Griekse tragedie

In de Europese schuldencrisis zijn we toe aan de catharsis. Pijn is fijn.

De Griekse tragedie wil maar niet tot een einde komen. Afgelopen weken werd duidelijk dat de Grieken een jaar nadat ze bij de Europese buurlanden aanklopten voor financiële steun nog lang geen orde op zaken hebben gebracht. Het land staat op het punt failliet te gaan. Griekse tragedies eindigen doorgaans in diep en louterend lijden, en dat is precies wat er deze keer ook moet gebeuren. Het wordt tijd dat we de pijn van de Europese schuldencrisis gaan voelen en ervaren. Niet alleen de Grieken, ook de banken en de Europese belastingbetalers.

Laten we even teruggaan naar het begin. Verblind door een lage Europese rente waande Griekenland zichzelf sinds de introductie van de euro rijk en gaf het jarenlang te veel geld uit. Een jaar geleden kreeg het land daarvoor de rekening gepresenteerd. De financiële markten wilden het gat in de hand van de Grieken niet meer vullen, en dus moest Europa er aan te pas komen. U en ik en andere Europeanen beloofden de Grieken een lening van tachtig miljard euro, zodat Griekse leraren nog steeds hun salaris ontvangen, voormalig ambtenaren hun pensioen en Griekse ziekenhuizen medicijnen.

Maar de Grieken houden zich niet aan de afspraken die we toen met ze maakten, zo bleek afgelopen week. Het lukt de regering nog steeds niet om genoeg belasting te innen, doordat rijke Grieken die massaal blijven ontduiken. En het land schiet niet op met het verkopen van het tafelzilver (privatiseringen) om de schulden te kunnen aflossen. Dat betekent wat Jan Kees de Jager en veel van zijn Europese collega’s betreft dat de Grieken de volgende tranche van de lening niet zomaar krijgen. En dan is het op, over en klaar. Op de financiële markten wil niemand de Grieken nog geld geven als ook Europese politici ermee ophouden, en dan is het land failliet.


Failliet. Dat woord zullen Europese politici niet in de mond nemen. Maar dat het land uiteindelijk zijn leningen niet zal terugbetalen, simpelweg omdat het dat niet kán, staat buiten kijf. Economen zeggen het, politici weten het. Dat die laatste groep het niet hardop toegeeft, heeft meer te maken met de dynamiek op de financiële markten die ze niet willen voeden dan met hun inzichten in de situatie in Griekenland. De optie die nu wordt voorgesteld – de looptijd van de lening verlengen – is vooral een manier om weg te poetsen dat het land faalt. Schuldeisers krijgen hun geld dan niet terug, zoals was afgesproken.

Dit is het moment dat een mislukking (Griekenland had nooit aan de euro mee mogen doen) een briljante mislukking kan worden, of een regelrechte ramp. Een mislukking is briljant als de veroorzakers lessen trekken en sterker verder kunnen. Als Europa in staat is om de pijn van de vergissing te ondergaan, kan het sterker verder en wordt een volgende schuldencrisis voorkomen. Dat lijden is, net als in een Griekse tragedie, nodig voor de catharsis, de zuivering. Zonder die zuivering kan de euro niet verder.

We moeten de pijn voelen dus. In eerste instantie natuurlijk de Grieken, zodat ze de volgende keer hun politici kort zullen houden, en de hand op de knip. Griekenland moet veel pijn lijden. Maar niet te veel. Precies zo veel als het land hebben kan, en niet zo veel dat het zichzelf en de economie kapot maakt.

Ook banken en investeerders zullen de pijn moeten voelen, zodat ze er de volgende keer niet opnieuw op zullen gokken dat Europa de Grieken toch wel zal redden en dus te grote risico’s nemen. En ja: als dat banken die voor het financiële systeem te belangrijk zijn om failliet te gaan op de rand van de afgrond brengt, dan zullen we ze opnieuw met belastinggeld moeten redden. Want ook u en ik moeten de pijn voelen, zodat we de volgende keer onze politici kort houden als die grootse en meeslepende politieke projecten aangaan zonder de kantjes goed af te hechten.


Lukt dat niet, dan zal Noord-Europa keer op keer gegijzeld worden door zuidelijke landen, totdat boze en gefrustreerde burgers daar genoeg van krijgen en het hele Europese project opblazen.

Meer leuke content? Like ons op Facebook

import esther van rijswijk