2009

Het jaar van de recessie laten we het liefst zo snel mogelijk achter ons. Toch stonden in 2009 in HP/De Tijd tientallen citaten, observaties, overdenkingen en analyses die de moeite van het memoreren waard zijn. Een selectie.

Laatst had ik een kennis uitgenodigd in de Kamer, en hij nam plaats op de publieke tribune. Krijg ik na afloop een sms’je van ‘m met de mededeling: “Je wordt uitgelachen achter je rug om, beschimpt, mensen gaan praten als jij het woord neemt, om je te schofferen.” Het is zó kinderachtig allemaal, zó kinderachtig.

Rita Verdonk wordt gepest door collega’s in de Tweede Kamer; 2 januari

Een vrouw tussen de achttien en de 35 kan zich veel, zo niet alles permitteren. Ze hoeft niet eens wat te kunnen en elke man ligt in katzwijm aan haar voeten. Ergens rond hun 35ste draaien de rollen genadeloos om. Jammer dat menige vrouw deze waarheid pas doorziet als het te laat is.

Fleur Jurgens; 2 januari

Schrijvers zijn de laatste kleine scharrelaars, de Malle Pietjes van de samenleving.

Schrijver Joost Zwagerman; 9 januari

Hoewel ik het geloof achter me heb gelaten, vind ik stofzuigen op zondag nog steeds onprettig.

De sporen van een jeugd in een predikantengezin zijn bij Jaap van Heerden, hoogleraar psychologie, nog steeds zicht-baar; 9 januari

Als Chris Kijne (VPRO) in De leugen regeert een kritische opmerking over Cheen Steil maakt, is hij iemand ‘die met zijn reedt omhoog ligt voor de man met de subsidielul’, maar zelf zijn de Cheen Steil-boys blijkbaar ook wel in de markt voor een periodieke rectale injectie.

Jan Kuitenbrouwer plaatst kanttekeningen bij PowNed, waarmee GeenStijl toetreedt tot de Publieke Omroep; 16 januari

Mariëtte Hamer, in retorisch opzicht een van de grootste stoethaspels die ooit postcodegebied 2511 hebben betreden, is in het bezit van dezelfde voorzittersstoel als voorheen Joop den Uyl, Ed van Thijn, Wim Kok en Wouter Bos. Wie het snapt, mag ’t zeggen.


Roelof Bouwman snapt niet waarom Mariëtte Hamer en niet Diederik Samsom fractievoorzitter is van de PvdA; 23 januari

De enigen die bij de Volkskrant iets aan poëzie doen, zijn de sportjournalisten.

Gerrit Komrij heeft geen genade voor de krant die volgens hem de Dichter des Vaderlands heeft geboycot; 30 januari

Keer op keer worden we geconfronteerd met een chagrijnige zeurpiet. Een wandelende galbult die al bij voorbaat beledigd is als hij niet op een enorm voetstuk wordt geplaatst. De getergde, rancuneuze en inmiddels vooral in zijn eigen ogen miskende kunstenaar, die met een bijna pathologische zelfverheerlijking in elk gesprek stapt.

Collega-cabaretier Joep van Deudekom over Freek de Jonge; 30 januari

Het is bekend dat mensen opgewonden raken van neukende beesten, paarden, olifanten, apen. Ik heb daar altijd distantie weten te bewaren.

Bioloog Marc van Roosmalen observeerde regelmatig copulerende dieren in het Braziliaanse regenwoud; 6 februari

Ik start de laptop en zoek naar mogelijke opdrachtgevers. Het Installatievakblad heeft dringend behoefte aan freelancers installatietechniek. “Waar werkt je vader, jongen?” “Bij het Installatievakblad, meneer.”

Frans van Deijl over het leven van een werkloze; 6 februari

Dat conflict tussen Israël en de Palestijnen – ik heb er genoeg van, ik ben het zat en het hangt me de keel uit.

Roelof Bouwman is de decennialange strijd in het Midden-Oosten moe; 6 februari

De huidige onzekerheid versterkt de hang naar een nuchtere en wat strenge vaderfiguur.


Frans van Deijl ziet in Jan Peter Balkenende een Vader des Vaderlands; 27 februari

Het paradijs lijkt mij een hel.

Columnist en filosoof Rob Wijnberg; 13 maart

Volgens de irritatiecalculator maak ik als niet-hondenbezitter (geen hondenpoep!) en niet-iPod-bezitter (geen lekkende muziek!) per jaar toch nog 53 Nederlanders boos.

