Duiken, meppen, schieten en vallen

De 21ste eeuw is nu tien jaar onderweg en in die periode was Tom Cruise in tien films te zien. Tom loopt dus één op één. Zelfs als we in ogenschouw nemen dat het overwegend om ‘dragende’ hoofdrollen ging die veel tijd en inspanning vergden, is dat een betrekkelijk gering aantal voor een acteur van zijn statuur. Andere filmsterren van zijn generatie (Cruise vierde eerder deze week zijn 48ste verjaardag) halen met gemak het dubbele.

Cruise geldt als een pietje precies die zijn rollen nauwgezet voorbereidt en zich nadrukkelijk met zo’n beetje alle aspecten van de productie bemoeit. Dat blijkt ook weer uit het actiespektakel Knight and Day, waarin hij een kloeke heldenrol vervult die als een maatpak op hem is toegesneden. Cruise speelt een geheim agent die een briljante geleerde (Paul Dano) onder zijn hoede heeft genomen. De jonge bolleboos heeft een uitvinding gedaan die miljarden waard is, met als gevolg dat hij door schimmige organisaties en wapenhandelaren op de hielen wordt gezeten. Een jonge vrouw (Cameron Diaz) bevindt zich op het verkeerde moment op de verkeerde plaats en raakt tegen wil en dank betrokken bij het getrouwtrek tussen geheime diensten en internationaal geboefte.

Knight and Day is zo’n film waarin de hoofdpersonen voortdurend op het nippertje uit brandende treinen/auto’s/ boten/vliegtuigen springen en waarin met speels gemak van het ene kleurrijke decor (Sevilla, Salzburg, tropische eilanden enzovoorts) naar het andere wordt overgeschakeld. Zo nu en dan krijgt de toeschouwer even de gelegenheid op adem te komen met wat (aarzelende) romantische schermutselingen, maar lang duurt dat nooit. Om de hoek blijkt immers een tot de tanden gewapende schurk klaar te staan om de boel weer eens flink op te schudden. Gevolg is dat men zich een halve film lang bezighoudt met duiken, meppen, rennen en vallen, activiteiten waarin Cruise excelleert. Regisseur James Mangold (Walk the Line) hanteert een recept dat bestaat uit een stevige portie Mission Impossible, een paar eetlepels James Bond en een scheutje Mr. and Mrs. Smith (aangezien Cameron Diaz natuurlijk ook iets te doen moet hebben).


Dat het vinden van de juiste balans bij dit soort spektakels nog niet zo eenvoudig is, moge blijken uit de laatste James Bond-film, die aanvoelde als een op hol geslagen kermisattractie. En bij actiefilms met Cruise wil een gebrek aan humor nogal eens hinderlijk opspelen. Zijn personage in Mission Impossible is bijvoorbeeld een non-stopheld die zelfs in zijn schaarse vrije tijd het stoer-zijn niet kan laten. In Knight and Day ligt dat gevaar ook op de loer, want zijn personage is beslist bigger than life. Ik weet niet of Cruise zelf tot het inzicht is gekomen dat een beetje zelfspot onontbeerlijk is of dat we regisseur Mangold daarvoor moeten prijzen, maar op beslissende momenten wordt deze film overeind gehouden door een verfrissend humoristische toonzetting. Knight and Day is een vermakelijke popcornfilm waarin de vertrouwde (en plichtmatige) elementen van een actiespektakel een geestige en eigenzinnige draai hebben gekregen. Ik voorzie enkele sequels.

Knight and Day. Regie: James Mangold. Vanaf 15 juli in de bioscoop.

Erik Spaans