Economie Gulden en de Euro
216 seconden leestijd

De euro heeft helemaal niets opgeleverd

Volgens DNB-directeur Job Swank is het reëel beschikbare inkomen van Nederlanders sinds 2000 gedaald. Dat stelde hij gisteren in de Volkskrant. Daarmee maakt Swank impliciet dus korte metten met het fabeltje dat de invoering van de euro ons “extra welvaart” zou hebben opgeleverd.

Weten we het nog? De invoering van de euro had ons precies één weeksalaris aan extra welvaart opgeleverd. Dat wist het CPB tenminste te melden in november 2011, toen het even wat rustiger leek op het eurofront en je bijna zou kunnen gaan hopen dat het allemaal met een sisser af zou lopen. Nu is het theoretisch natuurlijk mogelijk (en ook onmogelijk te controleren) dat we momenteel nog slechter af waren geweest als we vast hadden gehouden aan de gulden, maar erg waarschijnlijk is dat niet.

Gebakken lucht
Vast staat dat we er – in de letterlijke woorden van DNB-directeur Job Swank – ‘-in dertien jaar niets bij hebben gekregen’. Daarbij heeft hij het over het reëel beschikbare inkomen van de gemiddelde Nederlander, gemeten vanaf 1999. En daarmee bevestigt hij het beeld dat we een tijdperk achter ons hebben van welvaart die op niets anders was gestoeld dan op gebakken lucht. Eerst was er de internet-hausse (waarbij je ineens 80 euro moest neertellen voor één aandeeltje UPC) en in het kielzog daarvan stegen de huizenprijzen exponentieel. Tussen 1999 en het hoogtepunt in 2007 verdubbelde de gemiddelde woningprijs nog eens, tot de lucht er langzaam uit begon te lopen.

Toch zijn er nog steeds mensen als Sylvester Eijffinger die menen dat we zonder de euro “een soort Jutland” zouden zijn geworden en dat deze crisis uiteindelijk zal leiden tot “een sprong voorwaarts”. In werkelijkheid versnelt de eurocrisis de gevolgen die we toch al zouden zijn gaan voelen door het leeglopen van de internetbubble en de zeepbel op de huizenmarkt. De invoering van de euro was een soort megalomane versie van de Noord/Zuidlijn, een naïef experiment dat steeds minder makkelijk valt goed te praten en waaruit simpelweg geen weg meer terug is.

Steekpenningen
Als Eijffinger achteraf steekpenningen blijkt te hebben ontvangen voor zijn peptalk (en dat geloven we natuurlijk niet serieus), dan zal waarschijnlijk ook blijken dat hij zich heeft laten uitbetalen in dollars of in Zwitserse francs. Want over wat voor een perfect storm hebben we het precies als de eurozone straks inderdaad in de afgrond stort op het moment dat de huizenprijzen hier zijn gehalveerd? Swank probeert de nijpende situatie nog enigszins te relativeren door te schetsen dat we na Luxemburg ‘het rijkste land van de EU’ zijn, maar ook dat is slechts een papieren werkelijkheid.

De afgelopen drie jaar is het gemiddelde vermogen van huishoudens in ons land bijna gehalveerd. Dat verschil komt vrijwel geheel op conto van de gestaag dalende huizenprijzen. De hoofdmoot van onze zogenaamde ‘rijkdom’ is terug te voeren op een theoretische woningwaarde die op niets anders is gebaseerd dan riskante hypotheekvormen en veel te ruim gehanteerde hypotheeknormen. Echt spaargeld is er bijna niet en wordt momenteel in razend tempo opgesoupeerd om ons huidige consumptieniveau vast te houden. En als zelfs dat niet meer toereikend is, dan lenen mensen er gewoon nog wat bij.

Dieptepunt
Het enige wat de euro ons achteraf écht heeft gebracht, zijn huizenprijzen die er opeens best nog wel schappelijk uitzagen toen alle bedragen door een factor 2.2 moesten worden gedeeld. Vervolgens betaalden starters grif 6 ton in guldens voor een rijtjeshuis, ook omdat ze natuurlijk meteen nét zo’n groot huis wilden hebben als dat van hun ouders. Waarschijnlijk zal dat ook pas het moment zijn waarop de huizencrisis in ons land zijn dieptepunt heeft bereikt: als de prijs die je voor een huis betaalt ineens weer schappelijk klinkt wanneer je hem terugrekent in guldens.

Lees ook
  • a.doorgeest

    Een behoorlijk goed artikel, naar mijn smaak, van dhr. Hormann. Het is ronduit goed dat er momenteel publicisten opstaan die zich in alle openheid buigen over de vraag wat Europa ons gebracht heeft, en wat duidelijk niet.
    De huidige machinisten op de Europese trein denderen slechts gedachtenloos door en realiseren met een bepaalde incrowd een concept dat steeds dubieuzer en schadelijker wordt.

