Samsom draait Rutte een loer (part II)

Kijkt Samsom al naar andere mogelijkheden om een kabinet te vormen? Foto: ANP

Niet alleen kiezers hebben grote aanleg voor naiviteit, een groot aantal politieke watchers is ook op zijn minst goedgelovig te noemen, merkte ik vannacht weer. 

Toen ik gisteren op deze plek betoogde dat Diederik Samsom heel wel in staat geacht moet worden om Mark Rutte een loer te draaien (door VVD-PvdA te laten mislukken en dan voor een links kabinet te gaan met SP, D66 en CDA), oogstte ik in de loop van de avond en nacht opmerkelijk veel reacties van hen die zich politieke insiders noemen of het gewoon zijn, zoals Wouke van Scherrenburg, Jacobine Geel en Hugo Lochtenberg. Kernachtige samenvatting van hun opinie: never nooit niet.

De argumenten van hen en andere twitteraars, facebookers en een enkele beller uit mijn persoonlijke vriendenkring, in drie punten:

1. De sfeer tussen VVD en PvdA is uitermate goed. Er is oprechte wil tot samenwerking
2. De noodzaak voor dit brede tweepartijen kabinet is hoogst urgent; het is crisis
3. Wat hebben CDA en D66 nou te zoeken in deze combinatie?

Wouke van Scherrenburg in haar tijd als verslaggeefster van Den Haag Vandaag.

Het zijn de logische en voor de hand liggende argumenten die je op dit moment dus in brede kring van politici, journalisten en andere politiek geïnteresseerden in het land hoort. Maar ze gaan voorbij aan een van de meest elementaire wetten van de politiek, die ik ‘de dubbele realiteit’ zou willen noemen.

Er is een topsfeer, beweerde een van mijn goede vrienden, die zo ongeveer slaapt in de Haagse wandelgangen: “1 December is het rond, 5 december worden de kadootjes uitgedeeld.” Natuurlijk, dat geloof ik en PvdA en VVD zitten nu in een proces waarin ze het uiterste zullen proberen om tot een kabinet te komen. Maar er is nog een andere realiteit: die van wanneer dit mislukt.

Topschakers op meerdere borden
En voor politici, zeker zij die gewend zijn op hoog niveau op meerdere borden tegelijk te schaken, is die constant aanwezig. Hoe lastig dat ook is voor lineair denkende burgers: werken aan een succesvolle coalitie staat voor toppolitici niet in de weg tegelijkertijd een alternatief in het hoofd te hebben.

Zoals ik al aantoonde, heeft vooral Diederik Samsom baat bij het mislukken van PvdA-VVD. Anders gezegd: Mark Rutte is zeer veel gelegen aan het slagen van dit bijzondere experiment omdat voor hem geen andere optie, over rechts, mogelijk is. Dat definieert zijn onderhandelingspositie en maakt het voor de PvdA zeer interessant om te kijken hoe ver Rutte bereid is een regeerakkoord naar links op te rekken.

Als het lekker gaat lubberen op links zal Samsom misschien instappen. Maar als-ie wil kan hij het overleg op elk moment laten klappen en een Kamermeerderheid opzoeken (de Koningin staat immers buitenspel) die een opdracht verstrekt om het over een andere boeg te proberen.

Anatoli Karpov is een (groot)meester in het schaken op meerdere borden, ook wel simultaan schaken genoemd

Waarom zouden D66 en het CDA met de SP aan tafel gaan? Ze hebben immers al voor deze informatie gezegd dat ze daar absoluut niet aan denken. Bent u naïef of ik? Ook hier geldt de wet van de dubbele realiteit. Hebt u ooit een politicus een mondelinge belofte zien doen die langer dan 24 uur houdbaar was?

Het alternatief: schreeuwende kluwen parlementariërs
Voor D66 en CDA geldt vooral de tegenvraag: wat hebben zij te zoeken in een oppositie die bestaat uit allemaal kleine, elkaar bevechtende en uitsluitende partijen? Stel u voor wat een troosteloos oppositielandschap de Kamerbankjes bieden als straks VVD en PvdA een regering vormen. Het wordt een om aandacht schreeuwende kluwen parlementariërs. PVV, CDA, D66, ChristenUnie, GroenLinks en ander grut. Niks kunnen ze klaar maken tegen de 79 zetels van het kabinet, dat elkaar zeker de eerste twee jaar stevig zal vasthouden.

