Het protest tegen het leenstelsel toont de noodzaak ervan alleen maar aan

De heftige discussie over het leenstelsel doet me denken aan de debatten die ik als Studentenraadsvoorzitter van de VU voerde met studenten over de universiteitsbrede invoering van het Bindend Studie Advies. Het zogeheten BSA hield in dat studenten die in hun eerste studiejaar minder dan 2/3 van de studiepunten wisten binnen te slepen, het advies kreeg om het elders te proberen. Een bindend advies, dus in feite werd je gewoon van je opleiding getrapt.

De standaard-reflex van studenten was dit ‘schandalig’ te vinden. Het tastte de vrijheid van de student aan, ze konden niet meer bij een vereniging, ‘laatbloeiers’ hadden geen kans meer etcetera.

Niet aanmodderen
Ik was er, onder bepaalde voorwaarden, zeker niét op tegen. Als je het niet aankunt kun je beter wat anders gaan doen. Als je om wat voor reden onvoldoende gemotiveerd bent evenzo. Een student die zijn best doet merkt er niks van, de rotte appels worden uit de mand gehaald (en er zijn regelingen voor studenten die een legitieme reden hebben om die punten niet te kunnen halen). Bovenal zei het BSA: ga niet aanmodderen met je studie maar doe je best of stop ermee.

In plaats van studeren onmogelijk te maken voor studenten zoals nu wordt gesuggereerd, investeert de overheid er juist in. Niet zoveel als 30 jaar geleden, maar substantieel; naar verluidt gaat het om zo’n 6000 euro per jaar per student. In plaats van die investering van de overheid in dank aan te nemen en keihard te studeren wordt er in veel gevallen een driejarige bachelor in vijf jaar afgerond en tussendoor nog twee keer gewisseld van opleiding. Daar gaat ont-zet-tend veel geld verloren (terwijl de basisbeurs een gift blijft als je maar in 10 jaar een bachelor-opleiding afrondt).

Tragisch
En daar zit hem de crux van het BSA en het leenstelsel: ze moeten de student er ook en vooral toe aanzetten sneller de studie af te ronden. Die enkele duizenden euro’s dat een opleiding duurder wordt is vervelend, maar de kern van het probleem zit hem in de instelling en het gedrag van (niet alle, maar wel te veel) studenten. Het is tragisch te constateren dat studenten dergelijke maatregelen nodig hebben om aan de slag te gaan.

De aanvullende beurs zorgt ervoor dat het hoger onderwijs voor iedereen toegankelijk blijft, wie wél zuinig leeft houdt een schuld over die te overzien is. Maar je moet wel heel zeker weten dat je het wilt en kunt. Hopelijk zorgt het leenstelsel ervoor dat studenten op die manier naar hun studie zullen kijken, en er vooral naar gaan handelen: harder studeren dus. De pavlov-reacties op de aankondiging van het leenstelsel tonen aan dat er nog veel werk aan de winkel is voor Bussemaker en co.