Kleine Viezerik is een schatje, met dank aan Ali B.

In 2006 verscheen ‘Petje af’, het tweede album van Ali B. Op de weinig aanlokkelijke hoesfoto houdt de rapper zijn handen voor zijn borst, voorzichtig gevouwen als in een stiekem gebed, alsof hij luisteraars, critici en het opperwezen smeekt om mild te zijn in hun oordeel. Hij kijkt erbij alsof hij in zijn broek heeft geplast.

Hoewel de albumtitel anders doet vermoeden, draagt Ali op de foto wel degelijk een petje. Die ‘grap’ is, zeker door een 2013-bril bezien, symbolisch voor de kwaliteit van het album. Een opvolger is tot op heden niet verschenen en toch groeide Ali B uit tot bekendste rapper van het land. Op Tweede Pinksterdag trok de TROS maar liefst twee uur zendtijd voor hem uit. Naast een concertregistratie zagen we de documentaire ‘Het verhaal van Ali B‘.

Je eigen video’s aanvragen op The Box
In de eerste jaren van dit decennium was de hiphopscene niet bepaald open minded. Het was de tijd van stoer kijken, jointjes roken, je eigen video’s aanvragen op The Box en tegen beter weten in hopen dat Extince je zou bellen om mee te doen op zijn nieuwe plaat. De beste andere manier om door te breken was deelnemen aan de Grote Prijs. Ali deed dat, haalde de finale, maar won niet. Waar de meeste van zijn mede-verliezers bleven ploeteren in troosteloze kraakpanden en op sjofele zoldertjes, scoorde Ali een nummer-1-hit met Marco Borsato. Het leverde hem grote bekendheid, veel geld en een scheepslading hoon op.

‘Sommige rappers vinden mij nu een sell-out / een commerciële jongen die alleen maar van geld houdt’, rapte hij erover op vervolgsingle Leipe Mocro Flavour. Het was de spijker op de kop. Collega-rapper, neefje en grootste fan Yes-R: ‘Het was alles behalve hip om een track met Ali te maken.’ Muziekjournalist Leon Verdonschot trekt het breder: ‘Als een artiest uit een subcultuur groter en groter groeit, komt er onvermijdelijk een punt dat de scene met hem breekt.’

Een nieuwe carrière: voetbal
De scene brak inderdaad met Ali, en Ali brak. Hij verdween van de radar en richtte zich op een nieuwe carrière: voetbal. Volgens Yes-R geloofde Ali op een gegeven moment werkelijk dat hij prof zou worden. Jeugdvriend Hakim heeft moeite om zijn lachen in te houden als hij erover vertelt.

Ondertussen kwamen ze er bij de TROS achter dat hun eigen achterban en de hiphopscene meer overeenkomsten hebben dan je op het eerste gezicht zou denken. De twee werelden werden slechts gescheiden door een smal beekje van wederzijds onbegrip. Het enige wat ontbrak was een stevige brug. Die werd gevonden op een trapveldje in Almere-Buiten.

Op volle toeren
Ali B beleefde een wederopstanding met ‘Ali B op volle toeren’ (ABOVT), waarin rappers werden gekoppeld aan volkszangers. Vanuit de hiphopscene was er aanvankelijk de nodige scepsis, maar het bleek een gouden formule.

De vervolmaking van de samensmelting is te zien in ABOVT-spin-off ‘De invasie’. Rappers bezoeken daarin traditionele Nederlandse dorpjes voor een uitgebreide kennismaking. Tien jaar geleden had dat heel spannende televisie opgeleverd, nu is het vooral enorm gezellig. Slechts een enkele dorpsbewoner is wat afwachtend, maar dat kentert altijd snel. Zoals de pastoor uit het Limburgse Thorn in de eerste aflevering concludeerde: ‘Het zijn net gewone mensen.’

Schatje
Laatst luisterde ik in de trein een gesprek af tussen twee chique dames van een jaar of zestig. Ze hadden ‘De invasie’ gezien en ze waren het erover eens dat Kleine Viezerik ‘zo’n schatje’ is. Dat was niet exact mijn conclusie toen ik hem een jaar of drie geleden voor het eerst de hand schudde in een rokerige kleedkamer in de Melkweg. Het kan verkeren.

Kleine Viezerik deed de laatste tijd overal aan mee, van ‘Sterren springen van de duikplank’ tot ‘Sterren dirigeren een orkest’. Wat opvalt: niemand in de scene breekt met Kleine Viezerik. Als we de theorie van Verdonschot aanhouden is er maar een conclusie mogelijk: hiphop is geen kleine subcultuur meer. Dat is boven alles de verdienste van Ali B.