We kunnen ons best dure ziektes veroorloven

MAASTRICHT-ZIEKENHUIS-TEDDY BEREN

Iedereen in Nederland heeft verplicht een basisverzekering tegen ziektekosten. Maar over de inhoud van het pakket hebben we niks te zeggen en tegen misbruik wordt niets gedaan. Mensen met zeldzame ‘dure’ ziektes als Pompe en Fabry dreigen daarvan nu de klos te worden.

Niet iedereen zal het zich realiseren, maar de discussie over de vraag hoe er grenzen kunnen worden gesteld aan de kostenstijgingen in de gezondheidszorg speelt zich af in een opmerkelijk decor. Opmerkelijk omdat het bij vrijwel alle afwegingen van kosten en baten – zoals in het uitgelekte conceptadvies van het College van Zorgverzekeringen (CvZ) – gaat om de vraag of behandelingen (zoals van de ziekte van Pompe en van Fabry) wel of niet deel moeten uitmaken van de zogenoemde basisverzekering. En met die basisverzekering is een aantal behoorlijk rare dingen aan de hand.

Want ga maar na. Iedereen die in Nederland woont of werkt, is wettelijk verplicht zo’n basisverzekering voor ziektekosten af te sluiten. Was dat altijd al zo? Nee, die wettelijke verplichting is een rechtstreeks uitvloeisel van het in 1941 door de Duitse bezetter genomen Ziekenfondsbesluit. Dat besluit bepaalde dat alle werknemers die onder de Ziektewet vielen voortaan verplicht moesten worden opgenomen in een ziekenfonds. Ook na de oorlog bleef het Ziekenfondsbesluit van kracht, totdat het met een aantal aanvullende maatregelen en bepalingen in 1964 werd omgezet in de Ziekenfondswet.

Maar het verplichte karakter is waarachtig niet het enige opmerkelijk aspect van de basisverzekering. Er komt nog iets bij: geen enkele verplichte verzekerde heeft zeggenschap over de omvang het basispakket. Daar gaat namelijk de Minister van Volksgezondheid over. “Hoe groter het basispakket, des te paternalistischer het is,” schreef VVD-senator Heleen Dupuis in 2005. “Als je mensen al wilt verplichten, verplicht ze dan tot niet meer dan een verzekering voor een bewezen werkzaam en effectief minimum en zorg er bovendien voor dat misbruik wordt afgeremd. Maar nog nooit is het in Nederland gelukt daarover een redelijk en zinvol gesprek op gang te brengen.”

Zou het met dat ‘redelijke gesprek’ nu dan toch eindelijk wat gaan worden? Helaas is er niets dat daar op wijst. As we speak zit uw buurman misschien wel voor de tweede keer deze week bij zijn huisarts, omdat hij sinds het overlijden van zijn goudvis last heeft van klachten van depressieve aard. U betaalt daar vrolijk én verplicht aan mee. Ook, trouwens, wanneer uw buurman geelzucht zou krijgen van zijn langjarige heroïnegebruik. Terwijl we het wél raar zouden vinden indien brandverzekeraars de schade zouden vergoeden van burgers die hun woning eigenhandig in de hens hebben gestoken.

De basisverzekering zou eindelijk eens een normale verzekering moeten worden: vrijwillig, met een pakket dat je zelf mag samenstellen en zonder uitkeringen aan verzekerden die zelf hun schade hebben veroorzaakt of die hun medeverzekerden op andere wijze proberen te flessen. Als we dat zouden regelen, zouden de zorgkosten minder snel de pan uit rijzen en zouden we voortaan kunnen discussiëren over kostbare behandelingen van zeldzame ziektes zónder dat de betrokken patiënten het gevoel krijgen dat er goeden lijden onder kwaden. Het Duitse experiment heeft al veel te lang geduurd.


  • K. Winkelaar

    Goed artikel. Verplichtingen leiden alleen maar tot ellende, zoals ook hier blijkt. Eigen verantwoordelijkheid nemen zou weer de norm moeten zijn. Gelukkig is er een partij die juist daarvoor pleit: de Libertarische partij.

