Politieke hysterie

Veel psychologische thrillers dit jaar, bij de inzendingen voor de Gouden Strop – waarvan de jury het overigens steeds drukker krijgt, want dit jaar werd met ruim tachtig inzendingen van Nederlandstalige bodem weer een record gebroken. Journalist Roel Janssen, die de Strop in 2007 won voor De tiende vrouw, is meer van het straatrumoer en de actualiteit. In De stem van het volk voert hij de lezer langs de wereld van drugskoeriertjes, louche advocaten, projectontwikkelaars, private equity funds, en Vogelaarwijken, waar de ‘love interest’ van hoofdpersoon Nikki Koudstaal de kansarme jeugd via voetbal een perspectief wil bieden. En daarbij is klare taal geboden: “Voetballen is net als bezig zijn met je vriendin. Je wilt dat-ie erin gaat.”

Het volkse element lijkt niet direct aanwezig in de peperdure Bergendaalse Golf & Country club, waar de mannen borrelen en Nikki samen met hartsvriendin Karen het teveel aan vrije tijd en het te weinig aan echtelijke lichamelijke beweging compenseert. Een beetje Gooische Vrouwen, zeg maar, met zelfs een psychiater die luistert naar de naam PeeCee – die Hooftstraat denken we er vanzelf bij. Maar het duurt niet lang of ook hier komen de ‘kutmarokkaantjes’ ter tafel, evenals de rijzende ster van Eva Perdon, na Pim Fortuyn de nieuwe stem van het volk.

Nikki heeft haar buik vol van Eva. Haar rijke echtgenoot (een vastgoedjongen met een fascinatie voor Dagobert Duck) heeft zich op de campagne gestort van de vrouw met de ‘natte blik’ en is nu helemáál nooit meer thuis. Toch is het juist Nikki die, met een leugen over twee Marokkaanse crimineeltjes, Eva’s campagne onbedoeld de juiste impuls geeft. En zichzelf zodoende behoorlijk in de nesten werkt.

Eva is een mengeling tussen Evita Perón (ze spreekt met gebalde vuisten in de lucht), Rita Verdonk (recht door zee) en Sarah Palin (ze woont bij de Duitse grens, dus kent het buitenland). En een vleugje Obama, want zij spreekt de begeesterde massa’s toe met ‘Jes, wie kunt!’ – met Achterhoekse tongval, want daar komt Eva vandaan. Deze schoenenverkoopster is door een soort X Factor voor politiek talent opgepimpt en door de kijkers tot populairste politicus gekozen. Welkom in de mediacratie, ‘de ware volksdemocratie’. En met lastige migrantenjongeren als speerpunt van haar campagne blijft Eva’s ster maar rijzen. De vraag is: wie zit er achter deze gemanipuleerde massahysterie?

Die zoektocht vult Janssen met het nodige gevoel voor humor in. Zo is het gniffelen als wij in het ‘zelfingenomen’ televisieduo Snavel (met schalkse blik) en Bolhuis Pauw en Witteman herkennen. Tegelijkertijd haalt Janssens neiging tot beschrijven soms wat vaart uit het verhaal en graaft hij psychologisch niet diep. Het is dat hij Nikki en Karen ‘hartsvriendinnen’ noemt en schrijft dat Nikki Eva verafschuwt, want aan Nikki’s acties is dat niet altijd te merken.


Nikki is – zeker voor een afgestudeerd psychologe – wel erg weinig geïnteresseerd in de wereld om haar heen en meer dan een eendimensionale klootzak kunnen we van bijvoorbeeld haar echtgenoot niet maken. Bovendien lijken bedreiging of ingrijpende narigheid nauwelijks echt te beklijven. Dat maakt empathie met sommige personen wat lastig en de dreiging minder urgent – daar is meer emotionele betrokkenheid voor nodig. We lopen tegen pagina tweehonderd als er meer leven in de karakters komt, en dat pakt gelijk een stuk beter uit. Zeker bij een van die ‘kutmarokkaantjes’, wiens moedeloze situatie Janssen mooi neerzet.

Als dat wat eerder was gebeurd, waren sommige plotwendingen ook wat geloofwaardiger uit de karakters voortgevloeid. De auteur zegt het tegen het einde van het boek eigenlijk zelf, via een van zijn vele cynische personages: “Het was één groot spel.” Inderdaad. Er is vakkundig en humoristisch met poppetjes geschoven en die komen (bijna) allemaal redelijk ongeschonden uit de strijd. Alsof het maar een spelletje was. Marcella van der Weg

Roel Janssen:

De stem van het volk.

Cargo. €18,90.

Ook verkrijgbaar via www.ako.nl.

import recensie