Waarom ketamine-regulering desastreus is voor ontwikkelingslanden

Het is makkelijk om te vergeten dat een deel van alle verboden genotsmiddelen zijn oorsprong kent in de medische wereld. Zo was er een tijd dat heroïne en gammahydroxyboterzuur (ghb) legale verdovingsmiddelen waren. Datzelfde geldt voor ketamine. De drug werd gebruikt als verdovingsmiddel (onder meer voor paarden en runderen), maar vond uiteindelijk zijn weg naar het recreatieve circuit. De laatste jaren is ‘keta’ of ‘Special K’ met een opmars bezig.

Hoewel het in Nederland nog niet erg gangbaar is, wordt het gebruik van keta met name in China met de dag populairder. Voor stadse rijkeluiskinderen wordt het daar steeds normaler om in een karaokebar een dikke lijn te nemen. Dat is niet zonder risico. Want in tegenstelling tot bijvoorbeeld ecstasy ligt bij ketamine het gevaar van verslaving op de loer.

In een lage dosis werkt ketamine oppeppend en dissociatief. De gebruiker krijgt bijvoorbeeld het gevoel dat zijn benen niet meer bij het lichaam behoren. Bij een hogere dosis doet het middel waarvoor het ontwikkeld is: de gebruiker verdoven. Dan kan het beruchte k-hole optreden: de gebruiker wordt naar een afgelegen plek in zijn eigen brein gestuurd, waaruit hij na een tijdje weer terugkeert.

Veelvuldig gebruik van ketamine is desastreus voor de blaas. Door de drug vormen zich kleine kristallen, waardoor in extreme gevallen het orgaan verwijderd moet worden. Kortom: geen onschuldige drug.

Het lijkt dus een goed idee om paal en perk te stellen aan de productie van ketamine, iets waarvan vooral China een groot voorstander is. Het land stelt voor om de drug op de klasse 1-narcoticalijst van de VN te zetten, waardoor productie en verkoop veel makkelijker te bestrijden zullen zijn.

Strenge regulering of een geheel verbod op (grondstoffen van) ketamine zou echter desastreus zijn voor de gezondheidszorg in ontwikkelingslanden. Vooral zwangere vrouwen zullen hiervan de dupe zijn, zeggen tegenstanders van dergelijke maatregelen.

Want ketamine is nog steeds een effectief alternatief voor meer gangbare verdovingsmiddelen, die niet overal beschikbaar zijn. Patiënten raken compleet van de wereld en merken nergens meer wat van, maar behouden hun kuch- en slikreflexen. Als dit middel zou wegvallen, zullen mensen op afgelegen plaatsen in ontwikkelingslanden niet meer kunnen worden verdoofd. Dat zou tot grote problemen leiden bij gecompliceerde bevallingen, zoals in geval van een stuitligging of een keizersnede.

Daar komt bij dat het middel makkelijk toe te dienen is door verpleegkundigen, waardoor er geen speciaal getrainde anesthesist aan te pas hoeft te komen. Met andere woorden: dit uiterst verslavende genotsmiddel redt levens in de derde wereld.

Om ketamine daadwerkelijk op de klasse 1-narcoticalijst van de VN te krijgen, is de instemming van tweederde van de 53 lidstaten vereist. Het is nog even de vraag of die er komt. China, maar ook Rusland, hamert op een verbod. Groot-Brittannië heeft daarentegen al laten weten niet te gaan stemmen, wat gelijk staat aan ‘nee’.