Zeg ‘ns PvdAAA

De Partij van de Arbeid is niet zomaar in alweer een crisis beland. De succesformule van de partij als politiek bondgenootschap van arbeiders en linkse intellectuelen is kapot, dáár zit het probleem.

Dat de hoogtijdagen van de tvserie Zeg ‘ns AAA samenvielen met de laatste keer – we spreken over 1986 – dat de PvdA bij Kamerverkiezingen meer dan vijftig zetels scoorde, zou dat toeval zijn? Het lijkt misschien een vreemdere vraag dan het in werkelijkheid is. Zeg ‘ns AAA was, zoals bekend, een tussen 1981 en 1993 door de VARA uitgezonden comedyserie. Na een wat trage start (de eerste acht afleveringen trokken nauwelijks bekijks) werd het een enorm succes. Midden jaren tachtig liepen de kijkcijfers op tot ruim boven de acht miljoen en ook won het programma in 1984 de Gouden Televizier-Ring. Jaren later werd er nog twee keer een toneelversie van Zeg ‘ns AAA gemaakt en ook was er in 2009 een kortstondige comeback op televisie, nu bij RTL. Ter opfrissing van het geheugen: in de serie draaide het om twee echtparen. Het eerste duo bestond uit huisarts Lydie van der Ploeg (gespeeld door Sjoukje Hooymaayer) en haar man Hans Lansberg (Manfred de Graaf ), die werkzaam was als chirurg. Een hoogopgeleid stel dus, behorend tot de hoogste welstandsklasse. Dat gold bepaald niet voor hun werkster Mien Dobbelsteen (Carry Tefsen), die getrouwd was met de voormalige bouwvakker en klusjesman Koos (John Leddy). Hier ging het overduidelijk om een laagopgeleid stel met beslist niet meer dan een modaal inkomen. Nergens in de serie werd het expliciet gezegd, maar toch wist je als kijker bijna zeker dat beide echtparen ondanks hun onderlinge verschillen ook iets geméén hadden, namelijk een politieke voorkeur voor de Partij van de Arbeid. En dat kwam niet, of althans niet alléén omdat Zeg ‘ns AAA werd uitgezonden door de (toen nog) uitgesproken PvdA-gezinde VARA of omdat de zeer linkse Alexander Pola tot 1991 co-auteur van de serie was. Nee, het was veeleer zo dat er een soort sociaaldemocratisch aroma hing, zowel in de ruime en smaakvol ingerichte dokterswoning van het echtpaar Lansberg-Van der Ploeg als in de krappe, Jordanees ogende bovenwoning van Koos en Mien. Lydie en Hans, zo mocht je als vaste kijker vermoeden, hechtten zeer aan postmaterialistische thema’s als milieubehoud, ontwikkelingssamenwerking, emancipatie, individuele ontplooiing en Europese integratie. Dáárom stemden ze – zeer waarschijnlijk – PvdA. Koos en Mien deden dat vermoedelijk óók, maar om heel andere redenen. Hun voorkeur voor de PvdA zal vooral te maken hebben gehad met de rol van de partij als belangenbehartiger voor mensen met een smalle beurs. De PvdA immers maakte zich in Den Haag sterk voor zaken als betaalbare huren, lage ziektekostenpremies, ontslagbescherming en fatsoenlijke uitkeringen bij werkloosheid, arbeidsongeschiktheid of ouderdom.
Lees het gehele artikel in de HP/De Tijd van deze week

roelof bouwman frans van deijl