Kinderen? Mij niet gezien!

OUDERKERK-BABY'S-UNICEF

Wie zwanger is, krijgt voortdurend felicitaties. Maar wie weloverwogen heeft besloten nooit aan kinderen te beginnen, wordt door jan en alleman ter verantwoording geroepen.

“Maar vind je kinderen dan niet leuk?” De jonge vrouw kijkt me verbaasd aan. We kennen elkaar nog niet lang, maar toch komen onze toekomstdromen al ter sprake. Werk, wonen, de liefde… En aangezien ze zomaar ineens heeft gezegd, ‘Als jij later kinderen hebt’, moet ik haar toch even uit de droom helpen. Ja, ik vind kinderen leuk. Ik vind ze vaak grappig en lief, ik vind hun nieuwsgierigheid geweldig. Maar daarom hoef ik ze zelf nog niet te hebben.

Spijt
“Daar ga je spijt van krijgen!” krijg ik vaak, bijna met opgeheven vinger, te horen. Merkwaardig. Want elke keuze die je maakt, impliceert het níet maken van een andere keuze. Kans op spijt heb je dus altijd. Maar als je een ander geen kwaad hebt gedaan, is spijt tamelijk zinloos. Bovendien, ik denk niet dat ik spijt krijg: ik wíl namelijk geen kinderen. Waarschijnlijk krijg ik ook geen spijt omdat ik nooit bakker ben geworden. Etienne Vermeersch, emeritus hoogleraar ethiek en eveneens kindvrij, valt me bij. “Zolang je doelen gesteld hebt in je leven die je enigszins kunt realiseren, lijkt me het ontbreken van andere doelen geen gemis.”

Dat argument van ‘spijt’ wordt gek genoeg nooit tegen zwangere vrouwen gebruikt, terwijl er voldoende redenen te bedenken zijn om spijt te hebben van een zwangerschap of het krijgen van een kind. Op de website van de Nederlandse Vereniging voor Seksuele Hervorming (NVSH), een interessante site waarop mensen worden beschreven als vreemde diersoorten in een biologieboek, staat een aantal nadelen van zwangerschap vermeld. Zet je schrap: “Misselijkheid, overgevoeligheid, huilerigheid, winderigheid, duizeligheid, moeheid, prikkelbaarheid, zwellingen, constipatie, plasdrang, verhoogde bloeddruk, buikkrampen, maagzuur, spierpijn, gezwollen borsten, tepelverkleuring, rugklachten, jeuk, puistjes, vet haar, dijputjes, depressie, aambeien, spataderen,  verzakking” en veel meer. Of, zoals de Amerikaanse advocate en mensenrechtenactiviste Florynce Kennedy het uitdrukte: “If men could get pregnant, abortion would be a sacrament.” En dan hebben we het nog niet eens gehad over het opvoeden van een kind.

“Iedereen springt in de sloot, dus wanneer jij?”

Donker gat
Het lijstje voordelen van zwangerschap van de NVSH is aanzienlijk korter, en ook gemakkelijk te weerleggen. “Zelfvervulling, aandacht krijgen, het gevoel erbij te horen, zekerheid over de eigen waarde, serieus genomen worden en verlost zijn van de angst voor het grote donkere gat van een toekomst zonder gezin…” De behoefte om aandacht te krijgen en erbij te willen horen zijn door de hele Griekse, Romeinse, maar ook christelijke filosofie beschouwd als dwaasheid. “Als iedereen in de sloot springt, dan spring jij er toch niet achteraan?” zeiden verstandige ouders vroeger tegen hun kind. Maar voor volwassenen wordt het advies omgedraaid: “Iedereen springt in de sloot, dus wanneer jij?” Uit de discriminatie op de arbeidsmarkt – waar ik uiteraard ook tegen ben – blijkt dat zwangere vrouwen helemaal niet zo serieus worden genomen. En ik zie geen gezin hebben ook absoluut niet als een ‘groot donker gat’, maar eerder als een leven waarin je alle tijd en vrijheid tot je beschikking hebt.

