De Indische oer-geo van Hella

Waarin ‘Oeroeg’ het middelpunt is van een middagje vol Nederlandse en Indonesische gevoeligheden. Oeroeg is het debuut van Hella S. Haasse (91). Het boek is een hartstochtelijke liefdesverklaring aan een jeugd in Nederlands-Indië en meer in het bijzonder aan de Indische natuur. Vanwege het ontbreken van het verplichte politieke standpunt wordt de schrijfster een gebrek aan engagement verweten, maar die kritiek hoor je om voor de hand liggende redenen alleen in Indonesië en Nederland. In Italië bijvoorbeeld, waar de politionele acties geen zieltjes hebben geknakt, heet het boek Il lago degli spiriti (Het meer van de geesten), wat trouwens een zeer treffende titel is.

Maar nu was de Republik Indonesia dan toch rijp voor de roman en was er een zware delegatie afgereisd naar Jakarta. De schrijfster zelf was daar wegens een onwillig lijf helaas niet bij. Op foto twee is de Nederlandse ambassadeur Nikolaos van Dam in afwachting van de uitreiking van het eerste exemplaar. In het midden CPNB-directeur Henk Kraima en rechts van hem Philip Freriks, in zijn functie als ambassadeur van Nederland Leest. Om Van Dam niet voor het hoofd te stoten, zou Freriks zich de hele middag ‘phoney ambassador’ blijven noemen. Bij zo veel gevoeligheden over en weer kon deze ene diplomatieke er ook nog wel bij.

Onder het gevolg bevond zich de Nederlands-Marokkaanse auteur Abdelkader Benali, die een essay schreef over Oeroeg. Om ervan kennis te nemen, dient de liefhebber de speciale luxe-editie van deze roman aan te schaffen, die de CPNB op 23 oktober uitbrengt in het kader van Nederland Leest. Voor de armlastigen is er een gratis editie bij alle Nederlandse bibliotheken. Die is dan weer Benalivrij, want alle waar is natuurlijk naar zijn geld.

Onze favoriete Indische Nederlander Willem Nijholt, ere-inwoner van zijn Javaanse geboortedorp Gombong, had zich vanuit de dessa per fietstaxi naar de ambassade laten brengen en was aldaar aangekomen meteen maar brutaalweg naast de ambassadeur gaan zitten – adoe zo’n kleine katjong. In november treedt de 75-jarige Nijholt eenmalig in de voetsporen van Heintje Davids met een door Yvonne Keuls tot monoloog teruggebrachte toneeluitvoering van Oeroeg, in Carré.

Na de uitreiking van het boek trad NRC Handelsblad-journaliste en Haasse-kenner Margot Dijkgraaf (u ziet haar eveneens op foto één) aan als gespreksleider in wat een boeiende discussie had moeten worden tussen drie Indonesische auteurs over de verschillende literatuuropvattingen in Nederland en de Gordel van Smaragd. Helaas was een van de deelnemers verhinderd en bleek met name Radhar Panca Dahana een voor de overige aanwezigen lastig verstaanbaar Engels te bezigen. In de rondvraag die volgde wist Toean Freriks behendig een bandjir aan vragen en opmerkingen te ontwijken door de middag eenvoudig voor gesloten te verklaren. Nog één keertje de baas op Java.

Jan Zandbergen