Beatrijs Ritsema test op de website van de Sire-campagne Onbewust asociaal in hoeverre ze zich schuldig maakt aan ergerniswekkend gedrag; 27 maart

De vraag dringt zich op wat de drive is achter de ongebreidelde geldingsdrang van Ronald Plasterk. In de tijd die hem is gegeven wil hij een vette stempel zetten op elk wereldje waarin hij zich begeeft.

Mark Traa ontrafelt de drijfveren van de ‘minister van Feest’; 13 februari

Het probleem is niet wat u precies gelooft, maar dat u ervoor uitkwam. Met zwijgen over uw voortschrijdend inzicht was u beter af geweest.

Beatrijs Ritsema schrijft aan Andries Knevel, die uit de kast komt over zijn geloof in de evolutietheorie; 27 februari

Doordat Madoff sommige mensen bot weigerde, en andere juist vleide met een uitnodiging, kwamen beleggers op hem af als bijen op de honing.

Jeroen Ansink over de listen van mega-oplichter Bernard Madoff; 6 maart

Wakker Nederland is bijna een NSB-uitspraak. De Telegraaf was in de oorlog al fout en nu nog steeds. Het moet juridisch tegengehouden worden!

Mark Traa en Meike Wijers op zoek naar de aanhang van Wakker Nederland, de nieuwe omroep van De Telegraaf; 13 maart

Hier kun je ongegeneerd een ToN-paraplu kopen (tien euro) en je glas neerzetten op een Rita Verdonk-bierviltje.


Mark Traa bezoekt de eerste Meedenkdag van Trots op Nederland; 20 maart

Wat drijft de querulant? Misschien moeten we genoegen nemen met de simpele verklaring dat hij gewoon van nature dwars is.

Bart de Koning in een ode aan een lastige mensensoort; 20 maart

Ik vind Rutte inhoudelijk erg sterk, maar hij heeft net als de VVD een imagoprobleem. Hij komt toch over als het studentje dat bij zijn moeder woont.

De politieke jongerenvereniging JOVD heeft last van de dalende populariteit van de VVD; 20 maart

Ik permitteer mezelf weleens een sliptongetje, zoals Kluun dat noemt.

Verder is Rutger Castricum, het zuigertje van GeenStijl, naar eigen zeggen ‘behoorlijk trouw’; 27 maart

Ik vul nu containers met varkensoren, maar dat doe ik wel zo goed mogelijk.

Jonge mensen van de generatie Y blijven optimistisch, zelfs in crisistijd; 3 april

Weg met de skinny bitches! Anorexia is een welvaartsziekte. Magerte wordt geassocieerd met magere tijden; iets meer vlees op de botten doet ons denken aan voorspoed, en dat willen we nu graag zien.

Roos Schlikker ziet ook voordelen aan de crisis; 10 april

Saskia Noort toont zich het verwende vrouwtje dat alles heeft behalve omhoog wijzende mondhoeken. Kop op meid, je bent 41, ze noemen je een babe, je boeken vliegen over de toonbank, en dan zit je te simmen omdat Jeroen Brouwers, de Troglodiet van Zutendaal, Zelfbenoemd Bewaker van de Goudstandaard der Groot- Nederlandse Letteren, er niks aan vindt?

Jan Kuitenbrouwer vindt schrijvers zeikerds; 10 april

De ex van prinses Margarita léék de afgelopen jaren vakkundig te zijn kaltgestellt. Niet in de laatste plaats door zijn eigen mediaoptreden, want de lichaamstaal en het altijd jachtige taalgebruik van de inmiddels 42-jarige De Roy noodden nu eenmaal niet automatisch tot veel vertrouwen in zijn zaak. To put it mildly. To put it less mildly: hij lijkt soms wel gek.


Jan Dijkgraaf over het onderzoek van de Nationale Ombudsman Alex Brenninkmeijer naar de bemoeienis van het hof met het privéleven van Edwin de Roy van Zuydewijn; 17 april

Ik twitter ook. Eindelijk een thuis gevonden op internet. En een stuk minder infantiel dan Hyves, waar je je als man van 46 toch een beetje ongemakkelijk voelt als je twaalfjarige nichtje je gaat zitten ‘krabbelen’.

Jan Dijkgraaf bekent zijn ontluikende twitterverslaving; 1 mei

Op mijn 27ste werd ik als eerste vrouw van Nederland benoemd als lid in de Kamer van Koophandel. Een mannenbolwerk was het. De ondervoorzitter zei: “Je neemt de plaats van een man in, je zou achter het fornuis moeten staan.”

