De Ark van Noach is niet welkom in het Midden-Oosten

Eind deze maand verschijnt de Amerikaanse film Noah, over de gelijknamige figuur die een ark ter grote van een voetbalveld bouwde en daarmee de zondvloed overleefde.

Maar zelfs met het miljoenenbudget en de sterrencast die de film heeft, navigeert Noah riskant vaarwater. Dat gebeurt nu eenmaal als je een episode verfilmt uit de Bijbel, Thora of Koran. Of uit alle drie, zoals in dit geval.

Noach bouwde in opdracht van God een ark om de mensheid en het dierenrijk te redden van de zondvloed, zo luidt de legende volgens het christendom, het jodendom en de islam. De epos wordt geregisseerd door Darren Aronofsky, bekend van het prijswinnende Black Swan, heeft Russell Crowe in de hoofdrol en kent nu al een van de meest gecompliceerde visuele effecten.

Darren Aronofsky, joods en atheïstisch
Darren Aronofsky, joods en atheïstisch

Stront in de ventilator
Maar deze westerse, commerciële visie op het heilige verhaal is niet welkom in Qatar, Bahrein of de Verenigde Arabische Emiraten. En producent Paramount Pictures houdt er rekening mee dat ook Egypte, Jordanië en Koeweit zullen volgen in de boycot. Waarom?

De Hadith, een set mondelinge overleveringen binnen de islam, keurt het afbeelden van profeten af. En in het bijzonder van Mohammed en van God zelf. Iemand die dit toch doet gooit een flinke hand stront in de ventilator.

Denk allereerst Kurt Westergaard, de Deense cartoonist die rellen veroorzaakte en doodsbedreigingen over zich afriep met een spotprent van Mohammed. En denk Mel Gibson en zijn The Passion of the Christ, over de laatste momenten in het leven van Jezus van Nazareth. Als belangrijke figuur in de Koran zorgde de Hollywoodverfilming van Jezus’ marteling en kruisiging voor controverse in een aantal Midden-Oosterse landen.

De Koran wijdt aan profeet Nūḥ en zijn opdracht in naam van Allah een heel hoofdstuk. Genoeg reden voor het Egyptische Al-Azhar, de hoogste autoriteit binnen de Soennitische islam, om een boycot uit te roepen. De film ‘provoceert de gevoelens van gelovigen, zijn verboden in de islam en daarmee in duidelijke tegenspraak met de islamitisch wet’.

Regisseur versus producent
Wat eventuele oproer ook niet ten goede zal hebben gedaan is de regisseurkeuze. Darren Aronofsky, ondanks zijn joodse opvoeding overtuigd atheïst, maakte het verontrustende Requiem for a Dream en zijn boksfilm The Wrestler werd beschuldigd anti-Iraans te zijn.

In oktober vond een voorvertoning plaats waar voornamelijk religieuze bezoekers op af kwamen. Het gevolg was een golf van negatieve reacties, en een gevecht tussen regisseur en producent over de inhoud. Paramount Pictures wilde een aangepaste versie, Aronofsky weigerde zijn pareltje aan te passen. Aronofsky won. Paramount heeft nu een disclaimer toegevoegd aan het promotiemateriaal voor Noah zodat de kijker in ieder geval niet denkt dat Aronofsky’s visie gelijk staat aan die van de Bijbel, Thora of Koran.

Bekijkt hier video over de grootschalige productie van de film: