Nederland is niet te klein maar te bang om de NSA aan te pakken

Het is van een stuitend fatalisme om te beweren dat Nederland ‘te klein is om de Amerikaanse NSA aan te pakken’, zoals Jacob Kohnstamm, voorzitter van het College bescherming persoonsgegevens, dit weekend deed. De werkelijkheid is dat Nederland te bang is om de grote transatlantische broer aan te pakken omdat wij op allerlei manieren met hem zijn verweven, en zelfs meedoen aan het bespioneren van de eigen burgers. En is er eens een Nederlander die kan wat de NSA kan, dan smijten we hem in het gevang, zoals een achttienjarige Rotterdamse hacker is overkomen.

Na een angstig stilzwijgen dat maanden heeft geduurd, liet Kohnstamm zich eindelijk eens uit over het schandaal dat het wereldnieuws al tijden beheerst, hoewel het zijn organisatie al direct in het hart raakte: onze persoonsgegevens zijn niet veilig. Kohnstamm noemt het nu deftig ‘een dramatisch feitencomplex waarbij de privacy van de burger in het geding is’. Zijn we eindelijk wakker, Jacob? Niet ‘in het geding’, maar eerder ‘verdwenen’, trouwens.

Kohnstamm denkt het probleem alleen in Europees verband te kunnen oplossen, een suggestie die eveneens maanden geleden al werd gedaan, en pleit voor een eigen EU-cloud waarmee we de Amerikanen enig tegenwicht zouden kunnen bieden. Hoewel dat geen slechte – hoewel inmiddels bejaarde – voorstellen zijn, hadden wij van de nationale hoeder van onze privacy eigenlijk iets meer verwacht: woede bijvoorbeeld, en een oproep aan de politiek om wat actiever te worden. Maar hij laat het bij zijn beleefde D66-praatjes, waarmee zijn eigen instituut eigenlijk zinloos is geworden. Aan de grootste bedreiging van onze privacy kan (en wil) het immers niets doen.

Misschien moet hij zijn licht eens opsteken bij de achttienarige Rotterdamse scholier en hacker die sinds enige tijd in de gevangenis zit opgesloten. Volgens zijn advocaat ‘deed hij wat de NSA deed, maar dan in zijn eentje’. Op zijn computer werden 42 miljoen illegaal vergaarde bestanden aangetroffen, een aantal dat natuurlijk verbleekt bij de 5 miljard die de NSA dagelijks bij elkaar harkt. Maar het toont wel aan er ook in dit land lieden zijn met de spionage-expertise van de Amerikanen. En met waarschijnlijk dus ook de knowhow om die spionage tegen te gaan.

Dat je als eenling best een verschil kan maken in deze affaire, heeft bijvoorbeeld Edward Snowden al overtuigend aangetoond. Dit weekend zei de baas van de NSA dat hij ‘the keys to the kingdom’ heeft gestolen, met andere woorden de NSA in zijn zak heeft. De NSA-baas suggereerde zelfs een vorm van amnestie voor Snowden als hij stopt met zijn onthullingen. Dat duidt op angst. Een beetje van die angst, maar dan voor ons burgers, zou Kohnstamm goed kunnen gebruiken.