Aan Jacobus R.*,
U was erbij,
u zag het.
Maar toen het gebeurde
dook u weg achter de lens
en achter een volgehouden
stilzwijgen.
Ik bekijk de foto’s in de krant
met een vergrootglas
en denk: Jacobus,
hoe klonk het,
de eerste knal
in de zindering van
de tropen?
Hoe was het
om dat vijandelijke lijf
te zien knakken,
als de rug van een vlinder
doorkliefd door een jongenshand?
En hoe verging het u daarna,
toen in die greppel
vlak voor het genadeschot
hun zachte gekerm
zich wurmde
in uw vezels,
u met de jaren overwoekerde
en ten slotte deed stikken?
De foto’s zijn gered, het bewijs geleverd,
NIOD blij,
maar begrijpen zullen we het nooit.
Misschien ontbraken daarom de onderschriften:
hoe viel dit uit te leggen,
ooit?
Alleen sobats kennen de woorden,
verstaan de dodentaal die
nooit geschreven of gesproken wordt.
J. F. M. van Deyssel
* Jacobus R. is de naam van de Indië-veteraan uit Enschede uit wiens bij toeval teruggevonden fotoalbum de Volkskrant afgelopen week de foto’s plaatste van een executie en een waarop tientallen doden in een greppel zijn te zien. Slachtoffers van een mogelijk door Nederlandse militairen uitgevoerde operatie tijdens de Politionele Acties in voormalig Indië, 1947-1949.________________________Volg HP/De Tijd op Twitter!
