‘Dit boek is dodelijk’

Als het aan Europa ligt komen er binnenkort op digitale boeken ‘waarschuwingen’ te staan waarin wordt gewezen op de beperkingen die erin zijn aangebracht ter beveiliging. Vergelijk het maar met de teksten die al jaren onze rookwaren sieren. ‘Dit boek is dodelijk’ zal het wel niet worden, vermoedelijk meer iets als ‘dit boek is beperkt houdbaar’ of ‘dit boek kan U alleen op uw smartphone lezen’.

Dat is deze week duidelijk geworden op de jaarlijkse Buchmesse in het Duitse Frankfurt, het grote feestje voor schrijvers, boekhandelaren en uitgevers waar nu al dagenlang bijna uitsluitend wordt gesproken over de toekomst van het digitale en papieren boek. Een van de sprekers was daar ene professor Joseph Blasi van de Universiteit van Mainz die onderzoek heeft gedaan naar de manier waarop digitale uitgevers en boekhandelaren hun producten beveiligen. Dat kan bijvoorbeeld met de DRM-methode die ervoor zorgt dat je het boek op slechts één apparaat kunt lezen of het watermerkmodel waarmee wij kopers binnenkort onze privacy verliezen.

De professor deed zijn onderzoek in opdracht van de EU en vertelde dat er daar over wordt gedacht om e-books te voorzien van een digitale waarschuwing zodat de lezer/koper weet dat-ie op het punt staat een wanproduct te kopen dat misschien wel over enkele weken op mysterieuze wijze verdwijnt van de computer, niet uit te lenen is en bovendien onverkoopbaar. Daaruit moeten wij in feite concluderen dat de EU eigenlijk tegenstander is van die strikte beveiliging van e-books. Dat vermoedden wij al na de uitlatingen van onze eigen Neelie Kroes over de boekenmarkt in Europa.

De waarschuwingen zijn weer een voorbeeld van een halfzachte Europese oplossing voor een structureel probleem. Er zijn twee grote problemen die er voor zorgen dat de digitale boekenmarkt in Europa niet goed werkt. De BTW in de verschillende EU-landen loopt te zeer uiteen waardoor niet alle marktspelers gelijke kansen hebben. De rechten van de lezer/koper zijn niet voldoende gewaarborgd als gevolg van idiote verkoopvoorwaarden en overbodige beveiliging en omdat niet duidelijk is of de ‘eigenaar’ zijn boek kan doorverkopen.

Totdat die hobbels uit de weg zijn geruimd zit geen Europeaan te wachten op idiote waarschuwingen op een te duur en onpraktisch product. Wat de Europeaan wel wil, dunkt ons: een eerlijk geprijsd en goed hanteerbaar digitaal boek. Zoals handige rippers er nu al in slagen om de beveiliging van een e-book in enkele minuten te verwijderen zo zal het ook gaan met de waarschuwende teksten van de EU. Die zorgen alleen maar voor meer ‘gestripte’ exemplaren op de torrensites.