SGP-vonnis: daar gaat weer een stukje vrijheid

sgp-fractievoorzitter kees van der staaij (foto anp)

De SGP moet vrouwen toelaten op de kieslijsten, zo blijkt uit een uitspraak van het Europees Hof voor de Rechten van de Mens. Voor vrijheidslievende mensen is het weer eens een zwarte dag.

“Naast een grote behoefte om vrij te zijn, met rust gelaten te worden, zijn eigen gang te gaan, anderen met rust te laten, heeft de mens ook, geloof ik, een zeer sterke neiging tot tirannie – zowel tot het uitoefenen als tot het ondergaan ervan,” schreef wijlen Karel van het Reve in 1969. Dat zijn analyse nog altijd klopt als een bus werd vrijdag weer eens bewezen door een uitspraak van het Europees Hof voor de Rechten van de Mens. Het Hof verwierp een klacht van de SGP over het moeten toelaten van vrouwen op kandidatenlijsten. De SGP had die klacht vorig jaar ingediend nadat de Hoge Raad in april 2010 oordeelde dat vrouwen niet van verkiezingslijsten mogen worden uitgesloten omdat daarmee het ‘gelijkheidsbeginsel jegens de vrouw’ zou worden geschonden.

De Nijmeegse filosoof en hoogleraar Ger Groot typeerde die uitspraak in NRC Handelsblad als een “aantasting van de fundamenten van onze parlementaire democratie” en constateerde dat “de vrijheid van politieke partijen om zich naar eigen inzichten te organiseren almaar kleiner wordt”. Dat het Europees Hof zich nu achter het vonnis van de Hoge Raad heeft geschaard, maakt de zaak er alleen nog maar ernstiger op.

Want what’s next? Schendt de Nederlandse Vegetariërsbond straks het gelijkheidsbeginsel jegens niet-vegetariërs als ze weigert een slager tot voorzitter te benoemen? Gaat het COC straks gekapitteld worden als ze geen heteroseksueel in het bestuur wil? Krijgt het Nederlands Israëlitisch Kerkgenootschap straks met de rechter te maken als ze in synagogen alleen joden wil laten voorgaan?

Bovendien: wat let mensen die het niet eens zijn met het ‘vrouwenstandpunt’ van de SGP om een staatkundig-gereformeerde partij op te richten die vrouwen wél toelaat op de kieslijst? Anders gezegd: waarom moeten in deze kwestie mensen worden gedwongen tot iets wat ze niet willen, als het ‘probleem’ ook zonder dwingelandij kan worden opgelost?

In essentie zijn de uitspraken van de Hoge Raad en het Europees Hof een uitvloeisel van een uit de jaren zestig en zeventig daterend misverstand dat – helaas – nog altijd breed leeft. Want het gelijkheidsbeginsel is niet bedoeld om het onderlinge verkeer tussen burgers mee te belasten, maar om die burgers te garanderen dat ze door de overheid gelijk worden behandeld. Alle andere interpretaties führen zum Teufel en de SGP is waarachtig niet de enige club die zich daar niet thuis zal voelen.


  • henk

    1) Als joden geen lid zouden mogen worden, was de partij waarschijnlijk allang verboden.
    2) Als het een moslimpartij zou zijn, had waarschijnlijk niemand problemen met dit arrest.
    3) Het gelijkheidsbeginsel (en andere grondrechten) heeft wel degelijk horizontale werking.

  • Salute

    Wie stemt er überhaupt op een politieke partij als de SGP, die de meest elementaire beginselen van de democratische aan haar laars lapt en waar vrouwen niet dezelfde rechten hebben als mannen.

    Je kunt deze partij met goed fatsoen het best vergelijken met de schijnheilige Moslim fundamentalistische broederschap, waar de mannen het ook alleen voor het zeggen hebben. Het zou me niet verwonderen als het GSP partijbestuur de sharia voor vrouwen zou willen invoeren in Nederland.

    Zo’n partij hoort niet thuis in Nederland en zou eigenlijk in het verleden al verboden moeten zijn.

