Notitie AFM over pensioen, hypotheek, eigen huis en ZZP-er gaat nog niet ver genoeg

Vandaag publiceert Het Financieele Dagblad een interview met Harman Korte,  bestuurder van de AFM en verantwoordelijk voor de ‘pensioenvisie’ die dat Zelfstandig Bestuurs Orgaan publiceerde.

De AFM gaat maar een heel klein beetje over pensioenen, uitsluitend over de kwaliteit van de communicatie erover. Het echte toezicht berust bij De Nederlandsche Bank. De AFM bepleit meer zelfbeschikkingsrecht voor werknemers als het gaat om de hoogte van het pensioen waarvoor ze nu verplicht betalen.

De manier waarop dat hele pensioengebouw nu in elkaar steekt is een one size fits all-model dat al vanaf het begin weinig met de werkelijke problematiek – je wilt op je oude dag niet op een houtje bijten – te maken had. En met de recente wijzigingen als het gaat om beperking van hypotheekrente-aftrek en verplichte aflossing van hypothecaire leningen, komt de verplichte pensioenopbouw nog verder van de werkelijke behoeften te staan.

Zo heb ik al jaren geleden gepleit voor een grotere betrokkenheid van de pensioenfondsen bij de hypotheekmarkt. Stel, je bent werknemer en betaalde al 20 jaar premie aan dat fonds. Dan heb je daar – zeker als je een modaal of hoger inkomen hebt – een flink bedrag staan, voor later. Maar als je bank dan – zoals de afgelopen jaren het geval was (en is) – moeilijk met een nieuwe hypotheek over de brug komt, dan ligt het toch voor de hand dat je eigen pensioenfonds dat wél doet. Die heeft dan de zekerheid van dat huis, de zekerheid van die paar ton aan pensioenkapitaal én een hogere rente dan ze nu op de beleggingen kan krijgen. Het is allemaal waarschijnlijk te simpel en te waar om uitvoerbaar te zijn.

De AFM pleit er nu voor om werknemers zelf voor lagere premies – en dus een lager pensioen – te laten kiezen met als motivatie onder meer dat ze dan de vrijheid hebben om meer af te lossen op hun huis.

Juist dat eigen huis is een goede reden voor differentiatie. Wie zijn hele leven in huurwoningen in de vrije sector blijft wonen heeft vele tonnen aan woonlasten betaald en daar geen stuiver aan over gehouden. Wie vanaf zijn start steeds in eigen woningen heeft geleefd zal na 40 jaar al snel een paar ton aan vermogen in zijn huis hebben. En dat zal alleen maar meer worden als je vanaf nu verplicht moet gaan aflossen, dan is je huis na afloop ‘vrij’ of zo goed als ‘vrij’.

Tegelijk pleit de AFM voor een verplichting voor ZZP-ers om tenminste voor een deel voor pensioen te zorgen. Daarmee kan ik het wel eens zijn, dat zou via de overheid geregeld kunnen worden door allerlei ondernemersregelingen nu niet af te schaffen – zoals met name de PvdA wil – maar ze te handhaven in een vorm waarbij de overheid dat geld wel int maar apart zet in een hogere AOW, immers onze basis pensioenvoorziening.

Terug naar de door de AFM gewenste variabele pensioenpremie. De stelling gaat me niet ver genoeg, er zou een heel gebouw moeten komen waarin het bezit van een eigen huis of het gebruik van een huurwoning het grote verschil zou moeten uitmaken. Want aan het eind van de rit – als iemand met pensioen gaat – máákt dat ook het verschil, van vele honderdduizenden Euro’s.