    Twee bescheiden aanvullingen op Hormanns beschouwing:

    Mede door flinke hoeveelheden spaargeld – thans circa 230 miljard, de feiten enigzins kennende – en nog steeds formidabele pernsioenreserves, is Nederland nog steeds een rijk land.
    De huizenmarkt is inderdaad belangrijk, zoals Hormann schetst, maar er is meer dat onze welvaart/rijkdom bepaalt.

    Tot slot een paar opmerkingen over het Europese Project zoals dit gestalte is gaan krijgen, de afgelopen 12 jaar.
    Steeds meer rijst de vraag of dit Europa wel het juiste antwoord levert op een aantal grote problemen van onze tijd.
    Het huidige – gevaarlijke denken – over Europa is voornamelijk theoretisch en doctrinair. Europa in deze vorm is economisch schadelijk, onprettig en in wezen zwaar onverantwoord.

    De burocratie in Brussel levert slechts meer regelgeving en burocratie – geheel conform de bevindingen van Weeber indertijd – en doet steeds meer afbreuk aan een slagvaardige economie, die wij hier nodig hebben om in deze wereld te kunnen overleven.

    Europa in deze vorm levert vooral geïnstitutionaliseerd ellende, en da’s buitengewwon kwalijk. De huidige top zal met economische en financiële sprookjes doorgaan totdat de laatste Europeaan professioneel is uitgekleed, en er een rokende economie op dit continent gerealiseerd is. Grotendeels luchtfietserij en fata-morganabeleid.

    Of ik daarmee een dwaze anti-Europeaan ben geworden? In het geheel niet. Maar de vraag hoe het binnen Europa wèl moet, begint onderhand nijpend te worden: wat is het beste organisatiemodel voor deelnemende landen; hoe realiseer je slagvaardigheid en welvaartsgroei, hoe ban je onverantwoorde financiële risico’s van dit project uit, etc.
    Met de huidige aanpak lukt dit in onvoldoende mate – het tegendeel wordt zelfs bereikt. Kortom: tijd voor wat filosofische vragen over het huidige aansturingsmodel. Want de sigarenman op de hoek weet het gewoon uit zichzelf wel: heel de zooi gaat hier naar de bliksem omdat er slechts theoretisch gehandeld wordt vanuit een megalomane droom, een zinsbegoocheling of luchtspiegeling.

    Nederland zou uiteindelijk beter af zijn geweest zonder euro, en Brusselse burocratie begint steeds meer te knellen, en de huidige politici die deze puinhoop hebben gecreëerd zullen nooit met oplossingen komen en de schade alleen maar verergeren.
    Kortom: tijd voor denkers en deskundigen om met wèl werkende nieuwe invalshoeken en concepten te komen, voor een prettig en welvarend continent, dat vrij vlot kan blijven meekomen in het wereldgebeuren.

  • appie b. broek

    Vroeger, en dat is in dit geval niet eens zo lang geleden, was men ‘extreem-rechts’ als men twijfelde aan het nut van een Europese markt en de gemeenschappelijk munt, ‘de euro’! Van de week heeft de wereldberoemde criminoloog Jan van Dijk een aanzienlijke prijs, een soort Nobelprijs voor de criminologie, in ontvangst mogen nemen vanwege zijn wereldweide onderzoek naar de ‘betrouwbaarheid’ van criminaliteitscijfers’. Die waren nogal ‘mistig’ zoals Jan stelde.
    Uit het onderzoek was gebleken dat de cijfers wel correct waren en dat de criminaliteit in de afgelopen 20 jaar was gedaald.en ook nu is men natuurlijk ‘extreem-rechts’ als men ook maar een ogenblik twijfelt aan de ‘waarde’ van dit onderzoek.

  • anton kinsbergen

    Het is een algemeen bekend gegeven dat de kleine en modale besteedbare (gezins)inkomens al dalen sinds de jaren zeventig van de vorige eeuw. Daarbij is het onverstandig en onjuist alleen naar Nederland te kijken, waar die daling van het inkomen zich overal in de wereldeconomie heeft voorgedaan.

    Die daling is geen gevolg van de invoering van de euro. Ook bij een behoud van de nationale trots met terugwerkende kracht, de Gulden, zou het gemiddelde besteedbare inkomen sterk zijn gedaald. Arbeid, ooit een garantie-middel inkomen te verwerven in een nationale economie, is niet meer dan een product geworden. Een product dat een (steeds lagere) prijs krijgt op basis van een internationale en bij voortduring “oververhit bubbelende” wereld-markteconomie.

    Het inkomen van gezinnen is, ondanks de toegenomen deelname van vrouwen aan het arbeidsproces, de enorme toename in arbeidsproductiviteit, niet gegroeid.

