Ergert u zich ook zo aan dat taalkundige gedrocht dat iedere avond halverwege De Wereld Draait Door voorbijkomt? Voskuils ‘verdomd mieters’ mocht dan een bijvoeglijk schot in de roos zijn; met ‘uitstekelbaars’ slaat DWDD dit seizoen volledig de plank mis. “Uitstekelbaars is een te geforceerde, te guitige woordconstructie die bovendien niet in een behoefte voorziet.”
Op de twittertimeline #uitstekelbaars stroomt de kritiek op het linguistische hoogstandje van jakhals Erik Dijkstra gestaag door. Het stompzinnige neologisme zou zelfs mensen weerhouden van kijken.
Bij Onze Taal snappen ze dat wel. Toen Jiskefets ‘lullo’ (dat wél werkte) in opkomst was, schreef NRC-journalist Henk van Gelder over modewoorden. Daarin formuleert hij de volgende vereisten voor een succesvolle gevleugelde uitspraak: herhaling (check), herkenbaarheid (check) en spontaniteit. En bij dat laatste gaat het mis. Van Gelder: “Het lijkt mij een te geforceerde, te guitige woordconstructie die bovendien niet in een behoefte voorziet. Want dat is wel een voorwaarde: een nieuw woord moet een rake omschrijving zijn van iets dat wel bestaat, maar waar nog geen woord voor is.”
Uitstekelbaars is overigens niet de enige taalflop bij de VARA, meent Van Gelder: “Een ander nieuw monstrum is het door hen gelanceerde ‘verschillig’ dat net als ‘uitstekelbaars’ veel te veel naar geknutsel riekt.”
(Scroll naar 4.14 minuten voor het fragment.)
<object width=”470″ height=”270″><param name=”flashvars” value=”config=http://media.vara.nl/player/config_extern.xml.php?mediaid=73520″ /><param name=”movie” value=”http://media.vara.nl/player/player.swf” /><param name=”allowscriptaccess” value=”always” /> <embed src=”http://media.vara.nl/player/player.swf” flashvars=”config=http://media.vara.nl/player/config_extern.xml.php?mediaid=73520″ width=”470″ height=”270″ type=”application/x-shockwave-flash” allowscriptaccess=”always”></embed></object>
[poll uid=554]
Inderdaad, net zo irritant als die ene collega die iedere morgen de afdeling op komt met “Goeiedagschotel!”
Jiskefet revisited.
Uitstekelbaar en andere woorden zijn verzinsels die bewust worden gezocht en gebruikt om “Alternatief” te schijnen(lijken). Woorden die eigenlijk allang, gedeeltelijk, zeer oud zijn. Daar is de VARA heel goed in. Ik ken al jaren een vergelijkbaar woord. “Uitsteekbaar”. Toen ik in dienst zat werd dit al gebruikt. Ik ben nu 64j. Duidelijk dat al die hedendaagse woorden, woordgebruik/verzinsels, zeer “OUDBOLLIG” ZIJN. Ik zou zeggen, bij DWDD is men “OUTLOLLIG”.
Wel wel de komkommertied is blievend .
Gulder kunt niks anders verzinne.
Waat e stel eek pissers.
En wat mag “uitstekelbaars” dan wel betekenen?
@Wim: uitstekend…..
Jakhals Erik heeft het woord een flinke duw gegeven, maar het komt al een paar jaar op het internet voor. Interessant: in 2006 vermeldt de dichter Simon Vinkenoog dat Jules Deelder op 22-08-2003 het woord schreef bij een scriptie die getiteld was: “Literatureluurs?”
Zie: http://www.simonvinkenoog.nl/archief/augustus-2006.htm
Literatureluurs betekent nog iets – en is daarom veel leuker dan die zogenaamde vondst van die Jakhals. Uitstekelbaars = niet grappig.
Ik vind ‘irritandpasta’ ook best wel een uitstekelbaars woord!
wees verschillig vind ik dan wel weer een mooie uitdrukking
Wat is er plots mis met het woord verschillig? Vooral in West-Vlaanderen wordt dit woord nu nog altijd courant gebruikt. De betekenis ervan is: ‘verschillend, verscheiden’. Of gebruikt men dit woord plots in Nederland met een ‘verschillige’ betekenis die hier niet in goede aarde valt? Let wel: het Westvlaams is een prachtig en onuitputtelijk vat vol taalvondsten voor het Nederlands en ja zelfs voor het Zuid-Afrikaans geweest.
Zeg dat een Westvlaming het gezegd heeft.
http://gtb.inl.nl/iWDB/search?actie=article&wdb=WNT&id=M077923&lemmodern=verschillig
Tja, als de aangeboren creativiteit tekort schiet, dan blijft er maar onzin over en een onvoorstelbare drang om iets te willen zijn zonder iets voor te stellen.
@Taalprof
Grappig: ik weet dat Deelder ‘uitstekelbaars’ al veel langer gebruikt (al in 1986 of daaromtrent) men dat het –volgens hem– ‘Oud-Rotterdamsch’ is.
Hoe-dan-ook is het ouwe koek en komt het niet van de jakhalzen o.i.d.
De voormalige Rotterdamse kroegbaas ‘meneer’ Pardoel heeft ook nog al wat van dat soort verbasteringen op zijn naam staan trouwens: ‘Astenblaft’, uw lammenaat’ …
Zelf zou ik het daarom in die hoek zoeken, de Rotterdammers kennende… (En die zijn niet zo spits en creatief, vandaar ook wellicht de tenenkromfactor van ‘Uitstekelbaars’.)
Ik wil nog iets aanvullen. Het woord “EPIBREREN”. Simon carmichelt heeft het uitgevonden en geintroduseerd. Wat het betekent? Een niet nader gespecificeerd werk wat niets of heel wat betekent. Ook een woord uit omstreeks 1965. Dat is wat ik vind van dit woordgeneuzel.
Ja, ik mis de patente sweater!! Supernietmeernormaal
Het spontane is er een beetje van af bij DWDD. Wat wil je ook met zo’n groot redactie- en productieream. Kijk alleen nog voor Sander van de Pavert met Lucky TV!-)