Booming business voor de levensmiddelenmaffia

Ook in de voedselbranche is de maffia actief. Populair is vooral het om-etiketteren van minderwaardige olijfolie tot Extra Virgin Olive Oil: met chlorofyl weet de maffia een perfecte groene kleur aan goedkope plantenolie kan geven. De winstmarge is verleidelijk en toezicht op verkoopkanalen ontbreekt volledig, en dus is zwendel schering en inslag.

In de supermarkt krioelt het van vervalste of inferieure voedingswaren. Even gangbaar als winstgevend zijn het mengen van honing met suikersiroop, wodka met methanol of inferieure rijst met basmati. Voor de oplichters zijn deze praktijken niet alleen winstgevend, maar ook nog eens veel minder riskant dan het vermengen van – pakweg – cocaïne met talkpoeder.

Breed scala
Tot voor kort hadden criminelen nog weinig te vrezen. Met gespecialiseerde opsporingsdeskundigen kregen ze zelden te maken. Een nieuwe EU-wetgeving moet nu veilig stellen dat de consument ook krijgt wat hij denkt te kopen. Voedsellaboratoria in heel de EU moeten hierop toezien door de gehele voedselketen beter en regelmatiger te controleren. Daarnaast wordt gewerkt aan een database waarin meldingen over voedselveiligheid worden gedocumenteerd. Dat dit nodig is, bleek al uit het paardenvleesschandaal in 2013. Maar ook uit cijfers van Europol en Interpol wordt zichtbaar hoe wijdvertakt de voedselfraude is.

Een Interpol-operatie in februari van dit jaar leidde tot de inbeslagname van meer dan 1.200 ton aan vervalste of slechte etenswaren en bijna 430.000 liter nepdrank. Bijna 100 mensen uit 33 verschillende landen werden gearresteerd, terwijl 131.000 liter olie en azijn, 80.000 koekjes en chocoladerepen, 20 ton kruiden, 186 ton graan, 45 ton zuivelproducten en 42 liter honing in beslag werden genomen. De grootste hoeveelheid in beslag genomen goederen bestond uit vis en zeedieren, maar ook imitatie-champagne, -wodka en –whisky werden in grote hoeveelheden aangetroffen.

Volgens een woordvoerder van Interpol laat de actie vooral zien hoe wijdverbreid de voedselfraude is: “De meeste mensen zouden zich verbazen welke dagelijkse levensmiddelen vervalst worden.”

Fatale gevolgen
Dat door de inmenging van criminele organisaties in de voedselproductie ook een gevaar voor de volksgezondheid ontstaat, is al meermaals gebleken. In 2012 overleden meer dan veertig mensen in Tsjechië door met methanol verontreinigde alcohol. De Britse autoriteiten waarschuwen dat de hoeveelheid vermengde alcohol sinds 2009 is vervijfvoudigd. Daarbij worden steeds weer gevaarlijke stoffen zoals isopropanol, methanol en chloroform aangetroffen.

Het gebruik van de industriële chemische stof melamine – die een hoger eiwitgehalte in melkpoeder moet nabootsen – leidde in 2008 in China tot sterfgevallen en laat tegelijkertijd zien dat de vervalsingen technisch steeds geraffineerder worden. Niet voor niets werkt de georganiseerde misdaad steeds meer samen met professionele voedingstechnologen die volgens wetenschappelijke methoden werken: zij kunnen de producten rendabeler maken. De roep om maatregelen is dan ook groot en de druk op de voedingsindustrie wordt steeds groter.