En die economische crisis dan, zegt u. En de noodzaak van doorpakken, eenheid, het opzij zetten van kleingeestige partijbezwaren, het zoeken naar brede consensus om het land vooruit te helpen, etcetera, etcetera, etcetera. Ik zeg daarop slechts (met zelf bijna tien jaar ervaring in de Haagse wandelgangen): ja hoor. En kent u een partij die deel uit zou kunnen maken van een alternatieve coalitie die dat niet hoog in het vaandel zal hebben? Wat direct een antwoord mag zijn op de vraag over de inhoudelijkheid: in dit compromissenland kan bijna elke variant van vier partijen een regeerakkoord in elkaar timmeren.

———
Volg HP/De Tijd ook op Twitter.


  • Remko

    Herhaling van eerder verhaal met een hoog wacht maar af ik krijg gelijk gehalte. Uiteindelijk strand het kabinet. Makkelijk kans dat het de eindstreep niet haalt is altijd aanwezig en als dat gebeurd kan je altijd zeggen zie je wel?

    Uiteindelijk zullen CDA en D66 nu niet instappen want dat kost CDA en D66 stemmen. Vooral CDA zal nog verder lijden en de rest aan de VVD verliezen met als resultaat dat de VVD de volgende keer nog groter wordt. Dan weet PvdA ook dat het over in ieder geval 4 jaar is afgelopen met hun linkse beleid.

  • P M Dering

    Een verhaal meer gebaseerd op wishful thinking dan feiten. Je hoopt op een links kabinet dus die moet er wel komen. Samson kan het uitstekend vinden met Rutte en lijkt te popelen om regeringsverantwoordelijkheid te nemen, al is een Bolkestein-scenario ook niet uit te sluiten. Er zijn geen aanwijzingen dat hij er anders over denkt of dat hij een dergelijke strategie in zijn hoofd heeft. Met Rutte (in zijn eentje) kan hij ook een stuk beter zaken doen met Roemer en Pechtold en Buma, die allemaal weer eigen belangen hebben en waarmee de formatie onvermijdelijk een stuk lastiger zal zijn, alleen al het CDA en D66 er van te overtuigen om met zowel de SP als PvdA in zee te gaan.

    Als Samson deze twee partijen kan overtuigen van regeringsdeelname dan zullen zij niet makkelijk in zee gaan met de SP in een centrum-links kabinet, beide partijen liggen een stuk dichter bij de VVD en zullen meer trek hebben in een Paars+ variant. Zeker het CDA zal geen zin hebben in alweer een avontuur-kabinet, met vier partijen aan haar linkerzijde en als het kabinet implodeert (grote kans) al weer een VVD die stemmen afsnoept.

  • luck

    De Tweede Kamer-verkiezingen werden bijna achteloos getransformeerd tot (minister) president-verkiezingen, we stonden er bij, we zagen, voelden en begrepen wat er gebeurde.
    De slinger kan zomaar van ‘n royale meerderheid naar een luttele 60, 50 of minder virtuele zetels terugvallen, het is ‘n schrale troost dat de beslissers traditiegetrouw de grote lijnen intekenden, maar het rode potlood werd toch echt gehanteerd door de kiezer, de spits toelopende punt werd met ferme kracht tegen het papier aangedrukt, het cirkeltje werd quasi nonchalant ingekleurd, de burgerplicht vervuld, na ons de zondvloed.
    VERLIEZEN of verliezen, verschilt maar ‘n paar rode virtuele ruggen op jaarbasis, nou doeiii !!!

  • Dick.

    Loerschaken plucheschaken, hofschaken en schaakmat!

  • hardy; weisbeek

    Het proefballonnetje van VVD-senator Heleen Dupuis, “..laat De Jager minister blijven ..” verraadt wat mij betreft de uitkomst van deze coalitie-onderhandeling. De bilderbergkliek heeft al lang bepaald dat er iets in combinatie met het CDA moet komen ivm deze minister De Jager. Dus VVD in de oppositie en PvdA, CDA en enkele andere partijen vormen het toekomstige kabinet. De uitkomst is overigens niet relevant, de banken en multinationals hebben het voor het zeggen. Let maar op.

  • ZegNEEtegenPvdAenVVD

    VVD werd groot door kiezers te trekken die perse niet de PvdA in de regering wilde hebben. PvdA vice versa. De combi VVD-PvdA maakt de politiek nog ongeloofwaardiger en vergroot de kloof tussen Den Haag en de rest van Nederland. Vind jij dat ook? Like dan de pagina ‘KIEZERSBEDROG’ op Facebook (en ik ben GEEN gefrustreerde SP-stemmer maar wel oprecht bezorgd over de kloof tussen de politiek en de inwoners). Een kabinet VVD-PvdA is ongeloofwaardig en zal bij de volgende verkiezingen zorgen voor een verdere polarisatie van het politieke landschap met alle gevolgen van dien. Niet de kiezers maar de politici maken Nederland op deze manier onbestuurbaar!

    http://www.facebook.com/Kiezersbedrog?ref=hl