Er is geen TomTom voor de zevende hemel

Met het fenomeen geluk is het eigenlijk merkwaardig gesteld. Het is het meest begeerde artikel ter aarde, maar niemand die er het fijne van weet.

O, meer dan genoeg mensen beweren dat ze er het fijne van weten. Tik het woord ‘geluk’ in op Google en je wordt misselijk van de baaierd aan zoete tips die zich dan voor je opent. Tritsen boeken over het paradijs op aarde, lijstjes met vijf, tien of twintig tips hoe je helemaal blij kunt worden, cursussen, workshops, spreuken, testen om je geluk te meten – en allemaal claimen ze de wijsheid over geluk in pacht te hebben.

Ik geloof niet één van die profetieën. Tenminste niet als het gaat om geluk in de zin van het diepgewortelde besef dat je leven op dit moment heerlijk is, wat volgens mij de existentiële kern is van het verlangen naar geluk. Dat laaiende gevoel van intense voldaanheid is niet op recept verkrijgbaar. En zeker niet op algemeen recept. Het is een hoogstpersoonlijke ervaring die elk individu maar op de tast door het duister moet zien te bereiken. Geen TomTom die de weg weet naar de zevende hemel.

Klavertjevierfilosofen
Wat de klavertjevierfilosofen gemeen hebben, is dat ze niet mikken op de feestelijke vorm van geluk, maar op de doordeweekse variant: tevredenheid. Neem de site Happynews. “Gelukkig zijn is makkelijker dan je denkt,” menen de samenstellers. “We geven je enkele eenvoudige lessen in geluk voor het dagelijkse leven.” Waarna je de raad krijgt minder ambitieus te worden, niet meer te streven naar volmaaktheid, in te zien hoe relatief alles is, narigheid te accepteren en te focussen op het hier en nu. Ofwel: geluk is een kwestie van minder zeuren.

Dat moet je eens aan een blueszanger of een fadista proberen uit te leggen. Geluk is geen aanlenglimonade, het is absint, gloedvol in plaats van flets, geen deuntje maar een aria vol hoge C’s, een kus van de goden.

Levenskunst
Dat het een gecompliceerd onderwerp is, blijkt uit een herinnering aan een psychiater die ik lang geleden interviewde over geluk en die me was aanbevolen als kenner van de materie. Hij hield me voor dat geluk een resultaat is van het ‘dissociëren’ van alle narigheid die er ook altijd is en concentreren op het goede. “Het is een fantastisch vermogen. Ik vind dat levenskunst. Je kunt toch alleen maar feestvieren of met je kinderen spelen of met je vrouw vrijen, als je een hoop zorgen opzij kunt zetten?”

Anderhalf jaar later kwam de psychiater niet uit een persoonlijke crisis en pleegde hij zelfmoord.

——
 Download de gratis app van Tablisto om ons maandblad op uw tablet te lezen

  Volg HP/ De Tijd.

 Volg HP/ De Tijd op Facebook