Hoe Mexicaanse dorpen onbewoond raken door dreiging drugsbendes

In de Zuid-Mexicaanse deelstaat Oaxaca ligt het dorp Cieneguilla. Ooit was het bewoond, inmiddels is het verworden tot een waar spookdorp. De aanwezigheid van drugsbendes in de regio gaf vele Mexicanen voldoende aanleiding om te benen te nemen naar de Verenigde Staten.  

Cieneguilla is niet het enige spookdorp in Mexico. In de Juarez-vallei in het noorden van het land ligt een ketting van spookstadjes. En ook in de Zuidelijke regio Tierra Caliente, waar misdaadbendes op grote schaal opereren, zijn duizenden mensen op de vlucht geslagen. Papaver- en heroïneproductie – bestemd voor de Amerikaanse markt – lijkt de boosdoener.

Cerro del Águila, in de zuidelijke deelstaat Mexicaanse Guerrero, was twee eeuwen geleden een schuiloord voor opstandelingen in de Mexicaanse onafhankelijkheidsoorlog. Tegenwoordig is dit het strijdtoneel van misdaadbendes, die strijden om de controle over de papaverhandel in het gebied. Ook de heroïnehandel in het gebied is populair onder bendes. Mexico produceert bijna de helft van de heroïne die in de Verenigde Staten wordt geconsumeerd. De laatste jaren is het land de belangrijkste leverancier van opiumderivaten geworden voor de VS, zegt de Amerikaanse Drug Enforcement Administration (DEA). De Verenigde Staten zijn vooral bezorgd over de papaverteelt in Mexico, waarvan jaarlijks grote hoeveelheden de grens over komen.

Al dertig jaar wordt in Guerrero grote hoeveelheden papaver geproduceerd. Bendes vechten al jaren om de controle over de regio, en bij de laatste geweldsgolf tussen misdaadbendes eind 2014 sloegen inwoners massaal op de vlucht. Zonder voedsel trokken ze de bergen in op zoek naar een veilig heenkomen. Uiteindelijk werden zij ondergebracht in opvangcentra voor slachtoffers van natuurrampen.

De regering liet een militaire basis oprichten in het nabijgelegen Ajuchitlán, maar de militairen komen naar verluidt amper buiten, terwijl de bevolking op steenworpafstand slachtoffer wordt van moord en roof. Burgemeesters die de orde willen herstellen zijn hun leven niet zeker, en ontvoering en afpersing zijn in de regio aan de orde van de dag.

In de Juarez-vallei zijn huizen verlaten, winkels gesloten, en scholen en medische centra onbemand. In de kerken wordt geen mis meer gehouden; zelfs pastoors hebben hun geloofsgemeenschap in de steek gelaten. Het leger en het politie-apparaat grijpen niet in.

Zoals in een klassieke westernfilm liggen de dorpjes er compleet verlaten bij. Enkel de bendes floreren.