NAVO versterkt oostflank terwijl bestand Oekraïne wankelt

In het oosten van Oekraïne is het relatief rustig, nadat gisteren de wapenstilstand van kracht is geworden, al beschuldigen zowel de pro-Russische separatisten als de Oekraïense soldaten elkaar van het schenden van het staakt-het-vuren. Voor de NAVO is het bestand geen reden om af te zien van versterkingen bij de Russische grens, die eerder deze maand werden aangekondigd.

Het strategisch gelegen Debaltsevo is een van de steden waar de vrede nog niet is wedergekeerd. Pro-Russische separatisten hebben Debaltsevo, waar zich duizenden Oekraïense soldaten bevinden, omsingeld. Rebellenleider Eduard Basurin gaf eerder al te kennen zich niet aan de wapenstilstand te zullen houden, omdat die in zijn ogen niet van toepassing is op Debaltsevo. “De stad is ons territorium”, stelde hij.

Volgens het Amerikaanse ministerie van Buitenlandse Zaken is het bestand een mogelijkheid voor de strijders om zich te hergroeperen alvorens een nieuwe aanval in te zetten. Het ministerie toonde foto’s van de stellingen van de separatisten bij Debaltsevo, waaruit onomstotelijk zou blijken dat Rusland – niet de rebellen – daar artillerie (waaronder een aantal raketwerpers) heeft gestationeerd om de stad te bestoken.

Oostflank
Twee weken geleden kondigde de NAVO aan acht nieuwe militaire steunpunten te openen in de omgeving van Rusland. Hiertoe behoren onder meer zes nieuwe commando- en controllecentra in Bulgarije, Estland, Letland, Litouwen, Polen en Roemenië. Ook is er sprake van een nieuw zuidoostelijk hoofdkwartier in Roemenië en een opleidingscentrum in Georgië. Een bestaande voorziening in Szczecin, Polen, wordt uitgebreid tot het noord-oostelijke hoofdkwartier.

De zes commandocentra, waar ook de Amerikaanse troepen gestationeerd zijn, maken deel uit van een breder pakket aan maatregelen van de NAVO die bedoeld zijn om Rusland te ontmoedigen een mogelijke inval in de Baltische regio te doen en die opgesteld zijn als een reactie op de aanval van Rusland op Oekraïne. Andere acties betreffen het verviervoudigen van het aantal vliegtuigpatrouilles in de Baltische regio, het uitbreiden van het aantal in Bulgarije, Polen, en Roemenië gelegerde militairen, alsmede een flinke intensivering van de NAVO vlootcapaciteit in de Oostzee, de Zwarte Zee en de Middellandse Zee. Tenslotte is er ook nog sprake van tientallen militaire oefeningen langs de oostflank van het NAVO-partnerschap.

Oude glorie
De voormalige Deense NAVO-chef Anders Fogh Rasmussen stelde dat de maatregelen bittere noodzaak zijn: “Dit gaat niet enkel over Oekraïne. Poetin wil Ruslands oude glorie herstellen en het land weer laten oprijzen tot de grootmacht die het was… Er is een grote kans dat hij de Baltische staten in zal vallen om uit te testen hoe bereid de NAVO is haar eigen Artikel 5 (dit artikel stelt dat een aanval op één van de staten door de andere staten zal worden opgevat als een collectieve aanval) op te volgen.”

Rusland toonde zich volgend op de bekendmaking van de uitbreidingsplannen van de NAVO op 5 februari verbolgen over de zet. Ruslands NAVO-ambassadeur Alexander Grushko sprak van een verhoogd risico op een “militaire confrontatie” in de Baltische regio. Verder omschreef hij het opleidingscentrum in Georgië als “provocerend”. Grushko ging in zijn betoog voorbij aan het feit dat Rusland zelf ook een nieuwe basis opent en wel op Cyprus. De nieuwe Russische gevechtsluchthaven komt op slechts 40 kilometer van de Britse luchtmachtbasis in Akrotiri.

Enkele NAVO-leden toonden zich bezorgd over de toegenomen aandacht voor Rusland, omdat gevreesd wordt dat dit ten koste zou gaan van de inspaningen in het Midden-Oosten. Ook zou de hernieuwde focus op Rusland kunnen leiden tot een scheiding tussen noordelijke en zuidelijke bondgenoten. Zo staat de nieuwe extreem-links Griekse regering veel sympathieker tegenover Rusland dan haar voorgangers, hetgeen tot een splitsing binnen de verdragsorganisatie zou kunnen leiden. De nieuwe Griekse minister van Defensie heeft dit echter ontkent en aangegeven dat het land een sterke en betrokken NAVO-partner zal blijven.