‘Top’-econoom Bas Jacobs is weg kwijt

Op deze plaats heb ik meerdere malen aangegeven dat cijfers van het Centraal Planbureau  (CPB) doorgaans met een korreltje zout genomen mogen worden. Het CPB zit in een ongemakkelijke positie.

Het maakt prognoses. Dat is al moeilijk. En het gebruikt daarbij modellen. Die zijn hopeloos verouderd, modellen bouw je op basis van ervaringen in het verleden, daar baseer je aannames op. Voor wat we de afgelopen jaren op financieel-economische terrein meemaken voldoen modellen uit het verleden niet, er is geen precedent. Dat zou als een excuus kunnen gelden voor de stelselmatig verkeerde inschattingen. Waar ik geen excuus voor heb is de ijzerenheinigheid waarmee het CPB modellen blijft gebruiken waarvan ze ook zelf aan aanneemt dat ze niet deugen. Gisteren kwam daar weer eens een mooi voorbeeld van toen het planbureau bekend maakte dat een verhoging van de hoogste schijf van 52 procent in onze belastingtarieven minder geld oplevert in plaats van meer. Nog niet zo lang geleden stelde het CPB dat het juist 250 miljoen zou opleveren. Maar dat was op basis van het oude model, er is nu een nieuw ‘en daar is jaren aan gewerkt’. Het CPB gaf dus willens en wetens eerder een prognose van een opbrengst van 250 miljoen terwijl ze op dat moment – naar nu blijkt terecht – aan dat model twijfelde. Volgens het CPB is 49 procent een ‘optimaal tarief’ voor de hoogste schijf. Dat alles schrijft het instituut in een zogenaamde Policy Brief die mede is opgesteld door de Rotterdamse hoogleraar Bas Jacobs. Er zijn hier relatief weinig hoge inkomens dus een verhoging van het tarief in de hoogste schaal is symboolpolitiek, voor de bühne.

En dan slaat Bas Jacobs, op persoonlijke titel, op hol. Hij denkt aan het extra belasten van huizen, pensioenen en erfenissen en vermogenswinst.

Laat ik eens met het laatste beginnen: wie op dit moment een vermogen heeft, betaalt daarover, boven de drempel van ruim € 20.000,-, 1,2 procent belasting ongeacht het rendement dat hij op zijn vermogen maakte. Staat dat geld op een spaarrekening, dat gaat om honderden miljarden, dan ontvangt de eigenaar daarover een effectief negatieve rente reële rente (rente minus inflatie) en tóch daar bovenop 1,2 procent belasting. Staat je spaargeld op de bank dan teer je reëel elk jaar twee tot drie procent in. Ik zou zeggen: pas eerst dat systeem maar eens aan voordat je over vermogenswinsten begint.

De suggestie om huizen extra belasten zal het ook heel goed doen in een markt waarin huizenbezitters zo goed als geen vertrouwen hebben, laat staan aspirant-kopers.

Wat zal ik eens zeggen over het extra belasten van pensioenen? Daar hoef ik – denk ik – niets over te zeggen. Die snapt u zelf ook wel.

En dan tenslotte de belasting op erfenissen, de meest belachelijke belasting die er is. Geld waarover alle belasting al is betaald wordt op dit moment bij overlijden nog eens fors belast. Maar voor Jacobs is het te weinig.

Econoom Bas Jacobs loopt als een zwerver langs de vuilnisbakken, hij is ten einde raad. De vraag is wel of je zo’n iemand een regering moet laten adviseren.