Vrijheid
Dat is dan ook het belangrijkste argument waarom ik geen kinderen wil: ik wil de korte tijd die het leven duurt gewoon anders besteden. Voor mij zijn persoonlijke ontwikkeling, een bijdrage leveren aan de maatschappij door betaald werk of vrijwilligerswerk en een sociaal leven het belangrijkst. Die dingen geven zin aan mijn bestaan. Ik noem het ook wel het 24-uur-in-een-dag-argument: als je je volop inzet voor je werk, tijd wil doorbrengen met vrienden of geliefden en ook nog geregeld een boek wil lezen, dan is de dag wel gevuld.

De stereotype moeder: rondsjezend op een bakfiets

Veel mensen willen alles, en dan liefst tegelijkertijd: partner, kinderen, een huis, een auto, een hond, een leuke baan, vrienden, vakanties… En dat klinkt onmogelijk. Je kunt het misschien wel allemaal hebben, maar niet zonder veel ongezonde stress, en niet zonder dat bepaalde dingen onder andere gaan lijden. De op een bakfiets rondsjezende moeder die met een trui vol appelmoesvlekken op haar onderbetaalde deeltijdbaantje arriveert, is er het stereotiepe beeld van.

Mij niet gezien. Je kunt wel ongelimiteerde wensen hebben, maar geen ongelimiteerde prioriteiten. Zeker wanneer je de dingen die je doet goed wilt doen en tijd wilt hebben voor reflectie, zul je jezelf moeten beperken. En de keuze voor kindvrij zijn is nog altijd een optie die mensen onvoldoende overwegen. “De pil heeft ons lichaam bevrijd van ongewenste zwangerschappen. Nu moeten we onze cultuur nog bevrijden van de overdreven idealisering van het moederschap,” zegt de Britse publiciste Jody Day dan ook, die kinderloze en bewust kindvrije vrouwen op haar weblog in de spotlight zet.

“Mensen die een of geen kind nemen dragen het meeste bij aan het leefbaar houden van de aarde”

Gevaarlijke onzin
Het idee dat iedereen kinderen moet krijgen (ook wel de nataliteitsdoctrine genoemd) is niet alleen een aanslag op het recht op zelfbeschikking, het is ook gevaarlijke onzin. We leven momenteel met ruim zeven miljard mensen op aarde. Dat aantal zal naar verwachting van de Verenigde Naties nog toenemen tot negen miljard in 2050. De ecologische voetafdruk van alle mensen tezamen wordt veel te groot voor de draagkracht van de aarde. Meer dan een miljard mensen leven nog steeds in absolute armoede en kunnen soms niet eens voor hun kinderen zorgen.

En dan zijn er ook nog tussen de 143 en 210 miljoen weeskinderen, schat Unicef, en staan er ook in Nederland nog altijd kinderen op de wachtlijst voor pleegzorg. Je kunt beter een kind adopteren dan er zelf meer dan een of twee krijgen – maar dat blijft uiteraard een persoonlijke beslissing. Anderen opjutten om ook (meer) kinderen te krijgen, is echter een ander verhaal. Etienne Vermeersch: “Ik respecteer mensen die wel kinderen willen. Maar ze moeten beseffen dat degenen die geen of maar een kind hebben er het meest toe bijdragen om de aarde in de toekomst leefbaar te houden.”

De antiverwijsbrief
Een paar jaar geleden ben ik naar de huisarts gegaan met wat vragen over sterilisatie. Een mens die een gevaarlijke wond heeft, wil die liever vakkundig laten hechten dan er telkens een nieuwe pleister op plakken; op dezelfde manier zou het wellicht beter zijn de vruchtbaarheid werkelijk te elimineren dan dagelijks te onderdrukken met de pil. Ik had wel mijn bezwaren of ik de gezondheidszorg hiervoor wel zou mogen aanspreken; ik ben immers niet ziek. Maar wat informatie inwinnen kon geen kwaad.

