Financiert het Kremlin anti-EU partijen?

De Duitse boulevardkrant Bild was onlangs de eerste die met de beschuldiging kwam dat Moskou anti-Europese partijen financieel zou ondersteunen. Bild wees daarbij naar de Duitse eurosceptische partij AfD, die door het Kremlin zou worden gefinancierd. Volgens Bild – dat bronnen bij de Duitse inlichtingendienst citeerde – zou Rusland goud voor minder dan de marktwaarde aan de AfD verkopen.

Daarbij zou gebruik worden gemaakt van tussenpersonen, waardoor de AfD er zelf geen weet van had. Deze tactiek was volgens Bild ook in lijn met de denkwijze van het Centrum voor Strategische Communicatie, een in Moskou gevestigde denktank die een strategisch stuk heeft uitgebracht over hoe de EU het beste kan worden ondermijnd.

De AfD ontkent onderwijl in de persoon van Bernd Lucke – AfD-oprichter en lid van het Europees Parlement – alle beschuldigingen: “We hebben geen aanwijzingen voor een Russische inmenging. Ik beschouw deze rapporten als onwaar.”

Toch duiken berichten over Russische financiële ondersteuning aan euro-kritische partijen steeds vaker op. Het Duitse weekblad Focus heeft het over Poetins strategie om de harde Europese sanctiepolitiek te doorbreken door de EU als geopolitieke speler te verzwakken. De Britse Guardian besteedt aandacht aan Nigel Farage, de leider van Britse anti-EU-partij UKIP, die openlijk zijn bewondering voor Vladimir Poetin uitspreekt, en ook The New York Times bericht over de geldstromen vanuit Rusland naar eurosceptischepartijen en maakt zich tevens zorgen om de steeds nauwere banden tussen Europa’s rechtervleugel en het Kremlin. Net als overigens het Duitse weekblad Der Spiegel.

Bild meldde ook dat Vladimir Jakoenin – een vertrouweling van het Kremlin en hoofd van de Russische spoorwegen – onlangs een vrienden-van-Rusland-conferentie heeft georganiseerd. Onder de aanwezigen in het Berlijnse Hotel Maritim waren volgens Bild onder meer AfD-oprichter Alexander Gauland, prominent SPD-lid Egon Bahr en twee leden van de neonazistische partij NPD,  Frank Franz en Sebastian Schmidtke, bevonden hebben.

Gezien de aanwijzingen voor een bredere Russische strategie om de banden met anti-EU-partijen uit te bouwen en de commotie daarover, voelde de extreemrechtse Oostenrijikse FPÖ zich geroepen haar banden met het Kremlin te verdedigen. FPÖ-leider Heinz-Christian Strache kwam op 25 november met een verklaring waarin hij stelde ‘overtuigd te zijn van de neutraliteit van de FPÖ’ en zeker te weten dat zijn partij ‘geen financiële donaties of kredieten heeft verkregen’ voor haar pro-Russische standpunten.

Ook in Frankrijk is het raak. Het extreem-rechtse Front National gaf onlangs toe een lening ter hoogte van negen miljoen euro te hebben gekregen van een aan het Kremlin gelieerde bank. Het Front National moest dat opbiechten nadat de Franse website Mediapart had onthuld dat de partij van Marine Le Pen een lening had gekregen van de First Czech Russian Bank (FCRB). Deze bank is de facto in handen van Roman Popov, een aan het Kremlin verbonden oligarch. Vervolgens meldde Mediapart dat die negen miljoen euro slechts  het topje van de ijsberg was, wat zou zijn bevestigd door een hoog lid van het Front National. Het zou gaan om de eerste uitbetaling van een lening van in totaal veertig  miljoen euro zijn, precies het bedrag dat Front National nodig heeft om de partijkas gevuld te krijgen voor de verkiezingen van 2017.

Daar komt nog bij dat, alweer volgens Mediapart, oud-Front National-voorzitter Jean-Marie Le Pen een lening ter hoogte van twee miljoen euro heeft ontvangen, en wel van een voormalige KGB-officier. Volgens Mediapart is het geld afkomstig van Vernonsia Holdings, een statutair in Cyprus gevestigde firma, die het geld heeft overgemaakt aan COTELEC, het bedrijf van Le Pen, via een rekening bij de Zwitserse bank Julius Baer. De eigenaar  van Vernonsia is Joeri Koedimov, een voormalig KGB-officier die tevens tot voor kort directeur was van VEB Capital, een Russische bank in staatseigendom.

Maar daarmee is de kous niet af wat betreft de Russische bemoeienissen om anti-EU-bewegingen te faciliteren. In Hongarije en Letland onderzoeken de autoriteiten beschuldigingen dat twee pro-Russische partijen – Jobbik en Latvijas Krievu savieniba – geld van het Kremlin hebben ontvangen. En het Front National, de FPÖ en de Bulgaarse extreemrechtse partij Ataka zouden vorig jaar mei te gast zijn geweest op een pro-Russisch congres in Wenen. Het blad Foreign Affairs maakt in zijn analyse van de verstandhouding tussen Europese rechtspopulisten en Rusland melding van een vergaande samenwerking tussen de strategen van het Hongaarse Jobbik en het Kremlin.

De partijen die door het Kremlin gefinancierd worden, vallen op door hun kritiek op de EU-integratie. Daarnaast verdedigen ze de Russische expansie in Oekraïne en stemmen ze in het Europees Parlement tegen resoluties die nadelig zijn voor Rusland. De FPÖ, het Front National, Latvijas Krievu savieniba en Ataka stuurden verder leden van het Europees Parlement naar Oekraïne onder het mom van toezicht op het referendum over de afscheiding van de door Rusland bezette Krim en Donetsk. Daarmee verleenden ze automatisch ook legitimiteit aan de stemming. De rechtse Italiaanse partijen Forza Italia en Lega Nord, alsmede het Belgische Vlaams Belang, stuurden eveneens waarnemers. Overigens waren niet enkel rechtse partijen als waarnemer aanwezig. Ook twee uiterst linkse partijen – die Linke uit Duitsland en het Griekse KKE – namen een kijkje bij het referendum.