Neelie Kroes heeft als topvrouw in de zakenwereld heel wat te verduren gehad; 8 mei

“Als het maar geen allochtoon is…” Een kleine week na Apeldoorn blijft die ene zin me bezig houden. We willen per se etiketten plakken. Maar we zien de voor de hand liggende verklaring voor de derde keer op rij over het hoofd. Volkert van der Graaf, Mohammed Bouyeri en Karst Tates leken namelijk sprekend op elkaar. Alle drie – naar de normen van onze opvoeding – volstrekt krankzinnig.

Jan Dijkgraaf analyseert de aanslag van Koninginnedag; 8 mei

Als behandelaars twijfelen, moeten ze aangeven dat ze niet weten of iemand het gedaan heeft en dat ze het daarom lastig vinden iemand te behandelen. It could happen to you, zeg ik altijd. Dat zouden mensen – ook rechters – vaker in gedachten moeten houden.

Corine de Ruiter, hoogleraar forensische psychologie, waarschuwt voor het falende tbs- systeem; 15 mei


Een van de irritantste en verhullendste termen van de afgelopen jaren is het woord ‘loverboy’. Iets wat zo poezelig klinkt kan niet gevaarlijk zijn. Integendeel, wie zich met loverboys inlaat, wordt er alleen maar beter van. De familie Mosterd vormt zelf daarvan de beste illustratie.

Beatrijs Ritsema constateert dat het slachtofferschap moeder en dochter Mosterd geen windeieren legt; 15 mei

– Hallo, Prem, ga zitten.

– Oewarom moet ek zitte? Omdat ik soewart ben ofso?

– Nou goed, liggen mag ook, als je wilt.

– Ligge? Hoezo ligge! Sodat je even lekker ofer me heen kan lope seker! Ik ben wel bruin, maar geen kokosmat! Ben je helemaal van de pot getikt ofso!?

Jan Kuitenbrouwer persifleert presentator Prem Radhakishun; 15 mei

In de interviews die ik de afgelopen weken gaf, bemerkte ik bij vragenstellers zo’n ongelooflijke, massieve domheid. Een domheid die zich niet voor zichzelf geneert. Dat is een verschil met de bescheiden domheid van vroeger. Ik ben over dit tijdperk van digitalisering en gebrek aan kennis en concentratie niet optimistisch.

Tommy Wieringa heeft een hekel aan vraaggesprekken; 22 mei

Overal zie je kuitbroeken, kuitbroeken, kuitbroeken. Van die linnen gevallen die ogen alsof ze vier weken lang honderd graden te heet zijn gewassen. En als je vijftien kuitbroeken tegen elkaar aan ziet schurken, weet je dat je bij een stand bent waar iets gratis wordt weggegeven.

Michiel Blijboom bekijkt het publiek tijdens de Libelle Zomerweek; 22 mei

Ik ken Geert natuurlijk goed, we zijn lange tijd collega’s geweest. Ik ben het totaal niet met hem eens, maar hij is een goed politicus. We moeten hem serieus nemen, maar vervolgens er wel fel tegen ingaan.


Voormalig D66-leider Boris Dittrich over Geert Wilders; 22 mei

Ik heb laatst voor Esquire een lijstje gemaakt met vrouwen die ik aantrekkelijk vind en daar stond Heleen Mees hoog op genoteerd. Maar ook Neelie Kroes stond ertussen. Dat vind ik nou een karaktervolle vrouw.

Hugo Borst heeft een eclectische smaak; 29 mei

Het is eeuwig zonde dat we Geert hebben laten gaan, want hij is een groot politiek talent. Hij is intelligent, heeft een sterk ontwikkeld gevoel voor wat er leeft en, vergis je niet, de man is een strateeg.

VVD-erelid Hans Wiegel mist PVV-leider Geert Wilders; 5 juni

Dit is mijn land. En dat land staat voor beschaving, en niet voor het, zoals Wilders wil, door de knieën schieten van criminelen. Maar ik betwijfel of de Nederlandse kiezer diep in zijn hart echt wil dat Wilders de baas wordt.

De Amsterdamse stadsdeelvoorzitter Ahmed Marcouch gruwt bij de gedachte aan Wilders als premier van Nederland; 5 juni

Hebzucht is een oermenselijke eigenschap en tenzij alle ondernemers, managers en politici wereldwijd veranderen in ascetische pilaarheiligen, zal dat zo blijven.

Bart de Koning verwacht dat het graaien niet zal verdwijnen, maar alleen beter wordt gecamoufleerd; 19 juni

Volgens mij laat al dat navelstaren zien dat sociaal-democraten nog altijd denken dat zij het licht van de wereld zijn waarop de toekomst van de mensheid rust. Zij gaan gebukt onder overspannen plichtsbesef.

