Niet Al Qaida maar Islamitische Staat is tegenwoordig het voorbeeld voor jonge radicalen

Al Qaida moet zijn plek als meest vooraanstaande terroristische organisatie zo langzamerhand afstaan. Een beetje jihadist haalt tegenwoordig zijn neus op voor de organisatie die verantwoordelijk wordt gehouden voor 9/11, maar kijkt vol bewondering naar de Islamitische Staat in Irak en Syrië, tegenwoordig kortweg Islamitische Staat geheten, waarvan het gewelddadige karakter zelfs Al Qaida te extreem is. Het is echter de vraag of de groepering op lange termijn even succesvol blijft.

Al Qaida, de organisatie van Osama bin Laden, was populair bij extremisten zolang het nog veel presteerde, maar heeft de afgelopen tijd weinig meer klaargespeeld tegen het Westen. De grootschalige jacht die de VS na de aanslagen op de Twin Towers in 2001 op touw zette heeft effect gehad: Osama bin Laden werd in 2011 gedood door een speciale eenheid van het Amerikaanse leger, en zijn opvolgers zijn momenteel druk bezig eenzelfde lot te ontlopen. Dat het moeilijk aanslagen plannen is vanuit een Pakistaanse grot, blijkt uit het feit dat Al Qaida al tien jaar geen grote aanslag in het Westen heeft weten te plegen.

Voor de ultra-radicale groepering die zich Islamitische Staat noemt is dat wel even anders: zij boekt successen in Irak en Syrië, waar grote gebieden zijn ingenomen en een kalifaat is uitgeroepen, met bijhorende sharia-wetgeving. Deze wapenfeiten ontgaan jonge extremisten niet. Dat het doorgaans gaat om overwinningen op medemoslims van de sjiitische tak van de islam doet kennelijk niet ter zake.

Naast het het verschil in succes tussen de beide organisaties, zal ook de manier waarop Islamitische Staat te werk gaat extremisten aanspreken. Waar Al Qaida het moet hebben van onverwachte enkelvoudige aanslagen heeft Islamitische Staat een goed uitgerust leger tot zijn beschikking waarmee het hele steden inneemt. Het bezitten van een fysiek territorium is toch wat tastbaarder dan de fantasiewereld waarin Al Qaida volgens sommige critici zijn Islamitische staat wenst te stichten.

Het staat buiten kijf dat Islamitische Staat snel een grote speler is geworden in de jihadscene, maar toch lijkt duurzaam succes onzeker. Om de plannen voor een kalifaat op termijn een succes te maken is steun vanuit de bevolking onontbeerlijk, en het blijft zeer de vraag of Islamitische Staat dat met zijn buitengewoon wrede optreden weet te verwerven.