De ware volksdemocraten

Ook de koele, verstandelijke Finnen hebben nu hun populistische partij.

In 1995 werd Finland geruisloos EU-lid, samen met Zweden en Oostenrijk, twee andere neutrale staten tijdens de Koude Oorlog. Je zou van ideale lidstaten kunnen spreken, want ze liggen nooit dwars, betalen plichtsgetrouw hun contributie en hebben hun economieën op orde. Verder hoor je er niet veel over, behalve als er een random killer toeslaat of een Jörg Haider van zich doet spreken. De laatste is na een auto-ongeluk in 2008 alweer enige tijd dood. De Finnen is politiek avonturisme echter vreemd. Zij staan als koel en verstandelijk bekend, net als de Zweden, die vorig jaar ook al een populistische partij aan een verkiezingssucces hielpen. ‘De ware Finnen’, die zondag een vijfde van de Finse stemmen haalden, komen dus niet uit de lucht vallen. Zij stammen van dezelfde grond als al die andere populisten in Europa.

Toch is Timo Soini, de leider van ‘de ware Finnen’, volgens Klaus Korhonen, de sympathieke Finse ambassadeur in Den Haag, geen Geert Wilders. In Finland speelt de islam met slechts 41.000 moslims geen rol. Verder is Soini zo’n politiek genie dat stem weet te geven aan de zeer verschillende gevoelens van onbehagen die ook onder de Finse bevolking leven. Er is leegloop van het platteland, vier vijfde van de Finnen woont tegenwoordig in het urbane zuiden. Een grote klacht is dat Finland, dat als enig Scandinavisch land tot de euro is overgegaan, moet instaan voor de uitspattingen van Grieken en andere zuidelijke volken. Somi schijnt tegen seks voor het huwelijk te zijn, opvallend gezien de weinig preutse noordelijke saunacultuur. Hij hekelt corruptie en vriendjespolitiek. Mij trof dat de Finse politieke elite, onder wie veel vrouwen, aan de jonge kant is. Yuppies passen bij het Nokia-imago van het land, maar niet elke Fin zal de sprong in die netwerkwereld even goed zijn afgegaan. De tijd is voorbij dat Finse atleten Olympische medailles op rendierenbloed wonnen, en de meeste volksdemocraten herken je aan de idealisering van een nationaal verleden dat nooit echt heeft bestaan. Zo ook ‘de ware Finnen’.


Gestudeerde kringen plegen daar meewarig over te doen. Zuivere identiteiten bestaan niet, en al die nationale eigenheid bedreigt de Europese eenwording. Ik denk dat het diverser ligt, juist voor de kleine Europese volken, die vaak een geschiedenis hebben van onderdrukking en laveren tussen de grotere volken. Zo zijn de Finnen lang door Zweden overheerst en waren ze in de negentiende eeuw onderdeel van het Russische Rijk. In 1917 maakten ze zich van Rusland los, een onafhankelijkheid die in de Winteroorlog in 1940 met fel Fins verzet tegenover binnenvallende Sovjettroepen werd verdedigd. In 1948 ging Finland akkoord met het verlies van Oost-Karelië en de stad Vyborg, maar het werd geen satellietstaat. Door rekening te houden met de wensen van Moskou behield Finland zelfstandigheid.

Een betere deal zat er voor de Finnen toen niet in. Tijdens de Koude Oorlog bestond de vrees dat heel West-Europa, dat in de slagschaduw van de Sovjet-Unie lag, zo’n ‘finlandisering’ te wachten stond. Maar met de ondergang van het Oostblok verdween dat schrikbeeld, waarna Finland de handen vrij kreeg en voor de EU koos, ook om meer armslag te krijgen tegenover Rusland. Wie hier ‘de ware Finnen’ waren, weet ik niet, maar steeds stelden de Finnen zich terughoudend en rationeel op. Stoerheid kun je de Finnen niet ontzeggen (zie 1940), maar jaren ervaring in vreedzame omgang met de Russische beer heeft ze diplomatiek en behoedzaam gemaakt.

Het zou me verbazen als dat niet ook voor Timo Soini geldt. Als Finland zich al eurosceptischer gaat opstellen, zal dat niet met slaande deuren gebeuren. Een Wilders zal Soini niet zijn. Onze volksleider ziet overal lafheid en ‘dhimmi-gedrag’ tegenover het buitenland, vooral van de linkse kerk. Daar hoef je bij de Finnen met een wispelturig Rusland als grote buur niet mee aan de komen. Zij weten dat je de beer niet kwaad moet maken, of die nu in Moskou of Brussel huist. De ware volksdemocraten hebben in elk land hun eigen verhaal.

import dirk jan van baar