Ombudsgate: de onmogelijke spagaat van Guido van Woerkom

Guido van Woerkom heeft nog niet van zijn nieuwe baan kunnen genieten. Hoewel dat van die nieuwe baan ook tussen aanhalingstekens moet worden gezet. De ANWB-directeur werd vorige week voorgedragen als nieuwe Nationale ombudsman, maar de kans dat hij het ook daadwerkelijk gaat doen lijkt klein na een politieke soap van jewelste. Een aantal feiten en meningen over ‘ombudsgate’ op een rij.

Op 28 mei werd Van Woerkom door de Tweede Kamercommissie Buitenlandse Zaken voorgedragen als opvolger van Alex Brenninkmeijer, die begin dit jaar lid werd van de Europese Rekenkamer. Het in achterkamertjes uiteraard goed voorbereide besluit zou op dinsdag 3 juni definitief worden gemaakt door de Tweede Kamer.

Drie dagen later, op 31 mei, komt er echter forse kritiek vanuit de Marokkaanse gemeenschap op Van Woerkom’s potentiële benoeming. Vier jaar geleden had de ANWB-voorman gezegd dat hij zijn vrouw liever niet met de taxi liet gaan, omdat ‘er nog wel eens een Marokkaan achter het stuur zou kunnen zitten.’ Initiatiefnemer van de petitie tegen Van Woerkom is Mohamed Azahaf, zelf ook niet vrij van een smetje. Als radicale moslim zou hij zich ‘jubelend’ hebben uitgelaten over de moord op Theo van Gogh. In 2011, toen Azahaf als beleidsmedewerker in Amsterdam-Oost werkte, ontkende hij dat. Wel zei hij inmiddels afstand te hebben genomen van zijn extremistische denkwijzen.

En hoewel Van Woerkom kort na zijn onhandige uitspraak zijn excuses had aangeboden – die ook werden aanvaard – dook het bericht onlangs dus weer op. Het zorgde ervoor dat verschillende partijen in de Tweede Kamer gingen twijfelen aan zijn geschiktheid. Zo sprak GroenLinks-Kamerlid Linda Voortman haar twijfels uit of Van Woerkom echt de ombudsman van álle Nederlanders kan zijn. De partij wil volgende week een schriftelijke stemming.

Ook lokale politici protesteren tegen de benoeming van de ANWB-directeur. In een brief aan de Tweede Kamer vragen ze nieuwe kandidaten te zoeken voor de post van Nationale ombudsman. Waarnemend ombudsman Frank van Dooren kwam maandagavond met een opvallende verklaring in Nieuwsuur, waarmee hij indirect afstand lijkt te nemen van Van Woerkom:

De Nationale ombudsman is een Hoog College van Staat. De ombudsman is een onafhankelijke instelling die burgers helpt met klachten over de overheid. […] Voor het gezag van het instituut van de Nationale ombudsman is het van het grootste belang dat iedereen in Nederland vertrouwen heeft dat de ombudsman zonder vooringenomenheid zijn ambt uitoefent. […] Ik ga ervan uit dat de Tweede Kamer zich bewust is dat vertrouwen essentieel is voor het functioneren van de Nationale ombudsman.

Dinsdagmiddag werd besloten stemming over de benoeming uit te stellen. De Tweede Kamer wil eerst nog eens praten met Van Woerkom. Maar de kans dat hij na dat gesprek alsnog ombudsman kan worden, lijkt erg klein. Eén partij lijkt Van Woerkom in ieder geval goed gezind, maar of hij daar nu op zat te wachten…

Nu rest de vraag of Van Woerkom er überhaupt nog wel zin in heeft, na alle ophef. Hoe dan ook, hij lijkt het moeilijk goed te kunnen doen.