‘Ik geneer me als politicus’

In zijn boek legt Arie Slob uit wat hem drijft. Tegelijkertijd neemt de CU-voorman het op voor het CDA, een partij die snakt naar een andere coalitie, zónder PVV maar met D66, GroenLinks en, jawel, de ChristenUnie. Politici die boeken schrijven, zijn in Nederland schaars. Als er al wat verschijnt, dan is dat meestal vele jaren na hun actieve periode, want dan praat het gemakkelijker. Of het betreffen afrekenboeken van voortijdig gesneefde ministers of onverkiesbare Kamerleden – wij roepen in herinnering Ella Vogelaar en Marjet van Zuijlen, of het pruilproza van Mei Li Vos. Arie Slob, fractievoorzitter van de ChristenUnie, is een uitzondering en presenteert dezer dagen zijn ‘notities van een bevlogen christenpoliticus’, zoals de ondertitel luidt van zijn boek Altijd in beweging.

De kwalificatie ‘bevlogen’, die je vaker tegenkomt in christelijke kringen, lijkt een pleonasme, zoals ronde cirkel of witte sneeuw. Want zouden er ook ónbevlogen christelijke politici kunnen zijn? ‘Betrokken’ is ook zo’n woord. Bij het CDA heet ‘solidariteit’ voortaan ‘betrokken en nabij’.

Die nadruk op de allerbeste bedoelingen en nooit aflatende inzet van de hoofdpersoon is kennelijk nodig om een tekort of gemis mee te bedekken. En na lezing van Slobs notities blijft de neutrale lezer ook achter met een ietwat onbevredigd gevoel. “De steun voor christelijke politiek lijkt terug te lopen,” signaleert Slob, en hij draagt daarvoor tal van geloofwaardige aanwijzingen aan. Maar wat de oorzaken zijn – is de secularisatie wellicht ook doorgedrongen tot de jeugd in de bijbelgordel? – laat hij onbenoemd. Vanzelfsprekend-heden vallen steeds meer weg, stelt Slob als het gaat om betrokkenheid van jongeren bij allerlei christelijke, maatschappelijke organisaties en instituties. En daarin ziet hij een kans. Een ‘uitdaging’. Een handschoen die hij gaarne oppakt. En hij wordt van binnen warm als hij kijkt naar de kansen die het evangelie elke keer opnieuw biedt, ook, nee júíst in deze tijd.

Tijd voor een gesprek. Arie Slob ontvangt meteen en allerhartelijkst op zijn kamer in het Tweede Kamergebouw. We citeren uit zijn boek: “Wat een zegen kan er voor een samenleving van uitgaan als het streven naar recht en gerechtigheid de leidende principes zijn. De Bijbel roept ons daar ook toe op.”

Recht en gerechtigheid, herkauwen wij, maar wie of welke partij in Den Haag zou daar nu zwaarwegende bezwaren tegen kunnen hebben?

“Ik kom uit de buurt van Rotterdam,” antwoordt Arie Slob, “waar het adagium luidt: geen woorden maar daden. Natuurlijk zijn er meer partijen die recht en gerechtigheid prediken, zoals de SGP en het CDA, want wij putten allemaal uit dezelfde bron.


“Maar wat zijn de dáden van bijvoorbeeld een regeringspartij als het CDA? Wat stellen al die fraaie woorden voor als je zo ongeveer bij het aantreden van dit kabinet besluit om een miljard euro te bezuinigen op ontwikkelingssamenwerking, op de hulp aan de allerarmste mensen van deze wereld?”

Wil Arie Slob beweren dat de mannenbroeders uit de brede christen-democratische volkspartij het predikaat ‘christelijk’ niet verdienen? Dat horen wij hem natuurlijk niet zeggen, en Slob kiest voor een mildere formulering: “Het staat op gespannen voet met bijbelse waarden als recht en gerechtigheid.”