  • Jos

    Ik ben heel blij dat een politieke partij die discrimineert op sekse op de vingers is getikt. Met mij vele vrouwen en ook mannen merkte ik vandaag. Het is een gotspe om dit verbod een aantasting van onze democratie te noemen. Het was een schande voor de democratie dat de partij dit jaren ongestoord heeft kunnen doen. Artikel 6 gaat nog altijd niet voor artikel 1. Uw COC argument klopt niet. Als je lid of vrijwilliger van het COC wilt zijn, dan hoef je helemaal geen homo te zijn. Voormalig COC directeur Liane Wubbels was/is ook helemaal niet homoseksueel. Hetero’s zijn van harte welkom maar zullen zich wellicht minder snel aanmelden. Wie zegt er trouwens dat er in de toekomst geen vrouwen op de kieslijst van de SGP willen staan? Wacht rustig af zou ik zeggen. Tenslotte, bij de door u genoemde Vegatariersclub zijn ook vleeseters (die minderen) van harte welkom (kijk op hun site). Of de slager voorzitter kan worden doet niet terzake. Immers, hij kan zich wel verkiesbaar stellen en daar gaat het nu juist om.

  • Frits B

    Dit is een onzinnig artikel. De SGP die toch een erkende politieke partij is, ontzegt aan haar vrouwelijke leden de uitoefening van het passief kiesrecht dat die vrouwen domweg al sinds 1918 hebben. Of die vrouwen bereid zijn daar gebruik van te maken is vers twee, maar de SGP had al veel eerder op de vingers getikt moeten worden. De partij fungeert in het Koninkrijk der Nederlanden, niet in het Koninkrijk Gods.

  • Gnaues

    He frits, leer ns lezen….

  • alidas

    Vraag eens aan de SGP vrouwen hoe ze er over denken.

  • L..R. Tromp

    De SGP moet vrouwen toelaten op de kieslijsten. Betekent dit in de praktijk dat de SGP ook verplicht is vrouwen op de kieslijst te zetten en hoeveel vrouwen moeten dat dan zijn is 1 voldoende? De kieswet legt partijen niet de verplichting op mensen van beide sexe op de kandidatenlijst te zetten.
    Er moeten dus vrouwen zijn die op de SGP kieslijst willen. Moet dat worden gecontroleerd en door wie? En kan een vrouw eisen dat zij op de lijst komt te staan?
    Een partij stelt zelf zijn kandidatenlijst vast. moet daar dan controle op worden uitgeoefend en door wie? Niemand is verplicht zich verkiesbaar te stellen ook voor de SGP niet.

    Volgens de kieswet mogen er per lijst 50 namen worden ingediend. Stel dat er nu meer dan 50 mannen op die lijst willen staan en ook een hoeveelheid vrouwen. En de SGP kiest intern voor 50 mannen. Moet dan gezegd worden nee dat mag niet, tegen de wens van de partijleden of wie dan ook de kandidatenlijst samenstellen, u moet die en die vrouw er op zetten.
    Of je het eens bent met het hof of met de SGP de uitspraak roept heel wat vragen op

  • Frits B

    @gnaues en Tromp: Ik kan lezen, daarom vond ik dit een onzinnig artikel. Bouwman is van mening dat de SGP de volle vrijheid moet hebben zich naar eigen inzichten te organiseren. OK, maar dan altijd nog binnen de Nederlandse wet, juist omdat het een politieke partij is. Was het een leesgezelschap of een biljartvereniging, dan maakte het niet uit of vrouwen uitgesloten worden van politieke of bestuursfunctie alleen omdat ze vrouw zijn. Voor een politieke partij ligt dat anders. Die mag niet bepaalde leden bij voorbaat uitsluiten op een biologisch criterium. Vervang “vrouw” door “zwart” en bedenk wat er dan over de SGP zou losbarsten.
    In de praktijk verandert er misschien niets. Oprechte SGP-vrouwen zullen zich niet eens kandidaat stellen en als ze het toch doen, heeft de kiescommissie de vrijheid om ze ongeschikt te verklaren of op een onverkiesbare plaats te zetten – als dat maar niet gebeurt omdat ze vrouw zijn! Verder bepaalt de kiezer altijd nog wie er in de Kamer of andere vertegenwoordigende lichamen komt te zitten, maar dat is een stap verder.
    Sinds 1918 hebben alle vrouwen in Nederland boven de kiesgerechtigde leeftijd actief en passief kiesrecht (op de koningin na). De SGP had daar inmiddels ruimschoots aan kunnen wennen. En wat mij ook bijzonder stoort aan hun standpunt is dat de partij niet naar de inhoud kijkt maar naar de verpakking; dat is ten aanzien van vrouwen weliswaar een typisch trekje van mannen, maar een politieke partij behoort zich volwassen te gedragen.

