Beautycontest

Media-optredens te over, maar wie van de PvdA biedt ons een helder verhaal?

De verkiezing van de nieuwe fractievoorzitter van de PvdA is een beautycontest, stelde ex-minister Guusje ter Horst afgelopen week. Kortom: het gaat niet zozeer om de inhoud, maar vooral om de manier waarop iemand zich presenteert. Meer specifiek: hoe iemand overleeft in de mediacratie. Cohen concludeerde dat hij daar niet in was geslaagd en gooide de handdoek in de ring.

Maar is dat geheel en al aan de media toe te schrijven? Ik ben en blijf ervan overtuigd dat authenticiteit uiteindelijk loont. En authentiek is Cohen. Hij is echter te integer, schreven verschillende columnisten, om in de huidige mediacratie te kunnen overleven.

Maar het politieke lot van de leider is vooral afhankelijk van de steun van de achterban, en van de ruimte die hem vergund wordt om zijn eigen spel te spelen. Meer en meer kwam Cohen in een spagaat tussen wat er van hem werd verwacht en de persoon die hij zelf ís.

Klap op de vuurpijl was het duo-interview samen met partijvoorzitter Hans Spekman in Trouw. Wat al langere tijd voelbaar was, werd expliciet gemaakt: de PvdA richt zich vooral op de SP en de partijvoorzitter is degene die dat bepaalt.

De reactie van Frans Timmermans (de mail aan zijn fractiegenoten) was een begrijpelijke: er sprak volgens hem een volstrekt gebrek aan zelfvertrouwen en eigenwaarde uit de opstelling van Cohen en Spekman.

Dat Timmermans’ mail uitlekte, bevestigde het beeld van een verdeelde fractie waarin het vertrouwen ver te zoeken is. Ook in de dagen die volgden kwam steeds meer naar buiten van wat intern had moeten blijven. Cohen werd zo geen slachtoffer van de media, maar van zijn eigen fractie.


Dat kan iets zeggen over zijn eigen gezag, maar uiteindelijk is gezag ook iets wat je moet worden gegund. De keten is zo sterk als de zwakste schakels. Wie dat in de PvdA-fractie zijn, zullen we nooit weten, maar blijkbaar niet Martijn van Dam, Ronald Plasterk of Diederik Samsom. In hun mediaoptredens spraken die drie hun afschuw uit over het lekken vanuit de fractie.

Zijn er verschillende kampen in de fractie? Of zijn er individuen die zich weinig meer gelegen laten liggen aan het gezamenlijke belang?

Spekman had er in elk geval geen vertrouwen in dat de fractie in onderling overleg een goede opvolger voor Cohen zou kunnen kiezen. Dit blijkt uit het feit dat hij deze beslissing aan de leden overlaat. Een noodgreep dus, verpakt als partijdemocratie. Want ook Spekman zal de risico’s van een publieke strijd beseffen. Hoezeer de kandidaten ook proberen elkaar te sparen, onder het oog van de camera’s zullen de onderlinge verschillen worden uitvergroot. En wat als het een nek-aan-nekrace wordt, met dito uitslag? Dan heeft de PvdA-fractie mogelijk een ‘conflict Rutte-verdonk’ in huis gehaald.

Inmiddels lijkt de mediacratie ook in deze campagne al zijn eerste slachtoffer te hebben geëist. Martijn van Dam hoopte met een optreden in De Wereld Draait Door meteen een voorsprong op de anderen te nemen. Zeker, hij werd stevig ondervraagd door Van Nieuwkerk, maar wie partijleider wil zijn, mag dat ook verwachten. Plasterk en Samsom kozen voor het veiligere podium van Pauw & Witteman en werden daarmee voor een paar dagen de frontrunners. Inmiddels heeft ook Nebahat Albayrak zich aan het drietal toegevoegd.

Van geen van de kandidaten hebben we nog een helder verhaal gehoord over de positie van de sociaal-democratie. Uitgesproken opvattinge opvattingen over het Trouw-artikel worden zorgvuldig vermeden. Inhoudelijke verschillen tussen de kandidaten worden verzwegen.


Krampachtig wordt er dus een campagne gevoerd die geen koersdiscussie mag worden. Daarmee zijn het niet de media die er een beautycontest van maken, maar de kandidaten zelf. Zonder discussie over de inhoud gaat het uiteindelijk om de vorm. Hun eerstvolgende optreden in DWDD kan bepalend zijn. Wie eerst?