Na enige bedenkelijke blikken in mijn richting kreeg ik een verwijsbrief mee om te praten met een gynaecoloog. Ik had een slecht voorgevoel, dus maakte thuis de brief maar even open. Er stond in dat de arts mij – ter informatie: meerderjarig, scholing afgerond, geen strafblad en geestelijk gezond – niet in staat achtte om deze beslissing te nemen. Het was dus eigenlijk een antiverwijsbrief.

Precies op dezelfde dag werd thuis mijn stemkaart bezorgd voor de landelijke verkiezingen. Ik stond perplex. Op een en dezelfde dag werd ik wel in staat geacht om te beslissen over het landsbestuur, de staatsfinanciën, de toekomst van de zorg in Nederland en dus over het lot van anderen – maar niet over mijn eigen, simpele lichaam!

‘De vrouw’ wordt gezien als broedmachine die de plicht heeft zich voort te planten

Dat heeft er waarschijnlijk mee te maken dat men ‘de vrouw’ toch een beetje ziet als een broedmachine die een plicht heeft te vervullen: zich voortplanten. Vandaar ook dat mensen me op allerlei manieren van gedachten proberen te veranderen als ik vertel dat ik geen kinderen wil.

Benieuwd naar de uiteenlopende redenen die mensen aanhalen om mij te overtuigen waarom ik wél aan kinderen zou moeten beginnen? Dat leest u donderdag, in het vervolg op dit verhaal.

Dit is een bewerkte versie van een artikel van Isabelle Buhre, dat eerder werd gepubliceerd in HP/De Tijd van juli 2012.


  • Kees Romkes

    Amen. Al zal de bijbel dat niet met me eens zijn.

  • Frijke

    Ik ben midden 20 en ook ik wil geen kinderen. Gelukkig nog te jong om de vraag te krijgen wanneer ik er aan begin. Maar als bij mijn ouders toevallig een keer het onderwerp kinderen ter sprake komt hou ik wijselijk mijn mond. Onder het motto, ze merken het vanzelf wel. Hoewel die taktiek natuurlijk niet eeuwig zal werken… en ik weet dat ze het jammer zullen vinden. Misschien toch de volgende keer eerlijk zeggen, dat ik ze geen kleinkinderen zal gaan geven. Maarja, dan krijg je de preek dat je nog zo jong bent en vast nog wel van mening zult veranderen. En dat is eigenlijk mijn grootste angst, niet het spijt krijgen dat ik ze niet krijg. Maar dat ik onder invloed van klutsende eierstokken opeens wel kinderen wil en daar spijt van krijg. Want ik hou te veel van mijn vrijheid om die voor twintig jaar op te geven.

    • Tonnie

      Doe wat je denkt wat goed voor je is!! Spijt hoef je dan ook niet te hebben,kinderen kunnen ontzettend leuk en lief zijn,maar er bestaan ook huilbaby’s en als ze 11 a 12 jaar zijn willen ze niet eens meer met je naar de stad lopen, de moeilijke leeftijd is dat voor ze.
      Je moet wel heel veel om kinderen geven en tegelijkertijd ook aan je eigen denken op z’n tijd en dat is heeeel moeilijk.

  • Joep

    Ik denk niet dat de reden van weigering van sterilisatie is dat men de vrouw als broedmachine ziet. Ik denk dat men eerder bang is voor de onherroepelijkheid van de beslissing tot sterilisatie en daarom liever heeft dat de vrouw op een wat latere leeftijd (hoe betuttelend dat ook is) de definitieve beslissing neemt. Ik vind het overigens stuitend dat de prive omgeving van de auteur zich zo bemoeid met haar wel of niet ‘kinderenbeleid.’

