Een halve eeuw aan Het Tooneel

Waarin haat, nijd en wederzijds respect acteurs bepaald niet vreemd is.

In zijn bij Querido gepubliceerde brievenboek aan Hella S. Haasse, Met bonzend hart, verneemt de lezer dat de jeugdige Willi Nijholt (dan nog altijd ongediplomeerd) zich op zijn fietsje naar het huisadres van de grote actrice Caro van Eyck begeeft om belet te vragen. Maar hij komt niet voorbij haar dienstmeisje. Achter haar klinkt vanuit de huiskamer de ‘Onmiskenbare Stem’: “Zeg maarr… Ik ben niet thuihuis-uisss!”

Willi zal desondanks de Tooneelschool aan de Amsterdamse Marnixstraat bezoeken, en ruim 51 jaar later wordt inmiddels Willem in diezelfde straat gehuldigd. Annemarie Oster is in DeLaMar de spreekstalmeesteres. Op het toneel Joop van den Ende, die in Met bonzend hart door Nijholt uiterst liefdevol beschreven wordt: “Joop (-) is echt een uitzondering. Die legt je in de watten als je voor hem werkt. Voor zíjn hoofdrollen niet de bus, maar een auto met chauffeur en wél een dik salaris en in een paar gevallen zelfs een pensioen als je stopt.” Willems favoriete producent Van den Ende ontvangt dan ook het eerste exemplaar van het brievenboek, alsmede van de dvd-box Een carrière in beeld. De bijeenkomst blijkt overigens een initiatief van Van den Endes echtgenote Janine Kleiweg.

Niet iedereen komt er in het brievenboek zo gunstig vanaf als Joop. Wijlen Jos Brink wordt neergezet als het onfeilbare ‘braakmiddel van Wim Sonneveld’. Mart Smeets kan het doen met de kwalificatie ‘Opgeblazen Pad’, en de scherpe pen van Nijholt is op zijn best in de beschrijving van de ‘bunker van verbittering’, het acteurscafé de Smoeshaan: “Dé plek in Amsterdam waar zelfgenoegzaamheid om eigen succes wordt doodgekeken door nijd en afgunst in de blik van de verliezer.” Ook Freek de Jonge figureert in het boek, want Nijholt speelde de hoofdrol in Een kannibaal als jij en ik, een toneelstuk van (maar niet door) Neerlands Hoop. Freek wordt al snel met zachte hand door regisseur Eddie Habbema (‘Draaikontje Wapperhaar’) van de set verwijderd, en het is de verdienste van Bram Vermeulen dat het uiteindelijk nog tot een opvoering komt. Het stuk wordt geen succes, want de Neerlands Hoop-fans zien liever Freek & Bram, en de Nijholt-adepten hebben op hun beurt de pest aan Neerlands Hoop.


Op foto vijf Liz Snoijink (de vrouw van Willem van Oranje in de gelijknamige tv-serie) plus de ster van De stille kracht, Pleuni Touw.

De douchescène van de jeugdige Pleuni in dit tv-drama van Walter van der Kamp is (na Hitchcocks Psycho) de beroemdste ooit op film vastgelegd. Liefhebbers van functioneel naakt hoeven slechts ‘Pleuni Touw’ in te tikken op Google; het douchefragment is de eerste hit.

Alfred van den Heuvel op plaatje zes tot slot speelde de IJzeren Hertog van Alva in het reeds eerder genoemde Willem van Oranje, waarin Nijholt zelf de rol van de bedlegerige Philips II vervulde. En zó goed, dat de producent op een repetitie naar verluidt bijna de dokter belde.

Meer leuke content? Like ons op Facebook

Jan Zandbergen