Het CDA moet (niet) kiezen

Met de tranen van Jan Peter Balkenende bij zijn afscheidsspeech spoelde niet alleen de helft van de CDA-zetels weg. De eenheid van het heruitgevonden christen-democratische gedachtegoed dat Balkenende in meer dan 25 jaar denken bij het CDA heeft ontwikkeld, dreigt ook te verdampen.

Balkenende verloor op 9 juni niet alleen wegens zijn overschreden houdbaarheidsdatum. De CDA-campagne was ideeënloos. In eerdere campagnes waren er echte stand- en uitgangspunten: de haat tegen Paars, de normen & waarden, hervormingen in de sociale zekerheid, het niet-fiscaliseren van de AOW (waarmee in de afgelopen kabinetsperiode toch een begin is gemaakt). De enige reden die Balkenende de kiezers nu kon geven om op het CDA te stemmen, was dat zijn partij een zachtere heelmeester zou zijn dan de VVD en een minder grote potverteerder dan de PvdA. Overigens zónder bewijzen aan te leveren.

Alles was dubbel aan de CDA-campagne. Enerzijds paaiden de christen-democraten als enige centrumpartij de kiezer met het behoud van de studiefinanciering. Anderzijds waren ze letterlijk de énige partij die netto 400 miljoen euro aan bezuinigingen over het onderwijs wilden uitstorten. Niet voor niets schoot Den Haag Vandaag-presentator Ferry Mingelen tegen Balkenende uit de heup tijdens het slotdebat op televisie: “En u spreekt uit ervaring, met die vaagheden.”

Nu het CDA moet besluiten of het wel of niet met de PVV in zee wil gaan, wordt de strijd binnen het CDA duidelijk zichtbaar. Het is Doekle Terpstra versus Maxime Verhagen, Ab Klink versus Camiel Eurlings. Kortom: de ‘socialen’, die Balkenende dwongen om met de PvdA in zee te gaan, tegen de zuidelijke (katholieke) hardliners. Het CDA begint te lijken op haar Duitse zusterpartij, de CDU-CSU. Er is niet langer één CDA. Er zijn er twee.

Op korte termijn kan het CDA de strijd afkopen door niet te gaan regeren met de PVV, maar wel een zuidelijke leider te kiezen. Verhagen bijvoorbeeld, die eigenlijk best wil regeren met de PVV. Maar opnieuw zijn dat ‘vaagheden’ die de kiezer niet zal begrijpen. Als het CDA kiest voor regeren in een nu al verweesd kabinet met opnieuw de PvdA en de VVD, wordt de mist alleen maar dichter. Enige remedie: plaatsnemen in de oppositie.

import g b j jr