60 jaar Nederlandse tv; schandalen, kijkcijfers en functioneel naakt

In de zestig jaar dat de Nederlandse televisie bestaat, hebben we heel wat sleaze & dirt of anderszins spraakmakende kost voorbij zien komen. Programmamaker en HP/De Tijd-columnist Bert van der Veer zet zestig hoogtepunten op een rij.

De mooiste televisie is spraakmakende televisie. Programma’s die het gesprek van de dag zijn bij de koffieautomaat, die de kijkers uiteen drijven in kampen, en die ook nog eens symptomatisch zijn voor de tijdgeest.
Lange tijd kende Nederland drie grote taboes: bloot, het Koninklijk Huis en religie. Maar ook kwesties als homoseksualiteit, euthanasie en oorlogsmisdaad wisten de tongen in beweging te zetten. Maar de meeste barrières zijn inmiddels geslecht en niets lijkt nog onbespreekbaar. Het mag dan ook geen verwondering wekken dat sinds de televisie halverwege de jaren zestig enige staat van volwassenheid bereikte, het de talkshow was die het meest voor beroering zorgde. Van Voor de vuist weg, Mies en scène, Pauw & Witteman en De wereld draait door haalde het genre maar liefst 26 van de 60 noteringen.

De ranking van de 60 hoogtepunten is niet helemaal willekeurig, maar ook niet volgens strenge regels samengesteld. Het had ook alfabetisch of chronologisch gekund, maar een top-60 is nu eenmaal spannender, zo hebben we van de televisie geleerd.
Nu de viering van het 60-jarig bestaan van de Nederlandse televisie in gang wordt gezet met de RetroQuizShow in het Instituut voor Beeld en Geluid, kan geconstateerd worden dat het massamedium dat zowel samenbindende als controversiële element nog niet is kwijtgeraakt.

60. TV IN NEDERLAND (2 oktober 1951)
Philips (de motor achter de opstart) had 30.000 tv-toestellen geprognosticeerd, maar er waren slechts 500 van die ‘hondenhokken’ verkocht. De meesten stonden in de etalages van de elektronicawinkels en daar dromden de nieuwsgierigen samen om te kijken naar die eerste uitzending. Op het programma stond het tv-spel De Toverspiegel, alsmede een toespraak van minister-president Jo Cals. Het was indrukwekkend, maar het zou nog vijf jaar duren voordat er meer dan 100.000 tv-toestellen de zwart-witbeelden uit zouden stralen.

59. PAUW & WITTEMAN: De fake-weldoener (7 september 2007)
Het was een weldoener, en dat hij zich wilde vermommen viel dus wel te begrijpen. Frank Verbeek, welstandig geworden dankzij de Staatsloterij, wilde 150.000 euro schenken aan een anorexiapatiënte voor een behandeling in Zweden. Het bleek een faker te zijn, een notoire oplichter zelfs: Remon de B. “We hebben vierhonderd gasten per jaar,” sprak hoofdredacteur Herman Meijer, “Je geloofwaardigheid ligt niet zomaar aan duigen.”

58. DE WERELD DRAAIT DOOR: Bitch fight (4 november 2010)
Dat was een unieke bitch fight in De Wereld Draait Door, een heuse fittie. Programmamaakster Mildred Roethof zat aan ter promotie van de documentaireserie Rauw en Puur. De gangsta chickies die in haar reportage een hoofdrol speelden, waren ook present en voelden zich helemaal verkeerd neergezet. Het was een ‘grote dikke poppenkast’ ter eer en meerdere glorie van de tv-verslaggever. Desondanks was de kijkdichtheid van Rauw en Puur niet indrukwekkend.

Lees het gehele artikel in de HP/De Tijd van deze week

Bert van der Veer