De Rabobank is allang niet meer de bank die het zou willen zijn

Het rommelt bij de Rabobank. Er is heimwee naar de tijd dat ze kon schuilen onder het imago dat zorgvuldig leek te worden opgebouwd met Jochem de Bruin, de schuchtere maar o zo zelfbewuste blonde underdogbankier die ook internationaal z’n collega’s aankon.

Jochem heeft het maar ruim drie jaar volgehouden, ergens op het hoofdkantoor zal een nieuwe marketingmanager het allemaal veel te suf hebben gevonden. Hij liet Jochem afscheid nemen, Jochem ging naar Zweden.

Als ik de Rabobank was, zou ik hem terughalen. Want met zijn verdwijnen van de Nederlandse schermen veranderde waarschijnlijk ook de cultuur binnen de bank. Jochem verdween in 2006, inderdaad het jaar voordat de kredietcrisis de vlammen uit het dak deed slaan. Sindsdien weten we dat ook de Rabobank volop mee deed met de financiering van Amerikaanse rommelhypotheken hoewel die kennis het grote publiek maar mondjesmaat bereikte. Jochem werkte qua imago nog lang na. Op deze plek heb ik wel eens geschreven over een paar MKB-bedrijven-in-nood die ik adviseerde en waar ik, ook tot mijn eigen verbazing, financieringsconstructies van banken aantrof die al mijn fantasie te boven gingen. Tot mijn nog grotere verbazing was de Rabobank vaker dan gemiddeld de financier. Zelfs mijn overwegend éénpittende kapper hadden ze bij de financiering van zijn winkelpand een renteswap aangesmeerd die hem op tonnen verlies kwam te staan. Vestia in het klein. De keren dat ik de Rabobank op die manier tegenkwam had ik te maken met meerdere districten. Nog steeds heeft de bank een centraal hoofdkantoor in Utrecht met redelijk autonome vestigingen in het land. Ik wil er maar mee zeggen: het was geen incident, die manier van bankieren was ook autonoom wijd verspreid.

Kon Jochem de Bruin nog opscheppen, in internationaal bankiersgezelschap, over de AAA-kredietstatus, die is er inmiddels al lang niet meer. Bij geen van de drie kredietbeoordelaars die er toe doen. En het is maar de vraag of de AA-status nog lang overeind blijft. Intussen is gebleken dat Rabo in landen vrolijk heeft mee gedaan met al die banken die de Libor-rente manipuleerden, de basis voor heel veel tarieven die ook u betaalt.

En vorige week kwam een heuse ruzie in de top naar buiten tussen voorzitter Piet Moerland en financiële man Bert Bruggink. De Raad van Commissarissen zou samen met Moerland het contract van een lid van de Raad van bestuur niet hebben verlengd. De dame in kwestie blijft wel bij de bank maar niet op dat niveau. Ze zou onder meer belast zijn geweest met het op peil brengen van de – mijn woorden – moraliteit van de lokale vestigingen. De Rabobank worstelt flink met zijn structuur. Voor de eigen financiering was het jarenlang het gouden ei om geld aan te kunnen trekken via de ledencertificaten. Maar die certificaten delen mee in de winst, zonder aandeelhouders want de bank is een coöperatie, toch een vorm van dividend. Banken met aandeelhouders keren, om hun vermogen te versterken, nu al jaren geen dividend uit. De Rabobank heeft die keuze niet. Stoppen met winstdeling zou een signaal naar de markt zijn dat zomaar paniek zou kunnen veroorzaken. Toch moet het risicodragend vermogen omhoog. Hoe doe je dat dan?

Het model van de Rabobank is op zichzelf prachtig of zou dat moeten zijn. Er is veel minder een winstdoelstelling dan een bank met aandeelhouders zal moeten hebben. Met het coöperatieve karakter kon de bank midden in de gemeenschap staan. Uit die gemeenschap kwamen de leden, ze hebben het voor het zeggen. Maar ze hebben niet opgelet toen de bank risico’s begon te nemen die niet passen en zo nodig wilde meedoen met banken waar je helemaal niet bij moet willen horen.

Dat wordt dan nog een moeilijk verhaal voor Jochem. Uitleggen dat je de weg misschien wel een beetje bent kwijt geraakt.

Dr. Doom is een pseudoniem. Als belegger is hij verantwoordelijk voor het beleggingsbeleid van Beleggingsvereniging Fibonacci. Op het moment van het schrijven van deze column heeft de vereniging posities in Ahold, Akzo Nobel, ASML, DSM, Heineken, KPN, Shell en Unilever en is Long in de AEX. De positie in de AEX is kortlopend en wisselt regelmatig. Die kan dus nu al anders zijn. Volg Dr Doom op Twitter.
———

Download de gratis app van Tablisto om ons maandblad op uw tablet te lezen

Volg HP/ De Tijd op Twitter