De school is een soos: daar leert niemand nog iets

school-soos-1

Het huiswerkinstituut zit in de lift. Steeds meer middelbare scholieren maken gedurende langere of kortere tijd gebruik van deze particuliere diensten. Dat ouders steeds vaker hun toevlucht hiertoe nemen hoeft geen verwondering te wekken. Zonder schooldiploma ziet de toekomst van een kind er somber uit. Huiswerk maken, goede cijfers halen is van levensbelang.

Tegelijk hebben die (werkende) ouders het vaak te druk om ’s avonds uitgebreide overhoorsessies te houden met weerspannige tieners. Of ze kunnen op zeker moment het gecontroleer, het gedram en de bijbehorende conflicten in de huiselijke sfeer niet meer opbrengen. Natuurlijk gooien ze er dan met liefde een paar honderd euro per maand tegenaan om dit vervelende klusje uit te besteden. De vergelijking dringt zich op met de steenrijke would-be-bergbeklimmer die met alle geweld de Mount Everest op wil en zich daartoe door tien sherpa’s omhoog laat takelen, waarmee ik die ouders onrecht zou aandoen, want ik begrijp hen maar al te goed.

Gisteravond zag ik een tv-documentaire ‘De les van de leraar’, waarin de oprichter van zo’n huiswerkinstituut aan het woord kwam. Een sympathieke, no nonsense vrouw die met alle studenten en begeleiders die ze had ingehuurd haar handen vol had om tieners bij te spijkeren en op het goede spoor te krijgen. Het huiswerkinstituut doet nuttig werk en voorziet duidelijk in een lacune.

Waar die lacune eigenlijk vandaan komt zag je bij de andere twee personen die werden gevolgd in de documentaire: twee leraren in hun dagelijkse routine, een op het vwo, een op het vmbo. Wat gaat het er overal chaotisch aan toe! Ik weet allang dat orde in het klaslokaal het grootste probleem binnen het onderwijs is, maar toen ik even een paar flitsen van het moderne schoolleven kreeg voorgeschoteld (terwijl die documentaire niet eens over orde ging), schrok ik toch.

De vwo-leraar geschiedenis, superenthousiast, was alleen maar bezig met het verstrekken van aanwijzingen voor internet. Hij had z’n verhalen op youtube gezet en hield chatsessies met leerlingen die ook zelf allerlei projecten moesten verzinnen. Alleen al van het kijken naar de duizelingwekkende mogelijkheden om iets op te steken werd ik daas. Als leerling was ik daar ongetwijfeld heel moe van geworden.

In de vmbo-klas Nederlands was de sfeer wat rustiger, zij het dat de lerares te kampen had met een vervelend meisje dat haar mond niet kon houden en anderen van hun werk afhield. Verplaats die gangmaker tijdelijk naar een tafeltje voorin, los van het giechelende groepje, en het probleempje van niks is opgelost, zou je denken. (Waarom staan die tafeltjes trouwens in groepen aan elkaar geschoven in een setting van theekransjes voor bejaarden en niet gewoon serieus twee aan twee recht vooruit kijkend?) Maar nee, de stoorzender kwam uitgebreid ter sprake in het docentenoverleg en de lerares kreeg tips: Ga zelf met haar kletsen, als het kind zo’n kletsbehoefte heeft. Laat het kind rondlopen en andere leerlingen helpen. Het werkte. Natuurlijk werkt het. Elke ingreep werkt. Eventjes.

Als deze documentaire één ding keihard erin wreef dan was het dat elke schoolklas van vmbo tot vwo in de eerste plaats de functie van soos heeft: een verlenging van de pauze en de vrije tijd onder pseudosupervisie van een volwassene die wanhopig z’n best doet om de sfeer prettig te houden en iedere leerling op maat te bedienen. Het ziet er niet serieus genoeg uit om iets te leren. De hele dag chaotische gezelligheid in het jeugdhonk en daarna: op naar het huiswerkinstituut om eindelijk aan de slag te gaan.


