Fotograaf René Clement: ‘Ik vind de 9/11 discussie te clichématig’

Met succes wist fotograaf René Clement zijn project Promising Land vorg jaar geheel te laten sponsoren door middel van crowdfunding: giften van internetgebruikers. De Limburger, die in New York woont, heeft nu een nieuw fotoproject, Scar Tissue, dat hij wederom via internet financieel wil realiseren. Het onderwerp van Scar Tissue is de aanslag op het World Trade Center van 11 september, dit najaar tien jaar geleden. De website van Kickstarter.com houdt de tussenstand bij.

Hoe is Scar Tissue ontstaan?
René Clement: “Het ging eigenlijk vanzelf. In de aanloop naar de negende herdenking waren er allerlei interessante ontwikkelingen rond Ground Zero, zoals de demonstraties vóór en tégen het geplande Islamitisch centrum, een paar straten van de getroffen plaats verwijderd. Na jaren van politiek en financieel geruzie kwam er eindelijk schot in de bouwwerkzaamheden op Ground Zero. Ik had Promising Land in Iowa afgesloten en was op zoek naar een nieuw onderwerp. Ik woon dertien jaar in New York en ik heb de gebeurtenissen op 11 september 2001 van dichtbij meegemaakt. Door de recente discussies kwamen een hoop herinneringen weer naar boven.” 

Het is een onderwerp zijn dat aftrek wel zal vinden bij Amerikanen. Is het onderwerp strategisch gekozen?
“Misschien is Scar Tissue een reactie op Promising Land. Dat laatste was een heel Nederlands onderwerp in Amerika, een echte niche (oorspronkelijke Nederlanders in Amerika, red.). Scar Tissue is een Amerikaans onderwerp en zal midden in de belangstelling staan in september. Ik wilde een project dichtbij huis en minder langlopend dan het vorige. Het is een emotioneel onderwerp in New York en in heel Amerika, maar ik vind de discussie vaak te clichématig, in de trant van: ‘they hate our freedom’. Met Scar Tissue wil ik een bijdrage leveren aan een bredere en meer gecompliceerde discussie.” 

Wat wilt u bijdragen aan die discussie?
“Amerikanen zijn meester in het simplificeren van problemen, ook als dat niet kan of zou mogen. 9/11 is niet een op zichzelf staande gebeurtenis, maar het is onderdeel van een zeer gecompliceerde geschiedenis van de Amerikaanse agressieve, buitenlandse politiek van de laatste zestig jaar. De eerste week na de aanslagen vroeg iedereen zich hier af: waarom? Die vraag werd door de regering snel ingevuld met clichés zoals: ‘they hate our freedom’, ‘evildoers’, ‘axis of evil’ en dergelijke. Het was onpatriottisch om kritische vragen te stellen. De tiende herdenking in september moet, naar mijn mening, niet alleen de slachtoffers van die dag herdenken, maar ook een moment van bezinning zijn. De gevolgen van 9/11 zijn wereldwijd en zeer ingrijpend, ook voor Nederland. Een open en brede discussie lijkt mij wenselijk. Ik hoop dat Scar Tissue een bijdrage kan leveren. Wat op 11 september gebeurde, is hier nog altijd een onderwerp dat op de een of andere manier regelmatig in het nieuws komt. Ik wil een andere manier van journalistiek proberen, onafhankelijk van een opdracht of bestaand platform en ik denk dat dit project daarvoor geschikt is.”

Met ‘strategisch gekozen’ bedoel ik: Heeft u voor dit onderwerp gekozen omdat Amerikanen dit wel gaan sponsoren vanwege het onderwerp?
“Nee, ik heb dit onderwerp niet gekozen met het idee dat het makkelijk te financieren is. Dit is zeker geen commercieel project en geld is een voorwaarde om een project als dit uit te voeren.”

U wilt deze foto’s in de vorm van een krant laten drukken. Is dat nieuw?
“Nee, dat is niet nieuw. Ik heb thuis kranten liggen van andere projecten, onder anderen van Rob Hornstra en Arnold van Bruggen. Ik heb voor een krant gekozen, omdat ik tot aan het moment van de herdenking wil fotograferen. Verder wil ik zoveel mogelijk mensen bereiken. Wat misschien wel nieuw is, is de combinatie van dit alles. Ik zie het als een soort guerrilla-actie, waarbij je de gevestigde mediaredacties omzeilt en direct het publiek aanspreekt. Het is de bedoeling om ’s ochtends op 9 september 2011 de krant uit te delen in Lower Manhattan, rond Ground Zero, op straathoeken en bij metrouitgangen. Verder krijgen mensen die via Kickstarter dit project steunen de krant thuis gestuurd. De krant is ook te bestellen via mijn website. Ik ben ook bezig met de mogelijkheid om Scar Tissue als bijlage bij kranten te krijgen of op scholen als hulpmiddel voor het voeren van discussies.”

Het vorige project via Kickstarter was een succes. Verwacht u dat ook voor dit project?
“Geen idee. Ik merk wel dat de spanning die ik de vorige keer had, of het allemaal zal lukken, weer terug is. Dat gevoel was ik vergeten.”

Hoe moeten mensen uw project op Kickstarter gaan vinden?
“Via mijn website en via blogs.”

Wie zijn die mensen die geld via Kickstarter doneren?
“Het principe van Kickstarter is erg laagdrempelig: je kunt al vanaf $1,- steunen. Als ik naar de mensen kijk die mijn laatste project gesteund hebben, zie ik dat ik 90% van de mensen ken. Het is dus belangrijk dat je relaties opbouwt en mensen persoonlijk aanspreekt.”

Wat als u financiering niet rond krijgt?
“Daar ga ik niet van uit. Er komt hoe dan ook iets uit dit project.”

Wat wordt het volgende project?
“Ik zit altijd vol ideeën, maar nu wil ik me eerst volledig op Scar Tissue richten. Daarna wordt het tijd om weer eens te reizen, het liefst buiten Amerika.”

<iframe frameborder=”0″ height=”320px” src=”http://www.kickstarter.com/projects/1386930699/scar-tissue/widget/video.html” width=”410px”></iframe>

jana van de ven