  • Frits B

    Aanvulling: Bouwman stelt dat mensen die het niet eens zijn met het vrouwenstandpunt van de SGP de vrijheid hebben om een staatkundig-gereformeerde partij op te richten die wel vrouwen op de kieslijst toelaat. Dat is juist, maar daarmee wordt de fundamentele misvatting en miskenning van de Nederlandse wet door de SGP niet goedgemaakt. Binnen ons staatkundige bestel heeft de SGP niet het recht vrouwen van politieke functies te weren. Dat mag best eens duidelijk gemaakt worden, al vermoed ik dat het bestuur van de pattij en de Kamerfractie dat heel goed weten; ze zijn niet dom.

  • Gnaues

    Nogmaals frits… Eerst denken dan uit je nek lullen…

  • cees

    Beste frits,
    Wat als…
    .. ik weiger bepaald soort personen in mijn huis toe te laten (discriminatie?).
    .. ik weiger producten te kopen van een bepaalde fabrikant.
    .. ik weiger bepaalde kleuren in huis te gebruiken.
    .. een winkelier weigert om klanten in het magazijn toe te laten (dat is toch ook discriminatie).
    .. een vegetarier weigert om vlees te eten.
    .. een koe weigert om varkensvoer te eten.
    .. een ambtenaar weigert na 17 uur het gemeentehuis open te houden.
    .. jij weigert om met een man te trouwen.
    .. jij weigert om in de ww te zitten.
    .. jij weigert om afval te scheiden.
    .. jij weigert te fietsen.
    .. jij weigert abortus uit te voeren.

    Wat ik je wil laten merken is dat ‘vrijheden’ relatief zijn. Wat jij vrijheid vindt, vindt een ander juist beperkingen.
    Door te verplichten de SGP vrouwen in de kieslijst op te nemen, discrimineer je haar godsdienstvrijheden. Daarnaast worden vrijheden veplicht! Dan kun je het geen vrijheden meer noemen, maar verplichtingen.

    We ‘kenden’ in Nederland godsdienstvrijheid. Maar dat is nu niet meer het geval.

    • Frits B

      @Cees: al je genoemde weigeringen zijn geen enkel probleem. Mag allemaal. Maar een politieke partij mag haar leden niet van het kiesrecht uitsluiten. Dat is toch niet moeilijk?
      Overigens, niemand verplicht de SGP vrouwen in de kieslijst op te nemen. Dat is nooit beweerd. Ze mogen alleen niet nadrukkelijk als partijbeginsel noemen dat vrouwen niet geschikt zijn voor politieke en bestuursfuncties omdát ze vrouwen zijn. Dat is dan gezien de functie van een politieke partij ongeoorloofde discriminatie. Met godsdienstvrijheid heeft dat niets te maken, wel met belemmering van andermans rechten. De SGP is geen religieuze organisatie, het is een politieke partij die streeft naar invloed op het bestuur van het land.

  • Hank Rees

    Wat, als je een partij opricht die heet: ” De Mannenpartij Nederland”???????????????
    Moet deze dan verboden worden? Slap gelul allemaal. De kiezer maakt uit of man of vrouw geschikt zijn. Niet dat verdoemde geloof.

  • gertje42

    Het is werkelijk bijna niet te geloven hoe kortzichtig de reacties hier zijn! Geloven jullie werkelijk dat de SGP niet begrijpt of doorheeft welke oplossingen er nu na de uitspraak mogelijk zijn?! Het gaat niet om de oplossing maar om het principe! De SGP discrimineert vrouwen niet omdat ze vrouw of hoe jullie het hier ook noemen zijn! De SGP is de overtuiging toegedaan dat er een verschil is in rollen van man en vrouw. Dit principe is gebaseerd op een geloofsovertuiging en voorschrift in de Bijbel! Dus maw. het fundament van de partij… Nu wordt de SGP gedwongen een van hun op de Bijbel gegronde geloofsprincipes overboord te werpen… Dit is geen vrijheid maar dwang. Hiermee wordt tevens een rangorde aangebracht in onze grondwet! Je bent werkelijk nog kortzichtiger als je de SGP met Sharia of Islam vergelijkt. Dan weet ik in ieder geval zeker dat je uit je nek kletst! DE ERGSTE VORM VAN ONGELIJKHEID IS NET DOEN ALSOF IEDEREEN GELIJK IS!! De SGP discrimineert niet maar wordt in een rechtstaat gedwongen hun principes overboord te gooien. De “tolerantie van de intoleranten”. Probeer dat maar eens met je eigen principes!