Dirk-Jan van Baar; 19 juni

Bij Jan Peter Balkenende zijn de dingen altijd zo dat we goed moeten begrijpen dat we praten over een situatie waarin we te maken hebben met het feit dat er iets aan de orde is. Een ander belangrijk kenmerk van het Balkenends is het inslikken van lettergrepen. ‘Kun tuuk nie zoma fnalles ga roepe’, is een typische uitspraak, net als ‘stuukzo’.


Jan Kuitenbrouwer analyseert het taalgebruik van de premier; 19 juni

Hij gebruikt elke aanval op zijn persoon of gedachtegoed als bewijs voor zijn stelling dat de gevestigde politici en media niet deugen. Zijn potentiële kiezers zien het allemaal schaterlachend aan. Want Geert Wilders is de hondsbrutale roeptoeter van hun frustraties.

Volgens Jan Dijkgraaf is Geert Wilders onaanraakbaar geworden; 26 juni

Zo gaat dat nu eenmaal in Nederland: we kunnen best opstandig zijn, maar als zich een crisis aandient, gedragen we ons gehoorzaam, zitten we stil en tonen we ons afkerig van gelazer, gedoe en geëxperimenteer. De firma Blokker zou binnenkort wel eens heel veel theemutsen kunnen gaan verkopen.

Volgens Roelof Bouwman zijn Nederlanders makke lammetjes in tijden van economische malaise; 27 februari

Elk artikel moest opeens in acht stukjes worden gehakt. Alsof onze lezers debiel zijn!

Een ex-redacteur van het in een identiteitscrisis verkerende AD; 12 juni

De twee grote winnaars van de Europese verkiezingen hebben ten minste één reden om hun voortdurende gesteggel over een hier niet nader te noemen woestijngodsdienst even te staken en samen iets écht belangrijks te gaan doen. Geert en Alexander: de tijd is rijp, hup, laat ontploffen dat bestel!

Roelof Bouwman vindt dat D66 en de PVV zich samen sterk moeten maken voor een ander kiesstelsel; 12 juni

Dertig kilo minder en meer rust in mijn hoofd. Zowel mijn werk (al die heftige reacties op Alleen maar nette mensen) als mijn privésituatie (ik woon bij mijn moeder op zolder) is momenteel chaotisch.


Schrijver Robert Vuijsje, in antwoord op de vraag wat hij aan zichzelf zou willen veranderen; 19 juni

Je mág beledigen, je moet er juist niet omheen draaien. Wilders wil niet politiek correct zijn, hij zegt gewoon waar het op staat.

HP/De Tijd onthult dat er onder regie van enkele PVV-toppers een jongerenbeweging wordt opgetuigd. Volgens PVV-aanhanger Sebastian Kruis (19) hoeft Geert Wilders zijn stellingen niet te nuanceren; 26 juni

Na een ongemakkelijke stilte zei iemand: “Goh… Gefeliciteerd.” Later kwamen meer felicitaties, grapjes (bij de lunch: “Moet jij niet bidden?”) en vragen (“Heb je al zo’n jurk aangehad?”).

Openhartig vertelt voormalig redactiechef van HP/De Tijd Jim Schilder over zijn keuze voor een opleiding tot priester; 10 juli

Een jonge, onervaren Amerikaanse president die al in zijn eerste jaar een wereld in crisis met verheven toespraken tot zelfbespiegeling en verandering oproept, komt mij hooghartig voor, zo niet arrogant.

Dirk-Jan van Baar kijkt kritisch naar de Amerikaanse president Barack Obama; 12 juni

We namen de bus in Gouda. Dat was een jaar geleden nog een volstrekt nietszeggende mededeling. Maar inmiddels doet een reisje met lijn drie van Connexxion qua beladenheid weinig onder voor een patrouille door Uruzgan.

Hoe erg is het? Met deze vraag gaat HP/De Tijd-redacteur Mark Traa op pad naar Oosterwei, de beruchte Goudse probleemwijk, waar in september 2008 geen bussen meer reden wegens bedreigingen; 7 augustus

De overheid is een criminele organisatie.

Strafpleiter Gerard Spong; 14 augustus

Bril bedacht zich geen moment en vloog me onmiddellijk aan. Al sjorrend kwamen we gevaarlijk dicht bij het water van de Prinsengracht. Ik begreep dat het zijn intentie was me daar in te gooien, maar omdat ik zijn dure designjasje stevig vast had, snapte hij dat ik in dat geval niet als enige te water zou gaan.


