Witte magie

Zehra, de eerste roman van actrice en Volkskrant-columniste Nazmiye Oral, is niet bepaald een typisch debuut. Geen grote tragische liefdes of coming of age-verhalen. Wel zigeuners, mismaakte personages, nachtmerries, djinns, een dorpsheks, bezweringen, en nog zo wat bovennatuurlijke verschijnselen.

Zehra, een meisje van een jaar of veertien, is haar geboortedorp ontvlucht na een serie bosbranden. Maar dat is niet de echte reden. Langzaam, via flashbacks en dromen – het onderscheid is niet altijd even duidelijk – onthult Oral Zehra’s geheim. Tegelijkertijd beschrijft ze hoe Zehra steeds meer in een ander dorp wordt opgenomen. Ze wordt door Havva in bescherming genomen. Havva is de archetypische wijze oude vrouw, die goed thuis is in de wereld van geheimzinnige brouwsels en andere witte magie.

Zehra heeft zowel de charme als het storende van het gemiddelde sprookje.

Met een beetje goede wil zou je Orals stijl ‘bloemrijk’ kunnen noemen. Dat zit ‘m niet zozeer in haar zinnen – die zijn helder en toegankelijk – als wel in haar woordkeuze. ‘Haren’ worden ‘lokken’, maanlicht ‘sijpelt’ tussen de takken van cipressen, en er wordt niet gezucht, maar ‘een zucht ontsnapte aan zijn mond’. Bloemrijk dus – of gewoon mooischrijverij.

Oral neigt geregeld naar een kitscherig exotisme. De uitroepen waarmee de dorpelingen elkaar vervloeken, zijn amusant. Tot aan de derde keer binnen een paar bladzijden. Daarna krijgt het iets pathetisch. De waterpijp rokende, backgammon spelende mannen zijn vast raak gekarakteriseerd, maar ook een tikje voorspelbaar. En dan zijn er nog Havva’s verstandige lessen, in de trant van ‘liefde laat zich niet dwingen’. Heel erg waar allemaal, maar het zijn niet echt openbaringen.

En toch. Het is lastig om niet met Zehra mee te leven, en met de mensen die ze in haar hart sluit. De sympathie voor de belangrijkste personages wint het van de ergernis om het wollige taalgebruik. Zoals bij het betere sprookje dus.


Nazmye Oral: Zehra. De Bezige Bij, €16,90. Ook verkrijgbaar via www.ako.nl.

import fictie