    P.s. Wanneer wordt de blanke vla aangeklaagd voor dicriminatie? Of de engelse drop?

  • Piet

    Abstraheer de principiële kwestie van het standpunt zelf. Dat veruit de meeste NL het standpunt van de SGP niet delen of zelfs verschrikkelijk vinden is duidelijk. Ik heb er ook niets mee. Dat is niet het punt, al maakt dit het wel makkelijker om je verder niet te verdiepen in de principiële kant van zaak. Het raakt je toch niet. Het principiële is of de overheid mag ingrijpen in de vrijheid van vereniging. Mag een groep eensgezinde personen die vinden dat vrouwen in de politiek thuis horen zich verenigen?

    Zeg niet te snel nee omdat je dit standpunt verwerpelijk vindt, maar denk na over de principiële consequenties van een dergelijk standpunt. Gaat de meerderheid nu bepalen wat de minderheid wel en niet mag? Wij leven niet alleen in een democratie maar ook in een rechtstaat. Dit wordt wel eens vergeten. Een democratie kan totalitair worden als de meerderheid bepaalt wat de minderheid wel en niet mag. Een rechtstaat houdt o.a. ook in dat rechten van minderheden worden beschermd. Zolang je zelf maar tot de meerderheid behoort voel je de spanning niet, dit verandert zodra je zelf tot een of andere minderheid behoort die naar de marge van de samenleving wordt gedreven.

    • Frits B

      “Mag een groep eensgezinde personen die vinden dat vrouwen in de politiek thuis horen zich verenigen?”
      Het antwoord is ja, daarom is ook nooit door de overheid ingegrepen. Maar als deze groep zich dan presenteert en actief wordt als een politieke partij dient ze zich te voegen naar de Nederlandse wetten, en dan is de uitvoering van het principe niet acceptabel. Omdat vrouwen nu eenmaal sinds 1918 dat recht al hebben, of ze er gebruik van maken of niet. Dat heeft niets te maken met de vrijheid van minderheden. Als ik een groep gelijkgestemden om me heen verzamel die vinden dat een rood verkeerslicht betekent “rijden”, dan is de groep op zich geheel legaal maar uitvoering van ons principe eindigt letterlijk in een botsing.

    • Frits B

      Uit mijn reactie van 18:20 is een opmerking verwijderd (door een moderator?) die de rest van het verhaal enigszins ontkracht. Mijn oorspronkelijke tekst begon met een citaat uit de reactie van Piet om 13:30 waarin ik aantekende dat uit Piets vraag voor “in de politiek” wellicht het woord “niet” was weggevallen – omdat die het standpunt van de SGP weergeeft. Mijn reactie is op die aanname gebaseerd.

  • belle

    Nog even en het EU hof zegt tegen de kiezer wat hij of zij moet stemmen,gij zult allemaal gelijk zijn,want anders………………….?

  • Piet

    Frits, het woord “niet” is inderdaad weggevallen, dank voor de correctie. Je doet nu net alsof de SGP dit standpunt nu voor het eerst verkondigt. De SGP is de oudste politieke partij die Nederland kent en heeft dit standpunt al vanaf haar oprichting in 1918. De samenleving is veranderd, niet de SGP. Dat is precies wat ik bedoel met een totalitaire democratie. De meerderheid is in staat de minderheid haar wil op te leggen bijv. door tussentijdse wetswijziging of een andere wetsinterpretatie. Zoals hier ook het geval. De kracht van onze samenleving was nu altijd dat wij niet zomaar een democratie zijn, maar ook een rechtstaat waarin minderheden (die immers het slachtoffer kunnen worden van een veranderende meerderheid) beschermt worden.

    Het gedachtegoed van de SGP leefde bij veel van onze voorouders, al dan niet christelijk geïnspireerd. Het zijn de naweeën van een tijdperk dat nog maar kort achter ons ligt en behoort in zekere zin – of je het fijn vindt of niet – tot ons cultureel erfgoed. Je kunt dit daarom bijv. ook niet zomaar vergelijken met elke andere willekeurige opvatting die ingaat tegen de heersende moraal. Ik heb er grote moeite mee dat de overheid ingrijpt in dergelijke processen en zo een normale ontwikkeling (d.w.z. zonder dwang, geleidelijk) forceert. Ook als de overheid niet ingrijpt zal dit gedachtegoed geleidelijk aan verdwijnen zoals zoveel zaken van onze voorouders tot het verleden behoren. Daarbij speelt dat ik werkelijk, zonder geforceerde argumenten, niet zie wat voor last de samenleving hiervan heeft. Daarbij vergeet niet dat nog steeds zo’n 120.000 nederlanders op deze partij stemmen.

