Horror op een vernietigde aarde

The Road. Regie: John Hillcoat. Vanaf 18 maart in de bioscoop.

Het aantal films dat zich in een post-apocalyptische wereld afspeelt, is de afgelopen jaren zó talrijk geworden dat we misschien wel van een op zichzelf staand genre mogen spreken. De nasleep van de apocalyps kent op het filmdoek vele gedaanten. Sommige verhalen voltrekken zich in een geblakerd landschap dat door een atoomoorlog is getroffen. Maar de mensheid kan natuurlijk ook zijn geconfronteerd met een dodelijke epidemie, nijpend gebrek aan natuurlijke hulpbronnen of drastische klimaatveranderingen. Aan doemscenario’s geen gebrek. De thematiek geeft filmmakers ruimschoots de gelegenheid om prikkelende speculaties te doen over de toekomst van onze planeet. Verhalen over mensen die volledig op zichzelf zijn teruggeworpen, lenen zich bovendien prima voor existentiële vragen. En zo’n woest en ledig landschap staat ook nog eens garant voor fraaie plaatjes.

De meest voorkomende verschijningsvormen van post-apocalyptische films zijn thrillers (recent voorbeeld: The Book of Eli), visuele spektakels vol kleurrijke rampspoed (The Day after Tomorrow) en actiefilms (de Mad Max-trilogie).

De makers van The Road (naar de gelijknamige bestseller van Cormac McCarthy) gooien het over een andere boeg. Hier draait het om de vraag wat er van beschaafde omgangsvormen overblijft zodra de nood écht aan de man komt. Dat heeft geresulteerd in een verpletterend grauwe film die enkele ongemeen spannende scènes kent.

We volgen een vader (Viggo Mortensen) en zijn jonge zoontje (Kodi Smit-McPhee) op een moeizame voettocht door een desolaat landschap. De wereld is door een naamloze ramp getroffen – of het onheil door de mens dan wel door de natuur is veroorzaakt, blijft in het vage.

Hoewel ze niet de enige overlevenden zijn, gaan vader en zoon het contact met andere mensen uit de weg. Ze willen niet het risico lopen beroofd, verkracht of vermoord te worden. Er zwerven veel gewapende roversbenden rond die niet terugdeinzen voor kannibalisme. Karakteristiek voor de inktzwarte sfeertekening is de scène waarin vader en zoon bij een boerderij komen waar een gezin collectief zelfmoord heeft gepleegd door zich op te hangen. Zoontje vraagt bedremmeld waarom ze dat hebben gedaan. Het antwoord van zijn vader is van een beklemmende directheid: “Je wéét waarom ze dat gedaan hebben.” The Road bevat meer van zulke rauwe en deprimerende scènes. Bijvoorbeeld die waarin de moeder van het joch (Charlize Theron) zich realiseert dat de overlevingskansen van haar kind zullen toenemen als zij uit zijn leven verdwijnt.


Geen vrolijke film dus. Maar wel een aanrader. De Australische regisseur John Hillcoat (The Proposition) heeft met The Road een dubbelslag geslagen. Enerzijds is dit is een provocatieve film die de kijker hardhandig met z’n neus op de vraag drukt in hoeverre mensen zich van (roof)dieren onderscheiden. Aldus verschaft Hillcoat (dan wel Cormac McCarthy) het publiek ruimschoots stof om de rest van de avond over na te praten. Tegelijkertijd staat het grimmige decor garant voor een stevige dosis spanning. The Road is aanmerkelijk indringender en huiveringwekkender dan de doorsnee-horrorfilm. En Viggo Mortensen had voor deze prachtige hoofdrol minstens een Oscar-nominatie verdiend.

Erik Spaans