  • gijsbert

    De dames en heren beleidsmakers, hoofden van scholen en leraren en leraressen zouden eens moeten gaan kijken hoe het er aan toe gaat in landen als Zuid-Korea, China en Japan. Dan begrijp je dat daar per jaar miljoenen ingenieurs, IT experts, taalexperts etc. etc van de scholen en universiteiten komen. Dat 10 à 12 jaar lange klassenfuifje dat in Nederland (en enkele andere Europese landen trouwens ook) voor school moet doorgaan zal straks tot resultaat hebben dat Nederlandse schoolverlaters geen enkele kans op de globale banen markt zullen hebben wegens lacunes in de competenties, taalachterstand, niet inzetbaar in een team want te egocentrische etc.Op de locale banenmarkt zullen de buitenlandse (Aziatische) jongeren de voorkeur krijgen. We willen het alleen nog niet zien.

  • Dorien

    Hier in de USA betalen we zelf voor ons onderwijs. En niet zo’n beetje ook als je een bovengemiddeld inkomen hebt. Dus reken er op dat de ouders zelf het heft in hand nemen als onze pubers niet willen presteren. Onze NLse neefjes en nichtjes vinden onze jongens een stelletje Amerikaanse uitslovers of nerds of geeks, maar ik garandeer je dat die van ons straks klaar zijn gestoomd voor de global competitive market.

  • Herman

    Sorry, Dorien, maar “hier in de USA” zijn tweedejaars studenten ongeveer op het niveau van een eindexamenscholier VWO in NL. Amerikaanse middelbare scholen hebben een onvoorstelbaar laag niveau.

    • Dorien

      Waar scoort NL in de top 100 van beste universiteiten in de wereld dan? Die lijst is overweldigend Amerikaans zou ik toch zeggen.

  • Doc Mackeon

    Hoe het ze lukt weet ik niet, maar het Nederlandse onderwijs scoort heel behoorlijk, internationaal gezien. Het Amerikaanse onderwijs is van een treurigmakend niveau, in de breedte gezien: als niet naar een private instelling kunt, en dat kan maar een kleine elite, mag je blij zijn dat je van school komt met minimaal reken- en leesvaardigheden. Maar de rijken hoeven er in ieder geval practisch geen belasting te betalen. En in Azië is de school vooral een middel om te leren je te gedragen; de nagel die uitsteekt hamert men neer, zoals men zelf zegt: toon geen initiatief, stel geen vragen, maar doe wat de baas zegt. Het zorgt voor een prettige eenheidsmaatschappij. Er is overal wel wat voor en tegen te zeggen, maar het Nederlandse onderwijs is echt niet de ramp die men denkt. Als ik Beatrijs Ritsema was, zou ik eens een school bezoeken in plaats van wat te oreren over een paar plaatjes op de televisie. En voor wie het weten wil: ik heb jaren in de VS en Japan gewoond en heel wat scholen bezocht daar.

  • E. Vroege

    @ Doc Mackeon:
    Ik heb in 2009 eindexamen vwo gedaan en ik kan u vertellen dat mevrouw Ritsema niet overdrijft. Ik heb gedurende zes jaar drie goede leraren gehad. De overige lessen verliepen precies zo chaotisch en waren net zo’n tijdverspilling als mevrouw Ritsema beschrijft. Alles wat ik geleerd heb bij die vakken, heb ik van mijn huiswerk opgepikt, absoluut niet van de lessen. En dat was nog een school met goede eindexamencijfers, dus kun je nagaan hoe erg het bij de rest moet zijn!

  • Dorien

    @Herman & Doc: weet niet waar jullie je info vandaan halen maar ik spreek ook uit ervaring. Wij hebben beide kanten meegemaakt met 4 teenagers. Ik vind het High School onderwijs in de USA veel beter: veel meer nadruk op essays en presentatie. De mogelijkheid om bepaalde vakken op hoger niveau te doen (AP). Veel beter contact met de teachers. Meer discipline maar ook beloning voor goed presterende studenten. Veel meer sport op school etc.etc. Wat de NLse family ons laat zien aan prestaties maakt op mij zero indruk.