  • Frits B

    @Piet: Ik zou niet willen spreken van totalitaire democratie. Wat duidelijk veranderd is is de aanpak van op religieuze basis gestoelde overtuigingen. We zijn verwereldlijkt en daaruit volgt dat nadrukkelijker op algemeen geldende regels gelet wordt. Niemand heeft inderdaad last van de aanpak van de SGP, maar de heisa van nu is regelrecht het gevolg van het proces dat door de Clara Wichman stichting tegen de partij is aangespannen. Zuiver juridisch gezien kon de Hoge Raad niet anders dan de eisers gelijk geven. Dat de opvattingen van de SGP al sinds de oprichting niet samenvielen met de wetgeving is altijd bekend geweest, maar er heeft nooit iemand zich geroepen gevoeld om er tegen op te treden. Er zou zich immers toch nooit een vrouwelijke kandidaat gemeld hebben, want wie lid is van de partij onderschrijft haar doelstellingen. Dat is veranderd.
    Dat neemt niet weg dat niet gezegd kan worden dat een minderheid die zo nadrukkelijk tegen de bestaande kieswetten ingaat, een politieke partij nog wel, beschermd zou moeten worden. Wie zich aanmeldt bij een korfbalvereniging maar bezwaar aantekent dat deze sport gemengd wordt gespeeld, krijgt minstens het advies dan maar een sport te kiezen waarin mannen en vrouwen elk hun eigen kwaliteiten ten toon spreiden. Dat geldt ook voor de SGP; wie in het Nederlandse politieke bestel wil meedoen, dient de daarvoor bestaande regels na te volgen. Anders wordt het een bende in de politiek.

  • Piet

    Frits, ik denk dat wij het grotendeels wel eens zijn. Wat mij hier stoort is dat niemand hier last van heeft en een door de overheid gesubsidieerde instelling er zo’n beetje haar levenswerk van heeft gemaakt om de SGP te achtervolgen tot aan de poorten van de hel. Dat is niet de samenleving die ik voorsta.

    Dat de HR niet anders had kunnen besluiten ben ik niet met je eens, er is sprake van een keuze die inderdaad vermoedelijk te maken heeft met een veranderd tijdsbeeld, maar juridisch / ethisch etc. niet perse een onvermijdbare uitkomst hoeft te zijn. Je vergelijking met korfbal gaat m.i. mank. Het vrouwenstandpunt is een wezenlijk onderdeel van de religieuze opvatting van deze partij, het is een van consequenties van hun strikte religieuze opvattingen, waar nog steeds zo’n 120.000 NL (waaronder veel vrouwen) achterstaan. Iemand die het niet eens is met dit standpunt heeft bij de SGP bar weinig te zoeken en zal het vermoedelijk op veel meer punten met de partij oneens zijn, het is namelijk geen los product (bijv. op gebied van voorbehoedsmiddelen). Zo iemand wil feitelijk gewoon een andere partij. En dan is weer keus genoeg voor een vrouw (bijv. CDA, CU of zelf een partij oprichten). Juist politieke partijen behoren in een democratie – tot op zekere hoogte, ik weet het is een spanningsveld – standpunten te kunnen vertolken die tegen meerderheidsopvattingen in gaan, ook als deze inmiddels door de meerderheid niet meer worden gevreten en zijn omgezet in wetgeving. Wij gaan echt een principiële grens over als dit aan banden wordt gelegd. Een politieke partij is nu eenmaal geen sportvereniging. Het wordt eng als de meerderheid of rechters voor de minderheid gaan bepalen wat wel en niet door beugel kan.

    • Frits B

      Een “insider” wees me erop dat de SGP eenrelatief bijzonder grote jongerenafdeling heeft, die ook nog eens heel actief is. Het gedachtegoed leeft daar dus en ze zijn bereid zich er vol voor in te zetten. Grappig genoeg zijn de vrouwen daar in de meerderheid, en een deel daarvan begint toch wat te morren omdat ze juist door hun eigen partij hun politieke ambities niet in daden mogen omzetten. Ze willen helemaal niet naar een andere partij of er zelf een oprichten. Het zal interessant zijn te zien hoe zich dat ontwikkelt – al kan het duren …