De onmacht regeert

‘Visieloos’, ‘karakterloos’, ‘zielloos’. De oordelen over het kabinet tijdens de Algemene Beschouwingen duidden erop dat er iets ernstig loos was. Wie de Miljoenennota 2010 bekijkt, ziet vooral een rustige voortzetting van eerder in gang gezet beleid. Bezuinigingen noch investeringen zijn – wijselijk – aan de orde. Maar aan de horizon gloort verandering.

Om een historisch hoog begrotingstekort te financieren, wordt in eerste instantie de staatsschuld drastisch verhoogd. In 2011, of misschien 2012, moeten bezuinigingen en hervormingen de uit het lood geslagen overheidsfinanciën op orde brengen. Om dit te realiseren, stelt Grijs I twintig ambtelijke commissies in. Zonder taboes en bijna zonder politieke piketpaaltjes mogen zij het mijnenveld der collectieve uitgaven saneren. Althans, voorstellen doen. Pas volgend begrotingsjaar worden keuzes gemaakt.

Deze technocratische manier van besturen is in eerste instantie verstandig. Échter, het leiderschap van dit land in woelige economische tijden staat sinds deze week ernstig onder druk. Nog maar vier maanden geleden ontvouwde minister-president Balkenende in NRC Handelsblad zijn ideologische agenda. Zijn zogenaamde ‘Rijndeltamodel’ gaat uit van een hybride model van markt en staat, van een flexibel en activerend arbeidsmarktbeleid, van hervormingen van de overheid, van investeringen in onderwijs, kennis en innovatie. Ook is Balkenende eerlijk in zijn toekomstverwachting: jarenlange lage economische groei.

Bent u de maatregelen voor deze agenda ook maar ergens tegengekomen? Precies. Het is dan ook niet verwonderlijk dat de kiezer de coalitie weer heeft afgestraft in de peilingen.

Toch is het goedkoop om met de vinger te wijzen naar het CDA en de PvdA. Als de kiezer, net als in Duitsland, kiest voor een coalitie van christen-democraten en sociaal-democraten, kan men verwachten dat het resultaat starheid en beperkte manoeuvreerruimte is. Bij onze Oosterburen kunnen de Duitsers deze week afrekenen met die coalitie. Nederland kan dat pas in 2011, als de deelnemers aan Grijs I uit hun bijna dodelijke wurggreep mogen ontsnappen. Tot die tijd mag men elke maatregel om de werkloosheid en staatsschuld te drukken, beschouwen als winst. Meer is er voorlopig niet om op te hopen, c’est ça.

import g b j jr