Dit is géén schokkend stukje

Twee jaar geleden reed ik met een vriend van New York naar Toronto. Het was rond deze tijd van het jaar, en op de Amerikaanse radio waren, natuurlijk, alleen maar kerstliedjes te horen. En jaaroverzichten.Tussendoor kondigden oude, sentimentele Amerikaanse whiskystemmen nummers aan; de ene aankondiging was nog overdrevener dan de andere. ‘Het mooiste nummer van dit jaar’ en ‘Het beste nummer van deze eeuw’ wisselden elkaar af. Toen kwam de klap op de vuurpijl: ‘Het beste nummer dat is gemaakt in de geschiedenis van het universum’.
We lachten erom.

Maar intussen zijn zulke belachelijke overdrijvingen heel gewoon geworden, lang niet alleen meer onder oude, sentimentele Amerikaanse radio-dj’s, maar ook in Nederland. Het zou me niets verbazen als het gebruik van woorden als ‘magistraal’, ‘schokkend’, ‘verbijsterend’ en ‘schandalig’ het laatste jaar enorm is toegenomen.

Op poster en op internet
Daarnet fietste ik langs een poster waarop met enorme letters stond: ‘KNALDEBUUT’. Het boek waar het om ging kon ik niet ontdekken op die poster, alleen dat je het ‘MOET KOPEN’. Er zijn ook posters waarop ‘Het beste debuut van het jaar’ staat, of ‘Het mooiste album van de afgelopen tien jaar’.
Op internet gaat het helemaal los. Elke dag opnieuw kun je ergens klikken op het meest schokkende dat u ooit heeft gezien, het heftigste, het meest bizarre, het engste, het naarste, het lelijkste, het bijzonderste, het meest magische uit de geschiedenis van de mensheid. Elke dag opnieuw, alsof we ons in een soort hemel bevinden waarin de volgende extase zich aandient als je de vorige nog niet eens goed en wel hebt verwerkt. Of: alsof we allemaal een kind van twee zijn dat net begint met emoties te experimenteren en daarom regelmatig alle kanten op doorslaat, tot grote ergernis van zijn ouders.

Op de website Vice staat vandaag ‘een interview met de maker van het mooiste filmpje dat ik ooit zag’. Sites als upworthy.com gaan misschien nog wel verder. Daar konden we onlangs een filmpje zien van een speech die ‘geen moeder OOIT eerder had gehouden tegen haar zoon’. Maar ook serieuzere sites, zoals de Huffington Post, doen mee, met bijvoorbeeld met ‘the most important video you will see today’. Of een fotoserie van de mooiste landschappen die je ooit hebt gezien: “You’ve never seen beauty like this before.” In het Nederlands heet dat dan op front.nl: ‘Een verzameling van de krachtigste foto’s ooit genomen’.
Slate snapte een wending in de televisieserie Homeland niet en maakte als titel voor een stukje: ‘WHYYYYYYY?????!!!!!.’ (Ik heb de y’s en alle leestekens precies geteld.)

Een groter publiek
Doe ik het zelf ook, vroeg ik me meteen af? Waarschijnlijk wel. Op de website van HP/De Tijd gebeurt het ook. Net als op nrc.next en Joop.nl. Zelfs in de stukjes in de tien-meest-gelezen-artikelen-lijstjes van de Volkskrant- en Trouw-app staan soms woorden die veel te groot zijn voor de lading. Want de sites moeten lezers lokken, dat is hun bestaansrecht. En als de titel niet al meteen spannend is, klikt u er niet op. Wat als schokkend wordt gepresenteerd, wordt gretig gedeeld op Facebook en Twitter, de middelmatige dingen natuurlijk niet.
Maar zou het niet aardig zijn om gewoon eerlijke titels te gebruiken? Zoals:
‘Dit is best een aardig stukje, maar niet mijn beste’
‘Een matige theorie over een populair onderwerp’
‘Een verzameling aardige foto’s, maar het zou goed kunnen dat u deze week ergens anders mooiere hebt gezien.’