Waarom de boekenmarkt instort

Als in een handelsbranche van het ene jaar op het andere een omzetdaling van ruim vijftien procent te zien is, gaan doorgaans alle alarmbellen rinkelen. Maar niet in de boekenbranche, die niet in paniek lijkt na een soortgelijke omzetval. Toch is er wel degelijk iets aan de hand: na de teloorgang van de kranten wacht nu het papieren boek een koude sanering. Papieren boeken hebben hun langste tijd gehad.

Volgens onderzoeksbureau GfK, doorgaans een betrouwbare bron, zijn er in het tweede kwartaal van 2014 in Nederland 15,5 procent minder papieren boeken verkocht dan in het tweede kwartaal een jaar eerder. Een van de oorzaken zou volgens GfK kunnen zijn dat nog niet alle failliet gegane Polare-boekhandels in dat kwartaal op volle toeren draaiden, maar dat vinden wij wat oppervlakkig. De Polare-boekhandels zijn meestal gevestigd in de grotere steden waar verschillende boekhandels gevestigd zijn. Wie daar echt een boek wil kopen, loopt wel een straatje om – naar een Libris of een AKO.

De kille waarheid is dan ook dat in het algemeen de animo om een papieren boek te kopen onder de bevolking afneemt. Er is domweg te veel afleiding in de vorm van laptops, smartphones en smart-tv’s. De tijd om te lezen ontbreekt bij de digitale generatie, en misschien ook wel de lust. Die stille revolutie is al een tijdje aan de gang, maar uitgevers, schrijvers en boekhandelaren zijn er tot dusver nauwelijks op ingesprongen. Wij verwachten dat de daling van de boekenverkoop zal doorzetten, met alle gevolgen van dien voor schrijvers en boekhandels.

Lichtpuntje
Volgens GfK is er wel een lichtpuntje: het aandeel van e-books in de totale verkoop is gestegen naar zo’n zes procent. Dat is een droglichtpuntje, dunkt ons: bij een zo sterke daling bij papieren kun je hoogstens stellen dat de verkoop van e-books stabiel is. Die maakt dan automatisch een groter deel van de taart uit. Van die e-books is overigens negentig procent fictie, wat niet zo gek is, want digitale leesapparaten zijn daar bij uitstek geschikt voor.

Hoe de boekentoekomst eruit gaat zien, kunnen we allemaal zien in onze eigen omgeving. Ikzelf verkeer op dit moment in een vakantiehuis in Zuid-Frankrijk en heb bij me: één e-reader, één smartphone, één laptop en één usb-schijfje met ongeveer 12.000 e-books. Behalve dat schijfje is dat tegenwoordig zo’n beetje de gemiddelde vakantie-uitrusting van de toerist. Waar ik voorheen voor aanvang van een vakantie nog weleens de plaatselijke boekhandel bezocht, heb ik daar nu niet eens over nagedacht: op mijn eigen harde schijf heb ik veel meer keus.