    In een voortdurend “opjagende” consumptieve groei-economie laat de markt nauwelijks ruimte tot aanwas van persoonlijk, in loondienst de vergaren, kapitaal. Er is, bij “de opgelegde noodzaak tot consumeren”, simpelweg te weinig besteedbare ruimte om langjarig te sparen.

    Het eigen huis wordt dan ook al jarenlang gepromoot als die enige vaste en houdbare waarde. Het middel om een vermogen op te bouwen. Evenzogoed wordt het eigen huis gezien als de garantie op besteedbaar “inkomen”. Overwaarde, al of niet bestaand, werd en wordt steeds opnieuw aangewend om andere zaken, de auto, de vakantievliegreis, de te dure kinderen te bekostigen.
    Er is naast de hypotheekruimte te weinig besteedbaar inkomen om bij te blijven in de “vaart der volken’.
    Nu de rente, gemanipuleerd laag is, neemt de wens te investeren in stenen weer overal toe. De garantie, die zegt dat een huis altijd in waarde zal stijgen, blijft onmiskenbaar drukken op het goede verstand.

    Maar dan, wie kan er werkelijk in de toekomst kijken?

    Voor de gewone man lijkt de Euro tegenwoordig eerder een bedreiging dan een zege. Het blijkt een kwetsbaar betaalmiddel waar een economisch en politiek elan alle motivatie en dynamiek heeft verloren op xenofobe angstgevoelens, nationalistische verongelijktheid en niet gefundeerde, maar niettemin aangezette ongelijkheid.

    Wat maar niet wordt begrepen, is dat in de huidige “totalitaire markt” onafhankelijkheid er niet toe doet.

    De markt stelt eenvoudige eisen; het gaat steeds om groei, schaalvergroting en winst. Aan die eisen voldoen, wordt voor de kleinst mogelijke eenheden (individu, gezin, onderneming, regio, nationale soevereine staat) niet langer vanzelfsprekend. Er bestaat die voortdurende noodzaak tot samenwerken, samengaan, en gedeelde risico’s. Nationaliteit, ras, afkomst, religie en beschaving zijn geen houdbare criteria in een markt die totalitair, want zonder grenzen, bestaat.

    Tegengesteld aan die eisen en noodzaken groeit dan ook het verlangen naar de wereld van onze grootouders die op het erf van de vaste woonplaats, in het aloude dorp of de bekende wijk, de eindjes bij elkaar sprokkelden. Daar was de wekpot en het varken de garantie om de aankomende winter te overleven.
    Of naar de wereld van de ouders, die hard meewerkend aan de wederopbouw, het eigen huis voorspiegelden als het bewijs van individueel en onafhankelijk (vrij) zijn. Het eigen huis, en de gevulde diepvrieskist, als het onmiskenbare en enig aanvaarde bewijs van een geslaagd leven. In een wereld waar alle gezichten en gezinten er hetzelfde uit zien en het zelfde willen, uit het zelfde voort komen en de zelfde aspiraties hebben.

    Niet de Euro, maar de nationale en Europese economische politiek is de bepalende factor. Europese politiek die, weg van het algemeen belang, verzand in nationalistische en xenofobe verdwazing. Dit, door de navel starende “nationale” volken verwakte Europa, wordt een speelbal op het geopolitiek en economisch slagveld. De antagonisten krijgen, dankzij de Europese burger, onvoldoende politiek geschoold, verwent en onverschillig, de bovenhand.
    Onafhankelijkheidsstreven, is het door lokale verkiezingen (Schotland, Catalonië), dankzij regionale constipatie (Vlaanderen) of verdwaasde volkse aspiratie (nutteloze raadgevende referenda) dan wel door de flagrant xenofoob nationalistische bewegingen (UKIP, PVV, Front National), betekent feitelijk de dood in de economische Europese pot.

    Het “eigen huis”, ooit de garantie, de status, het bewijs van het geslaagd arbeidzaam leven, wordt voor velen een pijnlijk blok aan het overgevoelige been. Het, in nostalgie, omrekenen naar de oude gulden, helpt daar geen lieve moedertje aan.

    .

    • Gaius Flaminius

      Maar leg nu eens uit wat dan wèl de oplossing is. De hele riedel van ‘gevaarlijk’ rechts, ‘dom verdwaasd nationalistisch’ kennen we nu wel. Want uiteraard komt de enge Grote Blonde Geert, zij het dit keer in de nabrander, tòch weer op uw toneeltje.
      Als voorschotje op uw reactie:
      ‘Algemeen bekend gegeven’ in alinea één. Wat onderbouwt dit?

      Wordt het echt een volmaakte (westerse) wereld als Europa één wordt? Wat levert dit op, wat kost dit? Wat doen we vervolgens met al die enge rechts-xenofoben vanwege het Europees welzijn en de eensgezindheid die wordt gevraagd? Dumpen we die bij Poetin in Siberië?

      Parallele vraag: is TTIP voor u dan ook eerder een oplossing dan een probleem?

Meer artikelen