Lijdensweg

Wanneer wordt Mark Rutte uit zijn lijden verlost? De fractievoorzitter van de VVD, die ooit alles leek te hebben om de onder Hans Dijkstal weggezakte partij weer uit het slop te halen, beging vorige week zijn zoveelste blunder. Een tussenzinnetje in het televisieprogramma Knevel & Van den Brink waren voor vriend (Wiegel, Weisglas, Van Baalen) en vijand (Verhagen) aanleiding groot alarm te slaan. In zijn poging de absolute vrijheid van meningsuiting te bepleiten had Rutte nooit de ontkenning van de Holocaust als voorbeeld mogen noemen. Waar zijn VVD-kornuiten het nog ‘onverstandig’ vonden, omdat duidelijk was dat joodse organisaties als het CIDI en het Centraal Joods Overleg meteen in de gordijnen zouden klimmen, ging CDA-minister Verhagen nog een stapje verder. Hij diagnosticeerde ‘verregaand spoor bijster’.

Hoe dan ook: tijdens het bewind van Mark Rutte als VVD-partijleider zijn de kiezers niet teruggekeerd bij de VVD, niet weggehaald bij andere partijen, maar juist massaal verdwenen. Niet meer naar de eendagsvlieg Rita Verdonk. Wel naar enerzijds de PVV van oud-VVD-Kamerlid Geert Wilders. Waar Rutte in de stijl van Dijkstal erg veel moeite heeft met klare, Wiegeliaanse taal, neemt Wilders nooit en te nimmer een blad voor de mond. Hij zegt wat in wijken in plaatsen als Gouda wordt gedacht, en dat is (in elk geval zolang de PVV in de oppositie zit) electoraal uiterst lucratief. Anderzijds verliest de VVD kiezers aan D66, dat onder de welbespraakte voormalig veilingmeester Alexander Pechtold aan de zoveelste revival in haar bestaan bezig is. Ruttes VVD staat volgens de Politieke Barometer van Synovate nu op 16 zetels (tegen 22 in de huidige Tweede Kamer). Wilders staat op 24, D66 op 12. Dat heet: links en rechts ingehaald.

Over bijna twee jaar zijn de volgende Tweede Kamerverkiezingen. Niet eerder, want CDA, PvdA en ChristenUnie zijn veel te bang voor Geert Wilders en hun eigen tegenvallende zetels in de opiniepeilingen. De vraag of Mark Rutte over twee jaar de aangewezen man is om van de VVD weer een stabiele nummer drie te maken, kan nu al ontkennend worden beantwoord. Er zijn twee VVD’ers die dat talent wel in zich hebben: Ivo Opstelten en Neelie Kroes. Dan respectievelijk 67 en 69 jaar. Ronald Reagan is, in elk geval qua leeftijd, een goed voorbeeld voor ze.

Jan Dijkgraaf (j.dijkgraaf@hpdetijd.nl)

import vooraf