  • Christine

    In beginsel heb je helemaal gelijk. Je gaat m.i. echter over de schreef wanneer je mensen die bewust kiezen voor het ouderschap bijna verwijt dat zij hiervoor gekozen hebben.

    Je geeft aan dat je persoonlijke ontwikkeling, sociaal netwerk en vrijwilligerswerk of het leveren van betaald werk aan de maatschappij het belangrijkste vindt. Dus dat is mét kinderen niet mogelijk? Wat te denken van al die moeders die helpen op scholen, van de hardwerkende vaders die in het weekend bardienst draaien op de voetbal? Zelf heb ik een 7 maanden oude baby, ben 26 en jurist. Tijdens mijn studie was ik een doorsnee student, op het drinken en niet-studeren na. In heel mijn leven heb ik nimmer zoveel in zo’n korte tijd geleerd in vergelijking tot de afgelopen 7 maanden.

    Hartstikke goed dat er mensen zijn die kiezen voor bewuste kinderloosheid. Maar denk dan ook niet als een ervaringsdeskundige te kunnen spreken over zwanger zijn en het ouderschap.
    Gelukkig zijn er wel mensen die kiezen voor het krijgen van kinderen. Want wie moet anders jouw heupoperatie uitvoeren als je 80 bent? Ow nee, door de vergrijzing (!!) is daar geen geld meer voor tegen die tijd. Dat is pech hebben!

    Live and let live. Ga dan ook niet insinueren dat mensen die wel bewust kinderen krijgen eigenlijk milieuvervuilers zijn, niet sociaal zijn, dat het moederschap geïdealiseerd zou worden (hangt immers af van wat je leest, je omgeving en referentiekader). Mensen zijn prima in staat om een keuze voor zichzelf te maken ten aanzien van het al dan niet krijgen van kinderen. Uitzonderingen daargelaten.

    Laten we elkaar geen complexen of schuldgevoelens aanpraten. Daar doe jij met dit artikel nu net zo hard aan mee.

    • Xaviera

      @Christine

      Ze verwijt mensen het hebben/krijgen van kinderen nergens. Ze somt enkel op wat er nog meer aan consequenties aan zitten dan alléén een schattig (als je geluk hebt :)) kind.

      En die vegrijzing is wereldwijd helemaal niet aan de hand. Er zijn genoeg jongeren (in veel landen zelfde de helft v.d bevolking) jongeren om die heupoperatie te doen, alleen wonen ze (nu nog) niet hier. Het is dus niet zo dat er niet genoeg mensen zijn, het is eerder zo dat het niet handig verdeeld is…dat moet toch te fixen zijn > meer kinderen is daarvoor een slechte oplossing.

      En..ze insinueert ook niet dat mensen met kids milieuvervuilers zijn…een insinuatie is niet op feiten gebaseerd. Mensen zijn milieuvervuilers simpelweg door hun aanwezigheid en gebruik van natuurlijk bronnen, meer mensen vervuilen dus meer en mensen met kinderen stellen nieuwe mensen in staat om te vervuilen…ergo…vervuilen het milieu potentieel meer dan gemiddelde niet-kinderen-hebbers.

      Je moet je niet zo aangesproken voelen…da’s gezonder…ook beter voor je kind > een frustratievrije moeder :)

    • avril

      Oh help, de eeuwige ‘wie gaat er dan voor jou zorgen als je oud bent’ (zoek eens op breederbingo). Alsof alle kindjes van nu de zorgsector in gaan. Laat me niet lachen zeg. Minder kinderen nu betekent minder senioren later. De samenleving en de planeet zullen dankbaar zijn als er een flinke rem op de groei van de wereldbevolking komt. Minder kinderen zijn een zegen voor ieders bestaan op aarde.

  • Raven de Zwart

    Wat een fantastisch artikel! Ik ben zo blij dat iemand eindelijk eens de moed heeft om dit laatste taboe aan de kaak te stellen.