Jan Zandbergen over zijn aanvaring met Martin Bril; 21 augustus

Ik heb Martin Bril nooit goed gevonden. God hebbe zijn ziel, maar die man schreef zich echt kapot. Wat die wekenlange serie ‘In de geest van Martin Bril’ in de Volkskrant betreft: ze hadden veel eerder moeten ophouden met die lijkenpikkerij. Het leek bijna necrofilie om Martin Bril zo lang op de voorpagina te laten verschijnen.

Columnist Jan Blokker doet ook een duit in het zakje; 21 augustus

Ik weet echt behoorlijk zeker dat ik goed in elkaar zit.

Claudia de Breij doet aan zelf- onderzoek; 21 augustus

Kinderen die van hun ouders toestemming krijgen om alleen maar hun favoriete bezigheid te beoefenen, worden beperkt in hun ontwikkeling. Het maakt niet uit of het makkelijk tijdverdrijf betreft als tv-kijken, msn’en of gamen dan wel iets moeilijks als de wereld om zeilen – het kan niet goed zijn als alle aandacht uitsluitend naar één ding uitgaat.

Beatrijs Ritsema over de dertienjarige Laura Dekker die in haar eentje de wereld rond wil zeilen en daarmee de landelijke pers haalt; 21 augustus

Dan zegt de chef: jij kunt googlen, jij wordt digitaal rechercheur!

Boudewijn Geels en Bart de Koning ontrafelen de hoofdoorzaken van de slecht presterende Nederlandse recherche: een gebrek aan personeel, motivatie en intellect; 28 augustus

In Venlo wordt gezegd: wij hebben veel last van drugs, de drugsscene zit vol buitenlanders, stuur de buitenlanders weg en de drugsproblematiek is opgelost. Daarom stemmen mensen op Wilders.

Matt Dings portretteert Venlo, de stad van Geert Wilders; 28 augustus


Daphne Bunskoek, laat de mannen die dingen roepen als ‘heel lovenswaardig dat vrouwen ook eens proberen wat zinnigs uit te kramen’ alsjeblieft geen gelijk krijgen.

Ondanks de wens van Mensje Melchior is het programma De Tafel van 5 na vier weken wegens tegenvallende kijkcijfers van de buis gehaald; 28 augustus

Als aanstaande koning houd je geen kantooruren aan. Dan kun je op vakantie niet ‘nu even niet’ zeggen. Je bent publiek bezit. Je draagvlak bestaat bij de gratie van het bevredigde voyeurisme van je onderdanen.

Eduard van Holst Pellekaan is het niet eens met het kort geding dat de Oranjes wonnen van persbureau Associated Press dat vakantie-foto’s had verspreid van de kroonprins en zijn gezin; 4 september

Wie het risico op een heftige griep wil verkleinen, zou een dezer dagen met een Mexicaanse-grieplijd(st)er kunnen gaan tongzoenen.

Mark Traa beantwoordt vragen over de Mexicaanse griep; 4 september

Met een biertje en een sigaret op een terras val je kennelijk al in de categorie ‘hufters’.

Beatrijs Ritsema stoort zich aan de polarisering van het debat over omgangsvormen; 11 september

Wie aan de AOW gaat morrelen, ondermijnt het vertrouwen dat het in Nederland allemaal zo goed is geregeld. De oude Drees zou zich in zijn graf omdraaien.

Dirk-Jan van Baar; 11 september

Ik zie die jongeren niet als broeders, maar als criminelen.

HP/De Tijd laat succesvolle Marokkaanse Nederlanders aan het woord; 25 september

Onbegrijpelijk vind ik ook, Koninklijke Hoogheid, dat u geen enkele bereidheid toont om ‘in te leveren’, zoals iedere Nederlander de komende jaren zal moeten.


Frans van Deijl in een open brief aan prins Willem-Alexander; 9 oktober

In de collectie ontbrak eigenlijk alleen nog het Stilleven met omgevallen bank

Michiel Blijboom bezoekt het Scheringa Museum voor Realisme vlak voordat het door de deurwaarder wordt leeggehaald; 23 oktober

Voorbij zijn de dagen dat een deskundige dé deskundige was. De expert van nu verkondigt een mening die voor talloze mensen niet zwaarder weegt dan die van, laten we zeggen, een Chantal.

Mark Traa over de opkomst van leken die via internet het vertrouwen in specialisten ondermijnen, in dit geval op het gebied van griepvaccinatie; 6 november

Politiek op je cv is geen pre meer.

Bart de Koning over de tanende populariteit van het gemeenteraadslidmaatschap; 4 december

Meike Wijers