Democratie op het web: hoe Europa uw gegevens gaat beschermen

Het is (sommige delen van) Europa ernst met de strijd tegen het ongevraagd binnenharken, bewaren en gebruiken van digitale gevens van Europese burgers. De Franse premier Manuel Valls zei maandag in Parijs dat hij al volgend jaar strengere regels wil die ervoor moeten zorgen dat de veelal Amerikaanse firma’s die zich daaraan schuldig maken aan banden worden gelegd. Hij wil democratie op het web. Ook Duitsland en Engeland werken aan zulke regels, alleen in Nederland is het voorlopig doodstil.

De uitspraken van de Franse premier zijn de derde aanval vanuit Europa op onder andere Google en Facebook binnen een maand. Eerder gaven de nieuwe eurocommissaris Oetinger en het Europees Parlement al forse voorzetten. Nieuw is dat Valls in zijn toespraak hintte op een soort Europees instituut dat de gegevens van Europese burgers zou moeten bewaren en dus afschermen van de wereldwijde servers van de Amerikaanse internetgiganten. Daarmee zou een ‘eigen’ Europees internet, waar de Duitse bondskanselier Merkel al eens aan refereerde, een stapje dichterbij komen. Merkel deed dat ten tijde van de onthullingen rond de spionagepraktijken van de Amerikaanse NSA.

Volgens de Franse premier hoeft een strengere regulering van het internet niet de innovatie in de weg te staan: hij vindt het zorgelijk dat gegevens van Europeanen worden beheerd door firma’s die twee keer zo veel gebruikers hebben als Europa inwoners. Namen noemde hij niet niet, maar het zal daarbij wel gaan om bijvoorbeeld Whatsapp, Facebook, Google of Twitter, allemaal Amerikaans. Zij hoeven zich tot dusver in het geheel niet te houden aan Europese wetten of zelfs maar regels, maar bepalen wel voor een groot deel het internetgedrag van de Europese burgers. Valls wil daaraan nu een eind maken met nieuwe wetgeving die tegelijkertijd (da’s dan weer een Engels initiatief) het ontduiken van Europese belastingen door diezelfde bedrijven moet aanpakken.

Op dit gebied is het in Nederland (althans van regeringszijde) merkwaardig stil. Sterker, juist deze week werd bekend dat in een vergelijkbare zaak een aantal partijen een kort geding tegen de Nederlandse Staat aanspannen. Het gaat om de bewaarplicht van gegevens van klanten die de Staat Nederlandse internet- en telefoonaanbieders oplegt, hoewel het Europese Hof al in april oordeelde dat die in strijd is met de grondrechten van de burger. Minister Opstelten weigert tot dusver dat oordeel te volgen, hoewel veel ons omringende landen dat wel hebben gedaan. Het kort geding is onder andere aangespannen door de Nederlandse Verenigingen van Journalisten en Srafrechtadvocaten. Het geeft maar aan dat het de hoogste tijd wordt voor uniforme Europese regels over wat bedrijven mogen doen met onze gegevens.