Ab Osterhaus: ‘Ik ben geen zakkenvuller’

Bij dreigende epidemieën vertrouwt de Nederlandse regering op het deskundig advies van viroloog Ab Osterhaus. De afgelopen tijd kwamen er wel wat smetjes op zijn doktersjas. Osterhaus zou paniek zaaien over de Mexicaanse griep (H1N1) om er een financieel slaatje uit te slaan. Hij blijkt namelijk aandelen in een bedrijf te hebben dat meewerkt aan de ontwikkeling van vaccins tegen die griep. Hoe groter de paniek, hoe groter de winst dus. Of toch niet?

Meneer Osterhaus, u zou een dubbele agenda hebben.
“Er zijn mensen die aan de zijkant roepen dat ik mijn zakken aan het vullen ben, dat is niet zo. Ik heb complete opening van zaken gegeven. Het netto-effect van het werk bij ViroClinics: ik word er slechter van. Ik lever namelijk een van mijn werkdagen bij de universiteit in.”

Waarom werkt u met een private instelling?
“Alle mensen die belangrijk zijn werken per definitie ook samen met de industrie. Voor het ontwikkelen van antivirale middelen kan het niet anders dan dat dat via een publiek-private samenwerking gaat. Het onderzoek verbetert, waardoor je sneller de medicijnen op de plank hebt. Ik heb vroeger bij het RIVM ook vaccins ontwikkeld, maar dat gebeurt daar niet meer, dat is geprivatiseerd. Zo zit de wereld nu eenmaal in elkaar.”

Vindt u door het groter maken van het probleem H1N1 uw positie misbruikt?
“Absoluut niet. Ik was ook adviseur tijdens de uitbraak van de gekkekoeienziekte. Als gevolg van die epidemie zijn een paar honderd doden gevallen, als ik niet aan de bel had getrokken waren er honderdduizend gevallen. Hetzelfde geldt voor de vogelgriepepidemie. Toen heb ik ook geadviseerd om iedereen in de risicogroep Tamiflu te geven. Dan hoor ik weer mensen zeggen dat ik de industrie help. Tja, medicijnen komen nu eenmaal van de industrie.”

Heeft u de Mexicaanse griep niet groter gemaakt dan hij is?
“Soms ga je uit van een worstcase scenario. Ik heb altijd gezegd dat het een milde variant kan zijn, zo rampzalig als bij de Spaanse griep of ergens daar tussenin. Als we niet zoveel vaccins hadden besteld, konden we de risicogroepen niet vaccineren. Want de levering is naar rato. Voorkomen is nog altijd beter dan genzen. Als wij een fout maken, gaat het natuurlijk helemaal verkeerd. Ik heb trouwens niet voor niets het Commandeurschap in de Orde van de Nederlandsche Leeuw van de overheid gekregen. Zij weten wél wat ik doe.”