Van Deyssel dicht: Dodentaal

Aan Jacobus R.*,

U was erbij,

u zag het.

Maar toen het gebeurde

dook u weg achter de lens

en achter een volgehouden

stilzwijgen.

Ik bekijk de foto’s in de krant

met een vergrootglas

en denk: Jacobus,

hoe klonk het,

de eerste knal

in de zindering van

de tropen?

Hoe was het

om dat vijandelijke lijf

te zien knakken,

als de rug van een vlinder

doorkliefd door een jongenshand?

En hoe verging het u daarna,

toen in die greppel

vlak voor het genadeschot

hun zachte gekerm

zich wurmde

in uw vezels,

u met de jaren overwoekerde

en ten slotte deed stikken?

De foto’s zijn gered, het bewijs geleverd,

NIOD blij,

maar begrijpen zullen we het nooit.

Misschien ontbraken daarom de onderschriften:

hoe viel dit uit te leggen,

ooit?

Alleen sobats kennen de woorden,

verstaan de dodentaal die

nooit geschreven of gesproken wordt.

 

J. F. M. van Deyssel

* Jacobus R. is de naam van de Indië-veteraan uit Enschede uit wiens bij toeval teruggevonden fotoalbum de Volkskrant afgelopen week de foto’s plaatste van een executie en een waarop tientallen doden in een greppel zijn te zien. Slachtoffers van een mogelijk door Nederlandse militairen uitgevoerde operatie tijdens de Politionele Acties in voormalig Indië, 1947-1949.

________________________

Volg HP/De Tijd op Twitter!