Spiegel van je ziel

We doen elk iets heel anders, Dieuwke Spaans schildert, ik maak televisie en theater. Maar er is overeenkomst in de manier waarop we de wereld vertalen. Je laat de tragiek en rauwheid van de wereld zien zoals die is, maar probeert de details zo zorgvuldig te maken dat het toch betovert. Daar houdt de vergelijking op, want Dieuwke is in wat ze doet al zoveel stappen verder dan ik. Je gaat in haar schilderijen altijd op reis. Je kunt in één werk op drie punten beginnen en steeds ergens anders uitkomen. Je denkt in eerste oogopslag: wat een heftigheid. Vervolgens is er in textuur of materiaal iets zo klein of zorgvuldig dat er opeens een diepere laag bij komt, waardoor je wordt geraakt. Het werk dwingt je automatisch tot nadenken. Ze zet je op een spoor, zonder te zeggen waar het heen gaat. Daarmee zegt wat je erin ziet dus vooral veel over jezelf.

Dieuwke Spaans geeft niet al haar werken een titel, maar deze wel. In Endlessly krijgt het rauwe voor mij iets heel liefdevols. Zo’n bruidje in haar jurk, tegen die rauwe achtergrond van de Oostblokachtige omgeving, dat maakt meteen 240 verhalen in me los. Ze is in haar gezicht verminkt. Maar juist omdat ze stukgemaakt is, weet je dat ze ooit mooi moet zijn geweest. Voor mij is dat het toppunt van schoonheid. Maar het echt intrigerende is dat het aan jou is om te bepalen waar ze haar blik op richt. Kijkt ze hoopvol in de verte of staat ze op het punt om van het dak te springen? Het kan allemaal, het is ongedefinieerd. Elke keer als ik voor het schilderij sta, komt er een nieuw verhaal in me op. Dat is volgens mij ook wat kunst móet doen: op een onverbiddelijke manier iets over jezelf zeggen.

Judy Landman