Europa: en dan nu een noodfonds voor het noodfonds

Afgelopen zaterdagochtend, ergens rond half vier, vond de Duitse minister van Financiën Wolfgang Schäuble het genoeg.

Op z’n Hollands gezegd: hij was het gezeik zat. Hij wist dat hij, als altijd, de zak geld vertegenwoordigde in een dan al veertig uur durend overleg ergens in Luxemburg. Het ging daar, met zijn collega’s uit de andere Europese landen, over het optuigen van het bankentoezicht. Om half vier kapte hij ermee, woensdag gaat het weer verder. Duitsland heeft er genoeg van om steeds weer te moeten opdraaien voor steun aan banken uit, zo leert de ervaring, Zuid Europese landen. Daar mogen we in dit geval ook Frankrijk toe rekenen want Frankrijk vindt nu juist wel dat bankentoezicht – en steun op Europees niveau moeten worden geregeld. En dan is de grootste economie, Duitsland, de klos.

Als u nog weet hoe het allemaal op papier zou moeten (gaan) functioneren, dan weet u nog dat we een euronoodfonds, ESM, optuigden dat groter en beter – dat doet het altijd goed – moest zijn dan het tijdelijke noodfonds ESFS.

Het is nu maar te hopen dat die Europese ministers het niet eens worden over het vormgeven van de bankentoezicht, bankentoezicht is een voorwaarde voor het gebruik van het ESM – het nieuwe noodfonds – voor steun aan banken. In het ESM zit weinig tot geen echt geld van de Europese landen, het is opgetuigd met garanties van die landen om vervolgens met die ‘zekerheid’ te kunnen lenen op de kapitaalmarkt. Om maximaal te kunnen lenen hebben die leningen dan wel een goudgerande status nodig, een AAA-rating van de kredietbureaus. Zo word de slagkracht van het ESM bepaald op zo’n 500 miljard, het bedrag aan garanties dat op tafel kwam. Maar het ESM was bedoeld voor landensteun en leningen aan landen hebben nog altijd een betere kredietstatus dan banken. Daar zit het probleem, nu bedacht is dat we het ook voor banken inzetten moeten de garanties van het ESM flink hoger worden.

Nog afgezien van de vraag of de nu beoogde 60 miljard voor Europese banken voldoende is, betekent het dat er daarnaast 120 miljard apart moet worden gezet door het ESM, zo zijn de voorwaarden. Zo wordt bankensteun van 60 miljard een beslag op het ESM van 180 miljard. Dat schiet lekker op, er is dan nog maar ruim 300 miljard beschikbaar voor landen waarvoor 500 miljard bedacht was. En dat was al weer een tijdje terug, de situatie is er niet beter op geworden.

Binnenkort mag u overleg verwachten over een noodfonds voor het noodfonds dat al een vervanging was van een eerder noodfonds. En weer – of nog altijd – gaat het om de banken.