  • Nick Mastenboek

    Want dit systeem werkte in de VS zo goed? Gaan artsen op de ehbo voortaan eerst controleren of iemand verzekerd is? Los van alle praktische en ethische bezwaren gaat dat gewoon tegen hun eed in. Daarnaast ia preventieve huisartsenzorg veel goedkoper dan dure interventies. De kostenstijging zit hem in een vergrijzende bevolking en medische innovatie en is daarmee een complex probleem waar geen simpele oplossingen op zijn, zoals de auteur wil suggereren.

    • arnold

      De auteur suggereert geen ‘simpele’ maar juist een heel moeilijke oplossing.

      Dat wil zeggen: moeilijk voor Nederland, waar collectieve arrangementen per definitie heilig zijn en waar verzekerden die zelf hun gezondheid ruïneren altijd wel met andermans verzekeringsgeld worden geholpen – desnoods ten koste van patiënten die buiten hun schuld (chronisch) ziek zijn.

      Gratis methadon voor junks, gratis levertransplantaties voor alcoholisten en dan oeps…. geen geld meer voor mensen met Pompe en Fabry. Goed he, dat Nederlandse verzekeringsstelsel?

  • Felix

    @Nick Mastenboek
    Ben het volledig met je eens.

  • Dick.

    Je zou dit soort ziektes directies en rvc van zorgbedrijven toewensen,,,,deze manken zouden dan prevent bovenaan de zorglijst staan,,,

    Weg dus met dit soortig leidingevenden cq raadgevers.

  • Pieter Moerland

    Zou het niet meer opleveren wanneer een aantal veel voorgeschreven en betaalbare medicijnen uit het pakket worden geschrapt? Dan kunnen mensen zelf een afweging maken of ze deze medicijnen wel of niet willen gebruiken (en dus zelf ebtalen). Dan blijft er meer ruimte over voor de mensen die zo’n afweging niet kunnen maken. Dat is solidariteit.

  • Judith de Wilde

    Depressiviteit door het overlijden van een goudvis en geelzucht door langdurig heroïne gebruik zijn ridicule voorbeelden.
    Depressivief zijn kan iemands leven totaal onleefbaar maken, hiervoor moet hulp worden geboden. Met een psychologische behandeling kan men dan weer een normaal, gelukkig leven lijden. Dat is waar deze wet over gaat; wegen de kosten op tegen het geluk dat iemand in zijn leven kan krijgen.
    U behandelt in dit artikel ernstige ziektes op zo’n manier dat ik u niet serieus kan nemen. Het veranderen van de basisverzekeringen kan veel gevolgen hebben.

    Neem bijvoorbeeld erfelijke ziektes, medicijnen voor deze ziektes zijn erg duur. Mensen willen toch graag kinderen, ook al weten ze dat misschien die erfelijke ziekte wordt doorgegeven. De afgelopen jaren is in de politiek de discussie of mensen niet zelf ervoor kiezen deze kosten te veroorzaken en of ze er dan niet zelf voor moeten opdraaien. Ze kunnen zich toch laten testen en dan kiezen of ze het kind willen of abortus willen plegen.

    Door veranderingen in onze zorgverzekeringen zouden mensen dan een keuze MOETEN maken van de overheid. Kunnen zij de medicijnen betalen en hun kind een goed leven geven, het kind krijgen maar geen normaal goed leven geven omdat ze de medicijnen niet kunnen veroorloven of gedwongen abortus , ze krijgen namelijk geen mogelijkheid om het kind te houden.

    Roelof Bouwman, ik hoop dat als u nog een keer over zo’n belangrijk onderwerp als dit schrijft, u meer nadenkt over de gevolgen van veranderingen in wetgeving. In Nederland is sociale zekerheid, daar moeten wij trots op zijn. Ik ben dat en hoop dat te kunnen blijven, u ook?