Crisis in Nederland: beginnende zwervers met een huis en een huwelijk

Een knappe man loopt door het Westerpark in Amsterdam met een blik Euroshopper-bier. Het is maandagochtend, tien uur. Mensen die op dat tijdstip met Eurohopper-bier lopen: dat is meestal geen goed teken.

Deze man is nog te knap of te gezond om zwerver of alcoholist te zijn. Hij lijkt eigenlijk te normaal om hier met dat bier te lopen zo vroeg op de ochtend. Ik vraag me af wat er achter zit. Misschien is hij wel een aan alcohol verslaafde man zonder huis, maar nog niet zo lang. Iedere zwerver of verslaafde moet ergens beginnen.

In het begin ben je nog niet vies. Misschien is hij in de financiële problemen geraakt door de crisis. Is zijn eigen bedrijf failliet. Drukten de schulden te zwaar op zijn schouders en heeft zijn vrouw hem daarop het huis uit gezet. Dat gebeurt vaak hè, dat als het werk helemaal in de soep loopt, de relatie volgt. De man had het wellicht een paar weken volgehouden om er niet uit te zien alsof hij zijn bedrijf en zijn vrouw en dus ook zijn huis kwijt was, door niet bijvoorbeeld op maandagochtend bier te drinken. Maar dan komt er een moment dat het allemaal niets meer uitmaakt. En dat het hem niet meer kan schelen dat ‘normale’ mensen uit zijn oude leven hem zouden kunnen zien met bier in het park, terwijl die normale mensen daar zijn om te joggen of om hun hond uit te laten. De man glimlacht flirterig naar me. Alsof hij even is vergeten dat hij erbij loopt als een zwerver.

Nu is het ook hier
Toen de crisis begon een aantal jaren geleden, merkten we er allemaal nog niet zoveel van. Ik had een vriend in New York die zei dat al zijn vrienden daar hun baan kwijt waren. Sommigen gingen in de horeca werken om hun leven te betalen, sommigen werden uit hun huis gezet. Het klonk bizar, alsof het over een andere wereld ging of over een andere periode, in de geschiedenis.
Maar nu is het hier ook.

Een vriend van mijn moeder had een boekwinkel. De boekwinkel is failliet en hij zit nu in de schuldsanering. Vroeger at hij graag in dure restaurants. Hij nam ons toen we klein waren mee naar het Kurhaus in Scheveningen. En heel vaak naar de bioscoop. Nu is het meest chique waar hij buiten de deur kan eten de Taco Mundo. In februari 2013 zijn 755 bedrijven en instellingen (exclusief eenmanszaken) failliet verklaard. Dit is het hoogste aantal ooit in een maand, blijkt uit cijfers van het CBS.

Stuur ansichtkaarten als bezigheidstherapie
Een andere vriend, een jongeman, is afgestudeerd maar kan geen werk vinden. Psychologie. Had hij ook nooit moeten doen, denkt hij nu. Maar toen hij eraan begon wist hij nog niet dat hij in precies in een crisis afgestudeerd zou zijn. Hij stuurde ons als eerste van alle mensen een ansichtkaart voor de geboorte van ons zoontje.

Als je alle dagen thuis zit, is een ansichtkaart kopen en schrijven en op de bus doen een leuk uitje, zei hij daar later over. Vroeger stuurde hij nooit ansichtkaarten. Dertien procent van de pas afgestudeerden HBO’ers- of WO’ers kan geen werk vinden.

En ga nooit meer scheiden
Jochems ouders gaan uit elkaar. Zijn moeder heeft een ander, ze is hoteldebotel verliefd. Ik hoorde dit verhaal van de vader van Jochem. De vader van Jochem is ook niet altijd netjes geweest, zei hij zelf. Maar de moeder van Jochem is nu zo verliefd dat het echt uit moet. Ze moeten scheiden. Maar ze kunnen niet uit elkaar, want ze hebben een koophuis met een hypotheek die zo hoog is dat ze het maandelijkse bedrag allebei niet in hun eentje kunnen ophoesten en het huis kunnen ze niet verkopen.

Scheiden midden in een crisis op de huizenmarkt is het allerongunstigst. Er zijn nu mensen die het scheiden uitstellen omdat ze de gevolgen niet kunnen betalen, of gescheiden in hetzelfde huis blijven wonen, zegt makelaar Rob de Bont in een artikel op de site samenscheiden.info.

Het is niet meer een andere wereld of een andere periode uit de geschiedenis.
Het is hier nu ook.
Laten we uit solidariteit met zijn allen op maandagochtend een biertje drinken. En nooit meer uit elkaar gaan.