De Amerikanen gaan nu ook de Warme Oorlog winnen

Het Russische energiebedrijf Gazprom is al heel lang een prominent leverancier van gas aan ook Europese landen. De marktpositie van het bedrijf is zo dominant dat het slikken of stikken was bij de prijzen die het dicteerde. Oekraïne kwam er al eens achter dat dit ‘stikken’ geen fictie was, de afvoer werd gewoon afgesneden toen ze daar weigerden te betalen.

Aan die situatie lijkt een einde te komen nu er nieuwe winningsmethoden zijn die de energiewereld op z’n kop zetten. Ik schreef vorige week al een – in de ogen van een aantal lezers controversieel – stukje over de ‘groene’ paragraaf in het regeerakkoord waarbij ik de winning van schaliegas en schalieolie noemde als marktverstoorders. De milieudiscussie voeren op basis van feiten blijft moeilijk.

Dit schaliegas en -olie maken dat de wereldenergievoorraad er opeens heel anders uitziet. De winningsmethoden worden door vooral milieupartijen abject gevonden, in Nederland is de discussie nog volop aan de gang, er is sprake van proefboringen, niet van productie. Hoe anders is dat in de rest van de wereld, met name in de Verenigde Staten. Geloof het of niet, de verwachtingen zijn dat de VS binnen een paar jaar Saoedi Arabië voorbijgestreefd zal zijn als grootste producent van olie. Met het gas is het nog veel erger, het is er in zodanige hoeveelheden dat de marktprijzen grote partijen als Shell, Exxon en BP al over de schouder laat kijken naar andere producten waar wel geld mee kan worden verdiend.

Terug naar Gazprom. Zelfs Vladimir Poetin heeft zich er nu over uitgesproken: Gazprom moet anders naar zijn eindgebruikers gaan kijken en vooral: er mee omgaan, ze als échte klanten gaan zien. En rekening houden met échte concurrentie. In het tweede kwartaal van 2012 halveerde de winst van het bedrijf, er werd voor méér dan vier miljard aan kortingen aan klanten gegeven. Vorig jaar betaalden Europese landen 57 miljard dollar voor Russisch gas. De Europese landen stappen over op andere aanbieders en vragen zelf concessies om gas te winnen. De prijs van het Amerikaanse gas zet de markt voor Gazprom flink onder druk, het schijnt dat wij hier driemaal zoveel betalen als in de VS zou hoeven. Dat maakt het aantrekkelijk om het spul per tanker te vervoeren; er is een heuse boom in de bouw van dit soort schepen. Dat zal de prijs uiteindelijk nog lager maken want met een overschot aan tankers zal de prijs van transport sterk dalen.

Voor Poetin betekent dit grote zorgen want de Russische economie is voor een onevenredig groot deel afhankelijk van de verkoop van energie. En voor zover we inzicht hebben in zijn persoonlijkheidsstructuur zal het verliezen van deze Warme Oorlog hem ook niet lekker zitten.

Dr. Doom is een pseudoniem. Als belegger is hij verantwoordelijk voor het beleggingsbeleid van Beleggingsvereniging Fibonacci. Op het moment van het schrijven van deze column heeft de vereniging posities in Ahold, Akzo Nobel, DSM, Heineken, KPN, Shell en Unilever en is Neutraal in de AEX. De positie in de AEX is kortlopend en wisselt regelmatig. Die kan dus nu al anders zijn.

———
Volg HP/De Tijd ook op Twitter.