We gaan nog even door over het CDA, uitgerekend op het moment dat het christelijke ochtendblad Trouw suggereert dat vanuit het kabinet en twee regeringsfracties ‘toenadering’ zou worden gezocht met D66, GroenLinks en de ChristenUnie voor een eventuele partnerruil met de PVV. Slob wenst daar niet op in te gaan, maar bij nader inzien getuigt zijn advies aan het CDA van een oprechtheid en medeleven die je vaker treft bij geestverwanten, bij partners.

“Het CDA is in dit kabinet de weg kwijtgeraakt. Begrijp me goed, het is hun goed recht dat ze deelnemen aan dit kabinet. Hun keuze. Daar ga ik niet over. Maar eigenlijk horen ze er niet in thuis, dat merk je aan alles. Ik vind het heel goed van het CDA dat ze zich herbronnen. En dat gebeurt ook heel transparant. Dat getuigt van lef. Maar ik zou ook willen zeggen tijdens dat herbronnen: neem je geschiedenis erin mee.”

De voortdurende klappen van Geert Wilders in de nek van het CDA ervaart Slob als ‘pijnlijk’. En het is extra pijnlijk omdat het CDA zich aan die PVV heeft verbonden met gevaar voor eigen politiek leven. “Waarom doet Wilders dat?” vraagt Slob zich af. “Ik geneer me als ik het zie gebeuren. Ik geneer me als politicus, als volksvertegenwoordiger.”


Maar een uitgemergeld CDA is electoraal toch ook goed voor de ChristenUnie, werpen wij voorzichtig tegen. De partij schijnt steeds meer voormalige, dolende CDA’ers aan te trekken. Zo wenst Arie Slob daar niet over te denken en te spreken. “Het is van een grote armoede als je je zoals Wilders moet profileren over de rug van een ander. Het CDA ligt op de grond, en dan gaat Wilders er nog een keer op staan. Gnant. In het vorige kabinet hadden wij te maken met een partner, de PvdA, die het ook moeilijk had. Dan hou je rekening met elkaar. Maar daar heeft Wilders lak aan. Die gaat er knalhard en met gestrekt been in.”

Terug naar de ChristenUnie, naar het boek van Arie Slob, naar de kerken die de luiken moeten opengooien. “Want als je verantwoordelijkheid en verbondenheid voelt met de wereld om je heen, vanuit het evangelie, dan ga je niet thuis op je handen zitten,” vindt Slob.

Wij gooien de luiken alvast open en zeggen tegen Slob: dan ook niet meer moeilijk doen over het homohuwelijk, dan ga je pas mee met je tijd.

Maar dat ziet hij toch anders. “Natuurlijk moet je in deze tijd meer over je eigen kerkmuren heenkijken, maar dat houdt niet in dat je je in alles aanpast aan wat er in de samenleving als common sense wordt ervaren. Dat geldt ook zaken die leven en dood betreffen.”

Als vanzelf komt het gesprek op de discussie in de Kamer over de weigerambtenaren, voor Slob indicatief voor iets groters. “We zijn iets aan het verliezen, als Nederland. Sinds Willem van Oranje hebben we de traditie ontwikkeld waarin we konden omgaan met verschillen. De meerderheid hield altijd rekening met minderheden. Die bereidheid raken we kwijt. Zie de weigerambtenaren, maar ook de onwrikbaarheid in de kwestie rond het onverdoofd ritueel slachten. De overheid domineert steeds meer. Er is geen ruimte meer voor verschillen, voor afwijkende standpunten. Dat heeft ongetwijfeld te maken met de gepolariseerde tijden waarin we leven. Dat is misschien goed voor het publieke debat, maar mijn voorganger André Rouvoet zei het al: “Tolerantie doet pijn.” Ik zeg het hem graag na.”


Arie Slob: ‘Altijd in beweging. Notities van een bevlogen christenpoliticus.’ Ark Media, € 15,95. Ook via ako.nl.