Waarom de uitgevers toch gewonnen hebben van Tom Kabinet

Omdat het nooit kwaad kan de uitvoering van rechterlijke bevelen te controleren, hebben wij voor u een week na het vonnis de website van tweedehands e-bookplatform Tom Kabinet uitvoerig gecontroleerd: het is een ontluisterende aanblik met nog slechts enkele tientallen boeken te koop en hele categorieën die geschrapt zijn. Boeken aanbieden kan zelfs helemaal niet meer.

Vorige week beval de Amsterdamse rechter aan Tom Kabinet de site binnen drie dagen te sluiten, niet omdat de verkoop van tweedehands e-books tegen de wet zou zijn, maar omdat op de website van Tom Kabinet veel te veel illegaal gedownloade boeken te koop zouden staan. De zaak was aangespannen door het Nederlands Uitgevers Verbond (NUV), dat overigens vindt dat tweedehands e-books helemaal niet bestaan. Op dat moment zei Tom Kabinet ongeveer 30.000 boeken aan te bieden. Het beloofde meteen na afloop van de uitspraak zo snel mogelijk de illegale e-books ‘met een stofkam’ te verwijderen. Klaarblijkelijk is er met een bulldozer gewerkt, want er is bijna niets meer over. De uitgevers hebben dus gekregen wat ze wilden: de handel in tweedehands e-books is praktisch tot een halt gekomen.

Zo zal de argeloze aspirant-koper bijvoorbeeld bij de afdeling science-fiction moeten constateren dat het gehele aanbod blijkbaar niet legaal was, want die boekenplank is nu leeg. Dat hadden wij overigens al voorspeld, want de hoeveelheid illegale e-books op het terrein van fantasy en SF is legendarisch groot. Maar ook alle studie- en kinderboeken konden blijkbaar de toets der kritiek niet doorstaan. En wie een (legaal) e-book wil aanbieden, krijgt nul op het rekest. De site meldt dat er een onderzoek gaande is naar de technische wijze om legale van illegale boeken te onderscheiden. Totdien is uploaden van uw boek niet mogelijk. Het is niet moeilijk te voorspellen dat dat onderzoek nergens toe zal leiden.

Tom Kabinet gaat het na deze nederlaag, zo kondigde het bedrijf deze week aan, nu proberen als het Nederlandse Spotify voor e-books, een soort all-you-can-read-dienst voor een vast bedrag per maand. Het lijkt ons niet waarschijnlijk dat de meeste Nederlandse uitgevers na de recente perikelen nog trek hebben om daaraan mee te werken, vooral omdat een aantal van die uitgevers zoiets zelf al (heel) lang van plan is. Maar links- of rechtsom: deze gang van zaken toont wel aan dat Nederland op het gebied van e-books met een probleem zit. De klanten vinden het bestaande aanbod te duur en daardoor stagneert de verkoop rond de 5 procent van de totale boekenverkoop. De bal lijkt ons te liggen bij de winnende partij, de uitgevers. Die moeten nu eindelijk eens een model in de markt zetten dat het digitaal lezen tegen redelijke prijzen stimuleert.