  • Pingback: Ga jij maar eens in de hoek staan vandaag! « Vat vol verhalen

  • RdW

    Dank voor dit artikel. Eenieder die mij nu nog begint te ondervragen over mijn kinderloosheid kan ik nu simpel verwijzen naar deze tekst. Vooral, dat ‘daar krijg je spijt van’ is erg herkenbaar.

  • Lirial

    Tja.. ik heb precies hetzelfde jarenlang gezegd. Totdat bleek dat ik onbewust keihard ontkende dat ik kinderen wilde. Op de valreep toch proberen. Ik kreeg een miskraam krijgen en … door medisch gepruts en complicaties misschien nooit meer een kindje.
    Wat ik hiermee wil zeggen.. zeg nooit nooit.. Je leven verandert terwijl je het leeft…

  • Sophie

    Er heeft mij ooit iemand gezegd dat ik kinderen MOET krijgen, want dat hoort zo als vrouw. Ik had op een vorige job een paar collega’s die niet in mijn buurt wilden komen omdat ik geen kinderwens heb.
    Ik ben veel te egoïstisch om kinderen te krijgen. Geef mij liever een paar nichtjes/neefjes waar ik de coole tante van kan zijn. :-)

  • Mohammed

    Het belangrijkste levensdoel van de vrouw is de plicht haar man en God (gappies) een kind te schenken.

  • Ingrid

    Hulde. Eindelijk iemand die het (of te wel mij) snapt en het weet te verwoorden! Hoe vaak ik al niet de vraag heb gehad: waarom niet? Heb je een hekel aan ze? Kan je ze niet krijgen (sorry, die vraag stel je NOOIT zomaar, en zeker niet aan bekenden, terwijl dat echt gebeurd), je bent egoïstisch (pardon????). En ook ik mag niet op voor sterilisatie (want ben te jong, 33). Of te wel, verplicht aan de hormonen zooi… nee dat is lekker gezond???

    Nogmaals, Hulde aan Isabelle!!!!!

  • eva

    Als je niets niet wil wat andere mensen graag willen, moet je dat altijd verklaren (vinden zij). Zo hou ik niet van chocola, (echt niet? en ik ben zo slank, ik kan het best hebben!) ik houd niet van op een terrass in de zon zitten (doe niet zo flauw, het is heerlijk weer!), niet van bloemen in huis (die is heel lastig, mensen blijven bloemen meenemen, zelfs al gooi ik ze meteen in de groenbak) maar ik houd wel van kinderen, dus die heb ik wel en ik ben ook gestopt met werken om van die kinderen te kunnen genieten! (lekker puh). En nu jij weer.

  • Dorien

    Nederland is een land waar het bemoeien duidelijk in de volksaard zit. Zal wel komen door een Overheid die decennia lang mensen aan het handje houdt en hun zegt wat ze wel en niet kunnen. Ik woon er zelf allang niet meer maar het valt me altijd op als ik er ben. Ze weten ALLES beter. Dit artikel gaat nu toevallig over geen kinderen willen maar zo ken ik persoonlijk wel een tiental onderwerpen waarover men in NL je streng denkt te moeten ondervragen.

  • Bettie van Veen

    Isabelle, Je artikel is mij uit het hart gegrepen. Altijd als ik vertel dat ik geen kinderen heb, valt er een ongemakkelijke stilte. Vroeger voelde ik mij geroepen eraan toe te voegen dat het een bewuste keuze is. Mijn moeder zei, dat ik als kind al riep dat ik geen kinderen wilde. Spijt heb ik er nooit van gehad. Jij en ik schelen 40 jaar en ik kan je zeggen dat je er nog een element aan je verhaal kunt toevoegen. Het voordeel van geen kinderen hebben, is dat je ook geen kleinkinderen hebt, waar je min of meer verplicht op moet passen. Als een vriendin onverwachts moet oppassen, sla ik met een goed gevoel een nieuw boek uit de bibliotheek open.